De Velsertunnel vertelt

De Velsertunnel vertelt

Ze noemen me ook wel de Nestor van de snelwegtunnels. Niet zo gek ook, ik ben geboren in 1941. Het Noordzeekanaal, geopend in 1876, was dé uitkomst voor het groeiende scheepvaartverkeer, maar het wegverkeer was minder blij. Gelukkig was ik daar: de Velsertunnel.

Helaas werd mijn bouw al na een jaar gestopt; door de Tweede Wereldoorlog werden bouwmaterialen schaars. Ik had geduld, veel geduld. Na de oorlog was de behoefte aan mij groter dan ooit. Het verkeer en vervoer kreeg prioriteit, we waren op weg naar herstel en het wegennet kreeg de volle aandacht. En ik dus ook, yes! 

Inmiddels was het al 1952 en ik stond nog steeds in de steigers. De tijd ging langzaam, maar het was het wachten waard. Want op 28 september 1957, 5 jaar later, werd ik officieel geopend door niemand minder dan koningin Juliana. Dat kunnen niet veel tunnels zeggen.

Hyacinten trokken aandacht

Je zou denken: genoeg redenen om als rijksmonument uitgeroepen te worden. Maar vooral mijn ventilatietorens trokken de aandacht, niet alleen vanwege de hoogte. Sinds 2007 ben ik door deze 16 torens een rijksmonument. Ze worden ook wel de Hyacinten genoemd, vanwege de looks maar ook vanwege mijn route.

Ik loop namelijk onder het Noordzeekanaal door, tussen IJmuiden en Beverwijk, vlakbij de bollenstreek. Dat kan geen toeval zijn. Mijn torens werken nu niet meer als ventilatiesysteem, maar ik ben er nog steeds beroemd om.

Renovatie

Na jaren trouwe dienst, was de ik in 2016 toe aan een opknapbeurt. Er kwamen onder andere nieuwe vluchtwegen en een nieuwe brandwerende laag. Tijdens de renovatie is ook de bunker naast het dienstgebouw aan de zuidoever, gebouwd in de Koude Oorlog, volledig afgesloten en bedekt met een laag grond. Deze bunker was bedoeld voor het personeel van de tunnel. Bij een eventuele (atoom)aanval door de Russen konden ze daar langere tijd veilig schuilen.

De dienstgebouwen en de 16 Hyacinten zijn in 2020 gerenoveerd. De torens verloren hierbij de functie als ventilatiesysteem. Toch blijven deze bijzondere torens, gebouwd in de vorm van Hyacinten van 15 en 30 m hoog, een bijzonder herkenningspunt van de tunnel.

Animatie Velsertunnel

Wil je meer van mij zien? Bekijk hieronder mijn levensverhaal; dan neem ik je beknopt in beeld mee in mijn geschiedenis.

Een animatie. Beeldtitel: Open Monumentendag 2021, met blauwe letters. Op een geel geblokte landkaart van Nederland op een witte achtergrond, verschijnt op zijn locatie een foto van de Velsertunnel met zijn naam in blauwe letters. Er wordt ingezoomd op die locatie en er verschijnt een kanaal waarover opeenvolgend drie klassieke schepen verschuiven. MANNENSTEM: ‘Het Noordzeekanaal werd in 1876 geopend en was dé uitkomst voor het groeiende scheepvaartverkeer. Maar het wegverkeer was minder blij.’ Bij het kanaal verschijnt een hinnikend paard dat een koets trekt. MANNENSTEM: ‘Gelukkig was ik daar. Aangenaam, ik ben de Velsertunnel.’ Een foto van een dwarsdoorsnede van een betonnen tunnelelement met meerdere buizen. De naam ‘Velsertunnel’ verschijnt boven de foto met blauwe letters. De omtrek van het tunnelelement wordt geel gemarkeerd. MANNENSTEM: ‘Ze noemen mij ook wel de nestor van de snelwegtunnels.‘ Een blauw pictogram van een man met een hoge hoed en wandelstok valt van boven naar beneden, rechts van de foto. Het poppetje houdt zijn hand in zijn zij. Boven de foto van de tunnel loopt een jaartal op tot 1941. MANNENSTEM: ‘Niet zo gek ook, want ik stam uit 1941.’ Het oude poppetje verandert in een pictogram van een baby. MANNENSTEM: ‘Helaas werd mijn bouw wel al na een jaar gestaakt. ‘ Een hand geeft het stopteken. MANNENSTEM: ‘Door de Tweede Wereldoorlog werden bouwmaterialen schaars.’ Een aantal foto’s van vliegtuigen uit die tijd verschuift van rechts naar links waarna het volgende beeld afbeeldingen van bouwmaterialen en twee bouwkranen aan de ene kant van de oever toont. MANNENSTEM: ‘Gelukkig was ik geduldig. Want na de oorlog was de behoefte aan mij groter dan ooit.’ Aan de andere oever staat een politieagent met een klassiek stopbord en houdt een auto tegen, een klassieke eend. Een tweede eend komt aanrijden en toetert. MANNENSTEM: ‘Op 28 september 1957 werd ik eindelijk officieel geopend door niemand minder dan koningin Juliana.’ Een zwart-wit foto waarop een silhouet met geel is afgedekt. Boven de foto staat het jaartal 1957 in blauwe letters. Achter de figuur staan klassieke auto’s en veel toeschouwers. Een schaar knipt een lint door, waarna het gele silhouet verdwijnt en koningin Juliana zichtbaar wordt. Rondom de foto verschijnen vervolgens randen in de kleuren van de Nederlandse vlag. MANNENSTEM: ‘Dat kunnen niet veel tunnels zeggen. Wat ook niet veel tunnels kunnen zeggen, is dat ze een rijksmonument zijn.’ Een nieuw beeld van een officieel papieren document met de titel Rijksmonument. MANNENSTEM: ‘En dat heb ik allemaal te danken aan mijn bijzondere ventilatietorens.’ Een foto van vier hoge en vier lage torens met aan de top vijf lagen met grote ventilatiegaten rondom. Achter de foto verschijnen gele stralen. MANNENSTEM: ‘Ze worden ook wel de hyacinten genoemd, vanwege de looks.’ Bij de toppen van de toren verschijnen roze en blauwe hyacinten. De omtrek van twee torens wordt geel gemarkeerd. De hyacinten leunen naar rechts. MANNENSTEM: ‘Maar ook vanwege mijn route. Ik loop namelijk onder het Noordzeekanaal door tussen IJmuiden en Beverwijk vlak bij de Bollenstreek.’ Opnieuw de geel geblokte kaart van Nederland, met een foto van de Velsertunnel bovenop het kanaal. Een verkeersbord van IJmuiden met een blauwe stip verschijnt ten zuiden van het kanaal, gevolgd door een verkeersbord van Beverwijk en een blauwe stip, ten noorden van het kanaal. Een foto van rode tulpen markeert het gebied onder IJmuiden. MANNENSTEM: ‘Ben je benieuwd naar andere verhalen? Kom dan ter gelegenheid van Open Monumentendag digitaal bij mijn vrienden op bezoek.’ Een muiscursor in de vorm van een pijltje beweegt over meerdere locaties op de gele kaart van Nederland met foto’s van de monumenten: Vuurtoren Urk, Prinses Beatrixsluizen, Hollandsche IJsselkering, Stuw Borgharen, Haringvlietsluizen, Vuurtoren Hellevoetsluis, Vuurtoren Noordwijk. Het pijltje klikt vervolgens op de locatie van de Velsertunnel waardoor de foto ervan verschijnt. MANNENSTEM: ‘Je komt er dan ook meteen achter waarom ik nog steeds, ondanks mijn hoge leeftijd, een trots voorbeeld ben van een veilig, leefbaar en bereikbaar Nederland.’ Dan de aftiteling op een geel en wit vlak. Het blauwwitte logo van de Rijksoverheid staat bovenaan. Rijkswaterstaat. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Beeldtekst: Meer monumenten zien? www.rijkswaterstaat.nl/onzemonumenten. Een productie van Rijkswaterstaat, © 2021


Open Monumentendag 2021

Ben je benieuwd naar andere verhalen ter gelegenheid van Open Monumentendag 2021? Lees ze via onze overzichtspagina. Je komt er dan ook meteen achter waarom ik samen met mijn andere monumentale vrienden nog steeds een trots voorbeeld ben van een veilig, leefbaar en bereikbaar Nederland!

Bekijk al onze monumenten

Zie ook