Beheer en onderhoud waterplanten Markermeer-IJmeer en zuidelijke randmeren

Beheer en onderhoud waterplanten Markermeer-IJmeer en zuidelijke randmeren

Waterplanten zijn belangrijk voor de waterkwaliteit omdat ze de groei van (blauw)algen tegengaan en zorgen voor helder en schoon water.

Waterplanten die in de bodem wortelen en groeien tot aan het wateroppervlak (fonteinkruiden) kunnen ook overlast veroorzaken. Vooral voor varende en surfende recreanten in het IJsselmeergebied kan er overlast zijn.

Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de waterkwaliteit in de meren, de zogenoemde grote wateren. Wij houden de hoofdvaargeulen voor de beroepsvaart vrij van waterplanten zodat ze veilig en vlot bevaarbaar blijven.

Maaien van waterplanten

Voor het maaien van waterplanten buiten de hoofdvaarwegen heeft het ministerie van IenW een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de regio. Daar zorgen de provincies, gemeenten en brancheorganisaties voor het maaien van waterplanten. De regio is verantwoordelijk voor het bestrijden van eventuele waterplantenoverlast in het water.

Aan- en afmelden van maaien bij Rijkswaterstaat

De regionale partij die een vergunning heeft van de provincie, meldt het maaien bij Rijkswaterstaat. Dat gebeurt door vooraf contact op te nemen met de Landelijke Informatielijn (0800-8002) Hier kunt u aangeven waar en wanneer u gaat maaien. En na afloop als de maaiwerkzaamheden zijn uitgevoerd. Binnen (uiterlijk) 2 weken moet de betreffende partij doorgeven:

  • wanneer welk wateroppervlak is gemaaid
  • hoe is gemaaid
  • hoe het maaisel is afgevoerd

Maaien door andere partijen

De laatste stand van zaken over het maaien van waterplanten in de Randmeren (Gooimeer, Wolderwijd, Veluwemeer en Eemmeer) staat op de website Gastvrije Randmeren. Op de website kunt u ook gebruikerskaarten downloaden, waarop de maailocatie staat aangegeven.

Er is een vergunning nodig om te maaien

Voor het maaien in en rond een Natura2000-gebied van het IJsselmeergebied is een vergunning Wet natuurbescherming van de provincie nodig.

Het belang van waterplanten

Waterplanten houden het water helder. Ze nemen voedingsstoffen op, zoals stikstof en fosfaat, en scheiden zuurstof uit. De aanwezigheid en groei van waterplanten is op zich een goede ontwikkeling. Zij zorgen voor een verbeterde waterkwaliteit en biologisch evenwicht in het water.

Waterplanten zorgen ervoor dat de bodem en zwevende deeltjes vast komen te liggen. Zo verbetert de waterkwaliteit en groeien de planten. In helder water krijgen (blauw)algen nauwelijks kans om te groeien en dat is een positief effect. Daarnaast bieden waterplanten een schuil- en paaiplaats voor waterdieren en jonge vis.

Uit onderzoek blijkt dat vooral de bodembedekkende planten (kranswieren) goed zijn voor zowel de ecologie als voor waterrecreatie.

Hergebruik van maaisel

Er zijn verschillende experimenten waarbij maaisel van waterplanten wordt gebruikt:

  • omzetten in biogas
  • verwerken tot veevoer
  • het maken van papier
  • het maken van voorwerpen (zoals bankjes)
Verder wordt onderzocht of het maaisel te gebruiken is voor geneeswijzen.

Overlast door waterplanten

Waterplanten kunnen hinderlijk zijn voor de recreatievaart. Lange waterplanten, zoals fonteinkruid, kunnen in de schroef terechtkomen of aan de kiel of het roer blijven hangen. Op locaties met (veel) waterplanten, is wedstrijdzeilen moeilijker.

Ook bestaat de kans dat er schade ontstaat, doordat de snelheid van de schepen onverwacht omlaag gaat. Waterplanten kunnen hinderlijk zijn voor zwemmers.

Overlast melden

Met de app Waterplantmelder kunnen gebruikers van de app elkaar informeren over overlast van waterplanten. Via deze app worden alle meldingen van gebruikers en beheerders direct getoond op een kaart.

Aan vaarweggebruikers wordt gevraagd een foto aan de melding toe te voegen. Zo kan de exacte gps-locatie van de vastgelegd worden. U kunt dan zien waar u beter niet kunt varen.

De app Waterplantenmelder is beschikbaar in de Apple App Store en de Google Playstore. Klachten over waterplanten in de Randmeren kunt u bij voorkeur via het contactformulier doorgeven of per telefoon (beperkt bereikbaar) 0341-741006.

Minder overlast van waterplanten in 2020 en 2021

De groei van waterplanten wisselt jaarlijks sterk. En in sommige jaren komt de groei laat op gang. Wij onderzoeken de mogelijke oorzaken:

  • Het werk aan de Markermeerdijken in 2020 en 2021 heeft veel plaatselijke verdieping van de waterbodem tot gevolg gehad. Hierdoor ontstonden kilometers brede slibvelden en is het water troebeler geworden. Met als mogelijk gevolg minder plantengroei.
  • Het later opwarmen van betrekkelijk ondiep water kan tot vertraging van de plantengroei hebben geleid.
  • Indirect kan ook klimaatverandering invloed hebben op de waterplantengroei, bijvoorbeeld door een verstoring van het groeiproces.
  • Er kunnen ook oorzaken tegelijk spelen, die elkaar versterken.

Meer blauwalg bij minder waterplantengroei

In periodes met minder waterplantengroei zien we meer overlast door blauwalg. Die lijkt makkelijker te ontstaan als er minder waterplanten groeien. Blauwalg kan bij zwemmers huidirritatie en andere allergische reacties veroorzaken.

Waterplanten kenmerken gezond water

Overal in gezond water groeien waterplanten. Ze zijn onmisbaar voor het natuurlijke, biologische evenwicht in het water. In de Randmeren komen grote velden waterplanten voor, met name kranswieren, fonteinkruiden en aarvederkruid.

Fonteinkruiden en aarvederkruid kunnen tot aan het wateroppervlak groeien. Kranswieren blijven laag en bedekken de waterbodem. Hoog groeiende waterplanten worden op veel plaatsen na een aantal jaren verdrongen door laag groeiende waterplanten. Na augustus sterven de bovengrondse delen van de waterplanten meestal af.

Locaties van waterplanten

U kunt mogelijke hinder van waterplanten vermijden. Kijk voordat u het water opgaat op:

  • Waterplantmelder: deze app registreert de meldingen over waterplantenoverlast van gebruikers in het IJsselmeergebied. Zij geven de co√∂rdinaten op van de plek waar veel waterplanten voorkomen.
  • Op de website Gastvrije Randmeren kunt u gebruikerskaarten van de Randmeren downloaden. Daarop ziet u waar de maailocaties zijn.
  • De gemeente Hoorn verwijst voor het melden van overlast van waterplanten naar de website Waterplantmelder.
  • Als in de buurt van Hoorn de schroef van uw boot is vastgelopen door waterplanten, kunt u contact opnemen met de havenmeester in het havenkantoor (of via 0229-214012 of 06-54202828).
  • De gegevens van de waterplantenkarteringen in het IJsselmeergebied staan in de GeoWeb-waterplantenviewer. Voor elk meer wordt 1 maal per 3 jaar een nieuwe kartering uitgevoerd. Op de viewer zit geen gebruikersnaam/wachtwoord.

Locaties betonning

Op de (digitale) waterkaarten van de ANWB is aangeven waar de betonning ligt.