De Hollandsche IJsselkering vertelt

De Hollandsche IJsselkering vertelt

Anderhalf miljoen mensen uit de Randstad hielden in 1953 hun hart vast, want het water sloeg bressen in de dijken in Zuidwest-Nederland.

De dijken langs De Hollandsche IJssel en de waterweg tussen Nieuwegein en Rotterdam, die uitmondt in de Nieuwe Maas, hielden het maar net… Dit mocht nooit meer gebeuren.

Een kleurrijke dame

De Deltacommissie was duidelijk: het land had mij nodig! Ze noemden mij de Hollandsche IJsselkering en ik was het 1e bouwwerk van de Deltawerken. En zo werd in 1954 met mijn bouw begonnen en in 1958 afgerond.

Officieel is mijn naam natuurlijk Hollandsche IJsselkering, maar in de Zuid-Hollandse volksmond heet ik ‘de grendel van Holland’. En dat ben ik natuurlijk ook. Maar persoonlijk houd ik toch het meest van de naam die mijn Rijkswaterstaatcollega’s mij gaven: de Grande Dame. Hoe chic is dát!

De contragewichten wegen wel 300 ton: dat zijn zo’n 60 Indische olifanten bij elkaar!

Enorme betonnen torens

Mijn meest indrukwekkende onderdeel zijn de 4 enorme betonnen torens met daartussen 2 enorme schuiven van ruim 80 m breed en 11,5 m hoog. Die hangen aan staalkabels aan contragewichten van wel 300 ton. Dat zijn zo’n 60 Indische olifanten bij elkaar! Mijn andere onderdelen zijn een basculebrug en de sluis in de Hollandsche IJssel met een extra set stormvloeddeuren.

Rol als stormvloedkering

Ik zorg als stormvloedkering, in tegenstelling tot een dam, dat scheepvaart op de rivier mogelijk blijft. Daarnaast kan het water van de Hollandsche IJssel nog steeds naar zee stromen en een getijderivier blijven. Dat is goed voor mens én milieu. Mijn schuiven gaan alleen bij extreem hoogwater dicht. Zo heeft de scheepvaart er de rest van het jaar geen last van.

Veiligheid staat natuurlijk voorop, maar je kunt ook best zeggen dat ik een kleurrijke dame ben! De witte heftorens symboliseren de bescherming tegen hoogwater. En in het donker geef ik ook nog eens licht! Zijn mijn torens blauw, dan zijn mijn schuiven omhoog. Zijn ze rood, dan zijn ze gesloten. Maar dat gebeurt niet vaak; ik ben gastvrij en sluit vaak slechts 3 keer per jaar.

Ging het altijd goed?

Is altijd alles goed gegaan? Nee, helaas niet. In mijn ruim 60-jarige bestaan is een keer een schuif uit zijn remmen gezakt. Dat was de aanleiding om in 1976 de 2e schuif te plaatsen. En ik ben in 1998 een keer aangevaren door een tankschip, wát een klap was dat!

Kortgeleden onderging ik nog een kleine operatie. Na 63 jaar kreeg ik een nieuw aandrijfmechanisme, de zogeheten kabeltrommels met aandrijflijnen. Eigenlijk kun je zeggen dat ik nieuwe spieren heb gekregen. Dat betekent dat ik me nog fitter voel en weer in topconditie ben. En dat mijn achterland verzekerd blijft van droge voeten!

Virtueel bezoek Hollandsche IJsselkering

Helaas kan ik vanwege corona tijdens Open Monumentendag 2021 mijn deuren niet openen. Toch kun je mij bewonderen, want ze hebben mij vereeuwigd in een korte video. Kijk je mee?

[Tekst in beeld van de open monumentendag 2021. Kaart van Nederland met Hollandsche IJsselkering.] We staan hier bij de Hollandsche IJsselkering tussen Krimpen aan den IJssel en Capelle aan den IJssel. Vier grote betonnen torens, een beweegbare brug en een sluis. In 1954 is de bouw gestart, een jaar na de grote Watersnoodramp, die Zeeland deed overstromen. Toen is het Deltaplan in werking gegaan. En hier staan we bij ‘La Grande Dame’ de eerste die gerealiseerd is. Dus vanaf 1958 is er echt gestart met waterveiligheid in Nederland. [Beheerder loopt richting de IJsselkering.] Achter in de polder is het zo’n zeven meter onder NAP. Regulier zitten wij 3 meter boven NAP, maar het kan zelfs tot 5 meter boven NAP worden wat we moeten keren. Als je dat optelt bij die 7 meter, staan niet de eerste 2 verdiepingen van je huis onder water... maar echt 12 tot 13 meter hoog. Dat geeft het belang wel aan van droge voeten in het achterland. [IJsselkering in beeld.] Wat het project bijzonder maakt zijn de 4 torens die zijn aangelegd van 45 meter hoog, 168 traptreden de lucht in. In eerste instantie is er 1 schuif ingehangen van 560 ton staal. En pas enkele jaren later is de tweede schuif geplaatst. Die is iets lichter omdat er een andere constructie in zit. Die is 460 ton staal. Ik ga jullie meenemen over het complex om te laten zien wat voor mooie stukjes techniek hier aanwezig zijn. [Beheerder loopt op schuif.] Ik sta hier aan de achterzijde van de bovenstroomse schuif. de Goudse zijde. Deze stalen schuif is 460 ton zwaar, 460 olifanten. Dat komt omdat ie 80 meter breed is en bijna 12 meter hoog. Dit laten we langzaam in de rivier zakken en zorgt er voor dat het water deze poort niet voorbijkomt. Wat je hier ziet is het bewegingswerk van ‘de oude dame’. Dit zijn we in de andere torens ook aan het vervangen. Hierboven wordt ook gewerkt. Vandaar dat het even afgedekt is met zeil. Hier zit de kabeltrommel waar de hijskabel op is gewikkeld. Dit is de vertraging. Dit is de tandwielkast. En hier zien we de elektromotoren die ervoor zorgen dat ie gecontroleerd zakt... en uiteindelijk ook weer gehesen kan worden. [Trommel wordt gehesen.] Enkele weken geleden zijn de nieuwe kabeltrommels ingehesen. Nieuwe tandwielkasten waardoor we meer veiligheid kunnen bieden voor het achterland. [Droneshot IJsselkering.] Als je zo oud bent dan maak je avonturen mee. Een van de bijzondere is dat, in de jaren zestig, de schuif uit zijn remmen is gezakt. Dus die hing er scheef in. Dat is de aanleiding geweest om toch de tweede schuif te gaan plaatsen. En in 1997 is ie aangevaren. Het klinkt spectaculair, maar het is eigenlijk gewoon een grote, doffe klap. Er is een olietanker tegen deze eerste schuif aangevaren, waardoor er een dikke deuk in de schuif zat. ‘De dame’ is een monument geworden omdat met de technieken in de jaren vijftig iets iconisch is neergezet. Uiteindelijk kijk je tegen een soort poortwachters van de achterdelta aan... die zorgen voor de waterveiligheid. Naast de mooie uitstraling, is het voor die tijd, ook een sterk staaltje techniek... wat heeft geleid tot deze aanwijzing. [Kaart van Nederland met andere monumenten.] [Het beeld wordt geel met wit.] [Meer informatie? Kijk op rijkswaterstaat.nl/onzemonumenten Een productie van Rijkswaterstaat 2021.]


Open Monumentendag 2021

Je kunt ook nog digitaal kennismaken met andere Rijkswaterstaatmonumenten. Lees ook hun verhalen.

Bekijk al onze monumenten