Oosterscheldekering

2. Oosterscheldekering met recensie oproepje.mp3 00:00:03 Botte Jellema : Je luistert naar de podcast van Rijkswaterstaat. Deze aflevering gaat over de Oosterscheldekering, onderdeel van de Deltawerken in Zeeland. Mijn naam is Botte Jellema. Vandaag loop ik mee met Eric van der Weegen. Hij werkt op de Oosterscheldekering. Eric leidt me rond door de enorme constructie. We starten in het hart: de centrale bedieningskamer. 00:00:30 Botte Jellema : Bediening OSK staat op de deur. OSK staat voor Oosterscheldekering. 00:00:37 Respondent: Dat klopt. 00:00:37 Botte Jellema : Dit is de centrale plek. Mag je naar binnen? 00:00:44 Respondent: Ja, gelukkig wel. 00:00:46 Botte Jellema : Hier zijn de panelen waarmee al die schuiven worden bediend en gecontroleerd. 00:00:51 Respondent: Door een druk op één knop kan je de kering sluiten. 00:00:56 Botte Jellema : Kun je die knop laten zien? 00:00:56 Respondent: Ja, natuurlijk, dan lopen we even daar naartoe. 00:00:58 Botte Jellema : Druk op één knop. Wauw. 00:01:05 Botte Jellema : Een knop met een pijltje naar beneden, en dan? 00:01:07 Respondent: En dan gaat alles dicht, als de juiste sleutels zijn omgedraaid, want anders zou iedereen op die knop kunnen drukken. 00:01:13 Botte Jellema : Ja, precies. O, wauw, dit is zoals ik het me voorstel wel een een beetje militair. 00:01:17 Respondent: Ja, in die films ziet je het ook wel eens met kernbommen of zo, dat dan de juiste mensen aan de koppen moeten draaien. 00:01:24 Botte Jellema : Er moeten dus echt een paar mensen hier naartoe om een sleutel erin te stoppen die zij hebben. 00:01:28 Respondent: Het is zo: wanneer we een verwachte waterstand hebben boven de drie meter, dan zitten wij al tien uur voordat die verwachting van dat peil er is hier. Dan zitten we met een team en dan kijken we wat het doet. Want de werkelijkheid moet wel voldoen aan die verwachting. Als wij dan zien dat het toch boven die drie meter gaat, dan ongeveer vier uur voordat dat waterpeil ontstaat, gaan we de kering al sluiten. 00:02:05 Botte Jellema : Hoe spannend is dat in dit gebouw als zo een situatie zich voordoet? 00:02:08 Respondent: Nou, iedereen is een beetje opgetogen, want heel het jaar zorgen al deze mensen die hier werken, dat die kering ook doet wat hij moet doen op het moment dat we de kering nodig hebben. Soms is het wel eens twee, drie jaar dat we hem niet gebruiken, maar hem wel testen, maar niet in werkelijkheid. Als het dan zo ver is, is dat iets waar ze jaren aan werken. Dan zeggen ze: nu gaat het gebeuren. 00:02:34 Botte Jellema : Dan wil je er ook bij zijn? 00:02:35 Respondent: Dan wil je erbij zijn. Dan vind je het hartstikke mooi dat het gaat gebeuren. Het is niet zo heel spannend, maar het is meer zo van eindelijk kunnen we laten zien waar we iedere dag mee bezig zijn, dat daardoor de kering ook gewoon werkt. 00:02:52 Botte Jellema : Rijkswaterstaat bouwde aan de kering tussen 1976 en 1986. Er kwamen 65 kolossale pijlers die met hun voeten in de Noordzee staan. Deze wil ik wel eens van dichtbij zien, dus gaan we naar buiten. Op zich een mooie dag, namelijk zon, blauwe luchten, een beetje Hollandse luchten, wolkjes in de verte, maar wel een stevige bries die wij nu vooral even horen in de windmolens die hier op Neeltje Jans ook staan. En de wind die gierde toch al een klein beetje door het gebouw. Maar dat is nog niks vergeleken bij wanneer er een storm staat, begrijp ik? 00:03:28 Respondent: Nee, dat kun je niet vergelijken. Ik ben twee keer bij een sluiting geweest. Vaak is dat 's nachts. Dan is dat enorm. Als ik dan onderweg ben hier naartoe, omdat we waarschijnlijk gaan sluiten, dan doe ik mijn sproeier van de auto aan. De sproeier raakt het raam niet, want het spuit gewoon de andere kant op. 00:03:49 Botte Jellema : Het waait gewoon weg. 00:03:49 Respondent: Het is gewoon compleet weg. En binnen in het gebouw hoor je echt het joelen van de wind, dat gaat de hele nacht door. Dat is wel heel indrukwekkend ook. 00:04:00 Botte Jellema : Dan weet je een klein beetje over wat voor krachten het dan eigenlijk gaat. 00:04:05 Respondent: Dat merk je wel als wij hier aan komen rijden. De eerste keer dat ik hier kwam met een sluiting, toen wilde ik uit mijn auto stappen en werd ik gelijk gebeld van blijf in je auto zitten en rijdt de auto eerst naar binnen voordat je eruit gaat, anders ben je je deur kwijt. Een tijdje terug hadden mensen de auto buiten laten staan. Toen waren de ramen eruit. 00:04:25 Botte Jellema : De ramen eruit? 00:04:25 Respondent: Door steenslag vanwege die wind, dat stuift echt om je heen. 00:04:31 Botte Jellema : Dan moet je uitkijken. 00:04:33 Respondent: Als je hier niet moet zijn, is dit ook geen plek waar je moet wezen, denk ik, met zo een storm. 00:04:38 Botte Jellema : Nee, precies. Het stroomt nu vanuit de Oosterschelde naar de Noordzee met een flinke snelheid. Tot diep in de zee zie je het woelen van het water nog. Zoveel krachten staan daar dan alweer op. Stiekem probeer ik dan ook even te denken aan hoe het moet zijn geweest in '53, toen dat water de andere kant op stroomde, met misschien dezelfde kracht, maar misschien nog wel veel meer dan dat. 00:05:11 Respondent: Interessant dat je dat zegt, want ik heb dat gevoel ook altijd als ik op de kering sta. Dat ik er wel aan denk van: o, het zal maar door je woonkamer heen gaan. 00:05:20 Botte Jellema : Dat is gewoon gebeurd. 00:05:22 Respondent: Dat is gewoon gebeurd. Ja, precies, en dat is verschrikkelijk. 00:05:25 Botte Jellema : Het is maar water, zeggen we dan in Nederland wel eens. Maar als het met zulke hoeveelheden op je afkomt en met zulke snelheden stroomt, dan is het, dat is ook wel gebleken, alles vernietigend. 00:05:40 Respondent: Dat is het ook. Je ontkomt er dan ook niet meer aan. Mensen gingen echt op daken zitten. Maar dat water vernielt ook je huis. Er zijn mensen die hebben huizen zien instorten waar mensen op daken zaten en die meegevoerd werden met dat water. Dat is gewoon verschrikkelijk. 00:06:04 Botte Jellema : We lopen naar binnen bij één van de pijlers en we komen in een lange tunnelbuis terecht, dwars door de kering. 00:06:14 Respondent: Kijk, dan kunnen we nu naar binnen. 00:06:20 Botte Jellema : De wind staat erop. 00:06:21 Respondent: We worden gelijk naar binnen geduwd door de wind. Dan lopen we even door de pijler heen. Daarom voel je nu de wind niet meer. Hier is het lekker rustig. 00:06:36 Botte Jellema : Nou heb je me net verteld dat er door elke kering een hele lange tunnelbuis loopt, waar jullie kunnen fietsen. 00:06:47 Respondent: Het is niet zo dat we de hele dag aan het fietsen zijn door de kering, maar wanneer we van A naar B moeten en het stormt heel hard buiten, dat het dan veiliger is om door de kering heen te fietsen. Kijk, je ziet daar toevallig achter die deur iemand lopen die voor ons bezig is, maar je kunt het einde gewoon niet zien. Dat is één grote gang. 00:07:07 Botte Jellema : Dan is dit nog een kleintje? 00:07:10 Respondent: Ja, die andere is twee keer zo groot. 00:07:12 Botte Jellema : En die gang loopt dwars door alle pijlers. 00:07:15 Respondent: In dit geval door de Schaar, door de Hammen en door de Roompot. 00:07:19 Botte Jellema : Die van de Roompot is drie kilometer lang. 00:07:22 Respondent: Die is drie kilometer lang, ja. 00:07:24 Botte Jellema : Dan heb je wel een fiets nodig. 00:07:25 Respondent: Ja, precies. Er rijden ook elektrische karretjes doorheen. Als monteurs onderdelen moeten meenemen, dan pakken ze zo'n elektrisch karretje en dan rijden ze door de kering heen. 00:07:39 Botte Jellema : Zelf gaan we nu niet al die kilometers rijden door de buizen, maar we gaan naar buiten om te kijken naar de belangrijkste onderdelen van de kering: de schuiven. 00:07:49 Respondent: Je zal nu het water wel gaan horen. 00:07:58 Botte Jellema : Ja, nu horen we het water. 00:08:00 Respondent: Je ziet het water onder de kering doorgaan. 00:08:06 Botte Jellema : Een trap naar beneden en dan komen we op een loopbrug terecht. We waren net onder het wegdek, als ik het zo zie. 00:08:16 Respondent: Ja, klopt. We liepen net recht onder het wegdek. Nu staan we op de bovenbalk, zo noemen we dat, daar staan we nu gewoon bovenop. Voor je zie je die grote schuiven. 00:08:26 Botte Jellema : Dat is de schuif waar het allemaal om draait. 00:08:30 Respondent: Je kunt bij deze goed zien, dat deze nog opnieuw geconserveerd moet worden. Dan zie je dus wat zout water en deze offshore eigenlijk doen met staal en met conserveren, want je zit midden op zee nu, het is allemaal aangelegd. 00:08:45 Botte Jellema : Ik zie inderdaad op de moeilijke randjes dat daar al wat roestvorming op zit. 00:08:50 Respondent: Ja, dat klopt. 00:08:52 Botte Jellema : Niet op de schuiven zelf, kan ik mensen geruststellen. 00:08:54 Respondent: Nee, gelukkig. De kering bestaat nu 31 jaar. Om de tien jaar lappen we stukjes die al beginnen te roesten op. Nu is de 30 jaar gepasseerd en moeten we ze helemaal opnieuw conserveren, zodat ze weer 30 jaar mee kunnen. 00:09:16 Botte Jellema : We staan eigenlijk op een waterval. 00:09:19 Respondent: Dat kun je wel zeggen. Het water stroomt nu vanuit de Oosterschelde naar de Noordzee. Over een aantal uren dan is het andersom. Dan komt het water van de Noordzee weer de Oosterschelde binnen. 00:09:29 Botte Jellema : Hoe snel stroomt het ongeveer? 00:09:31 Respondent: Ik durf nu niet te vertellen hoeveel, want dat ligt eraan. 00:09:37 Botte Jellema : Ik denk niet dat ik het bij zou kunnen houden op de fiets. 00:09:38 Respondent: Dat denk ik niet, nee, het gaat ontzettend hard. 00:09:42 Botte Jellema : Hoeveel meter breed is dit? 00:09:43 Respondent: Deze schuif is 45 meter breed en zes meter hoog en dit is de kleinste, omdat deze vlak tegen de wal aan zit. Hoe verder je naar het midden gaat, hoe dieper het hier wordt en daar is hij twaalf meter diep. 00:09:58 Botte Jellema : Dan probeer ik me voor te stellen wat voor lichaam van water hier doorheen schuift met die diepte die het heeft. 00:10:04 Respondent: Dat is enorm. 00:10:05 Botte Jellema : Met wat voor krachten eigenlijk? 00:10:08 Respondent: Wat ik net al vertelde, als je hierin zou vallen, dan... 00:10:12 Botte Jellema : Dan is het bekeken. 00:10:13 Respondent: Ja, dan ben ik bang... Kijk, we hebben ook momenten dat het kentering is, gelijk water, dat ligt stil, maar dat is maar een korte tijd en dan gaat het water weer de andere kant op. Dat gaat twee keer per dag zo door en al meer dan 30 jaar lang. 00:10:30 Botte Jellema : Wat heeft dat nou voor de Oosterschelde betekent? Ik bedoel, als je het dan vergelijkt met de Grevelingen. Dat is hier nooit gebeurd. Hier heeft het water nooit stilgestaan, is het altijd in beweging geweest. 00:10:42 Respondent: Ja, precies. Daarom, als je verder kijkt naar de Oosterschelde zie je ook heel veel hangcultuur van mosselen. 00:10:49 Botte Jellema : Is dat hangcultuur? 00:10:50 Respondent: Mosselen liggen normaal op de bodem van de zee, net als bijvoorbeeld in de Waddenzee. Maar hier hangen ze aan een betonning en aan strengen groeien de mosselen. Dat wordt hier heel veel gedaan en dat kan ook alleen maar omdat we hier eb en vloed hebben. Als je dat zou stilleggen dan kan hier geen enkele mossel meer groeien. 00:11:12 Botte Jellema : Want dan stroomt er geen voedsel meer bij die diertjes langs. 00:11:15 Respondent: Ja, precies. De mosselen liggen gewoon stil en die kunnen zelf niet voor voedsel zorgen. Dus dat voedsel moet hun gebracht worden en dat wordt gedaan door door eb en vloed, door het water op en neer te laten bewegen. 00:11:28 Botte Jellema : Wat zie je verder aan wat we hier wel zien en wat we bijvoorbeeld niet in het Grevelingen zien? 00:11:33 Respondent: Dat het gewoon nog zout water is. Wanneer je het net zoals met de Brouwersdam helemaal dicht maakt, dan gaat het water veranderen. Je ziet ook dat er andere dingen gaan groeien. Het wordt steeds zoeter. Je kunt het ook niet meer een zee noemen met zeevissen. Dat verandert gewoon compleet. Hier heb je ook zeehonden en dat soort dingen. Ik had een tijdje geleden een interview met de BBC en toen stonden we op deze zelfde plek en de cameraman ging in één keer van mij vandaan naar het water, omdat hij in de stroming een zeehond zag met een vis in zijn bek. Dus dat was supergaaf. 00:12:15 Botte Jellema : Die dieren komen hier ook gewoon doorheen? 00:12:16 Respondent: Ja, en die vinden dat fantastisch. Die zijn zo sterk, want dan is er ook zulke stroming en ze blijven gewoon op dezelfde plek zwemmen. Dan liggen ze echt naar ons te kijken op hun rug door die stroming heen. Dat is gigantisch. Dat is wel heel leuk om te zien dat dat allemaal doorgaat. Dat is wel heel mooi. 00:12:35 Botte Jellema : Dit is ook het bezoekersdeel. Hier komen bezoekers. Het hoort bij Neeltje Jans. Er is een heel belevingspark omheen gemaakt. En je vertelt net al van de BBC die hier dan ook langskomt. Is er internationaal nog steeds veel belangstelling voor deze Deltawerken? 00:12:50 Respondent: Enorm en het lijkt wel steeds meer. En waarom? Vanwege de waterstijging, de klimaatveranderingen, het gaat ook over heel de wereld steeds meer een rol spelen. Dus iedereen kijkt toch weer naar ons. In 2015 was ik projectleider van de Tour De France en toen heb ik daar ook aandacht voor gevraagd. 00:13:10 Botte Jellema : Die finishte hier? 00:13:11 Botte Jellema : Ja, de finish was hier. Toen had ik op het Topshuis hele grote borden van 'Bring in the Dutch' , 'What are you thinking' en 'Water you Thinking'. Daar is toen ontzettend veel vanuit het buitenland op gereageerd. En Obama zei het zelfs destijds van: heb je problemen met water, call 911 or call the Dutch. In Engeland was er toen ook een overstroming en zag ik op televisie een grote rioolbuis en daar hadden ze opgeschreven: where are the Dutch? Omdat ze zelf al wekenlang onder water stonden en haal dan de mensen die er verstand van hebben. Er zijn ook werkelijk pompen uit Nederland richting Engeland gegaan om die mensen te helpen. 00:13:59 Botte Jellema : Wij staan wereldwijd bekend om watermanagement. Vandaar dat ik daar speciaal aandacht voor had gevraagd. Er zaten bij ons 500 journalisten uit 190 landen. Daarom dacht ik: daar moeten we iets mee doen. En hebben we ook groot uitgepakt om aan de wereld te laten zien: als Nederlanders moeten we onszelf wel beschermen tegen het water. 00:14:32 Botte Jellema : Wat is dan de meest gestelde vraag als je hier die journalisten krijgt uit het buitenland? 00:14:40 Respondent: Het is niet alleen de vraag. Over heel de wereld, wanneer er dat soort grote problemen zijn, gaan rijke mensen in het buitenland hun huis op palen zetten en allemaal zichzelf beschermen. Maar de journalisten vonden het zo mooi dat de Nederlanders elkaar beschermen, dus dat de overheid gezegd heeft van we moeten zorgen dat iedere Nederlander beschermd wordt, niet alleen maar de rijken, maar gewoon iedereen. En dat is wel iets wat de journalisten heel mooi vinden en ook waarderen. 00:15:08 Botte Jellema : En een beweging die we zelf ook hebben gemaakt van de terpen die hier in Noord-Nederland waren naar de dijken die er zijn aangelegd. 00:15:13 Respondent: Ja, precies, dus eigenlijk zit het in ons DNA. Het altijd maar vechten tegen dat water wat maar blijft komen. We leven op heel veel plekken in Nederland onder het zeeniveau. Wanneer hier Amerikanen komen, zijn die soms zelfs bang en zeggen ze: er gebeurt hier niks, hè? Sommigen noemen het zelf snorkelland, want wij leven onder water. Dat vinden ze toch wel een heel raar idee. Terwijl wij als Nederlander daar totaal helemaal geen notie meer van hebben. Dat is wel een probleem. Dat de Nederlander het vanzelfsprekend vindt en zich niet meer beseft wat wij moeten doen om te zorgen dat het zo is zoals het nu is. En in de toekomst misschien veel meer dingen moeten doen om te zorgen dat het zo blijft. Wij hebben heel veel mensen uit heel de wereld die komen en die zeggen zelfs van: oké, nu hou je dit nog vol, maar dit blijf je niet volhouden, dit houdt een keer op. Dat zeggen techneuten vanuit heel de wereld. Dit moet je een keer opgeven. 00:16:14 Botte Jellema : En dan bedoelen ze Nederland opgeven? 00:16:16 Respondent: Ja, precies, nou ja, in ieder geval niet helemaal. 00:16:18 Botte Jellema : De helft. 00:16:18 Respondent: Maar de helft, ja, precies. Van hoe lang hou je dit nog vol? 00:16:21 Botte Jellema : Hebben ze het dan over de zeespiegelstijging? 00:16:23 Respondent: Ja, in Nederland leven we natuurlijk laag gelegen, dus al het water dat uit Europa komt, dat komt allemaal deze kant op. Daar maken ze zich wel zorgen om en natuurlijk wij ook. Maar daarom zijn wij daar ook dag en nacht mee bezig om te zorgen dat het veilig blijft. We kijken niet alleen naar vandaag, maar ook wat de toekomst brengt. Dus daar zijn we mee bezig. 00:16:49 Botte Jellema : Je hoorde een aflevering uit de podcastserie over het werk van Rijkswaterstaat. Bedankt voor het luisteren. 00:16:56 Botte Jellema : Als je deze aflevering leuk of interessant vond, deel hem dan met vrienden, familie en collega's. Of schrijf een recensie in iTunes, zodat anderen deze serie ook kunnen ontdekken. Alvast bedankt.