Noordzeesluizen
De Noordzeesluizen, het sluizencomplex in Terneuzen, vormen de toegang tot het Kanaal Gent-Terneuzen en daarmee tot de haven van Gent. De Noordzeesluizen zijn niet alleen belangrijk voor de scheepvaart. Ze spelen ook een rol in waterveiligheid en waterbeheer. Het complex beschermt het achterland tegen de zee en helpt bij het regelen van het waterpeil van het kanaal.
Wat zijn de Noordzeesluizen?
De Noordzeesluizen zijn een sluizencomplex bij Terneuzen dat bestaat uit drie sluizen: de Oostsluis, de Westsluis en de Nieuwe Sluis. Samen zorgen zij voor een veilige en vlotte doorgang voor binnenvaartschepen, zeeschepen en recreatievaart tussen de Westerschelde en het Kanaal Gent-Terneuzen.
Naast scheepvaart maken ook weggebruikers dagelijks gebruik van het sluizencomplex. De bruggen over de sluizen vormen een belangrijke verbinding voor verkeer in Zeeuws-Vlaanderen.
De Noordzeesluizen maken onderdeel uit van de primaire waterkering. Dat betekent dat ze het achterland beschermen tegen hoog water vanuit de Westerschelde en de Noordzee. De waterkerende hoogte van de Oost- en de Westsluis ligt op 7 m + NAP. Voor de Nieuwe Sluis ligt de waterkerende functie sinds 2024 op 9,5 m boven NAP. Daarmee is het sluizencomplex voorbereid op een zeespiegelstijging in de komende honderd jaar.
De sluizen spelen ook een rol in het waterbeheer van het Kanaal Gent-Terneuzen. Het waterpeil in het kanaal wordt op 2,10 m boven NAP gehouden. Bij veel neerslag of hoge waterstanden wordt overtollig water via de sluizen naar de Westerschelde afgevoerd. Dit proces heet spuien.
De sluizen van het complex
De Noordzeesluizen bestaan uit drie verschillende sluizen. Elke sluis heeft een eigen functie.
Oostsluis
De Oostsluis, geopend in 1968, wordt gebruikt door binnenvaart en recreatievaart. De sluis is 280 m lang, 24 m breed en 6,5 m diep.
Westsluis
De Westsluis is geschikt voor zeeschepen en binnenvaartschepen die het kanaal in- en uitvaren. Deze sluis werd in de jaren zestig gebouwd om grotere schepen toegang te geven tot het kanaal en de haven van Gent. De sluis is 290 m lang, 40 m breed en 13,5 m diep. De Westsluis heeft behalve deuren in het buiten- en binnenhoofd, ook een deur in het midden. Dat maakt het mogelijk schepen te schutten in een gedeelte van de kolk.
Nieuwe Sluis
De Nieuwe Sluis, geopend in 2024, is de grootste en modernste sluis van het complex. De sluis is 427 m lang, 55 m breed en 16,4 m diep. Daarmee behoort de Nieuwe Sluis tot de grootste sluizen ter wereld. Schepen die zo groot zijn als New Panamax kunnen er gebruik van maken.
Feiten en cijfers
| Oostsluis | Westsluis | Nieuwe Sluis | |
|---|---|---|---|
| Geopend | 1968 | 1968 | 2024 |
| Lengte | 280 m | 290 m | 427 m |
| Breedte | 24 m | 40 m | 55 m |
| Diepte | 6,5 m | 13,5 m | 16,4 m |
Geschiedenis
Begin van het kanaal (negentiende eeuw)
In 1823 besloot koning Willem I om Gent beter bereikbaar te maken voor zeevaart. Het bestaande kanaal werd verlengd tot aan Terneuzen, zodat schepen via de Westerschelde naar zee konden varen. Bij Terneuzen werden twee sluizen (de Oostkolk en de Westkolk) gebouwd om het verschil in waterniveau tussen het kanaal en de zee te overbruggen.
Uitbreidingen in de twintigste eeuw
In 1910 werd na een verruiming van het Kanaal Gent-Terneuzen, een derde sluis, de Zeesluis, in gebruik genomen om de groeiende scheepvaart op te vangen. In de jaren zestig werden de huidige Oostsluis en Westsluis gebouwd. Daarmee konden grotere schepen het kanaal gebruiken. De Westkolk kreeg een nieuwe naam, de Middensluis. De Oostkolk werd gedempt.
Bouw van de Nieuwe Sluis
Om de groei van de scheepvaart op te vangen en grotere schepen toegang te geven tot de haven van Gent, werd tussen 2017 en 2024 een nieuwe zeesluis gebouwd. De Nieuwe Sluis werd officieel geopend in oktober 2024 door de koningen van Nederland en België. Na een testperiode werd de sluis vanaf 1 augustus 2025 volledig in gebruik genomen. Hierdoor kunnen schepen met een grotere diepgang bij elk getij door de sluis.
Blik op de toekomst
Met de Nieuwe Sluis zijn de Noordzeesluizen voorbereid op de groei van de scheepvaart en de verdere ontwikkeling van havengebied North Sea Port. De sluizen spelen een belangrijke rol in internationale transportcorridors. Zo zijn ze onderdeel van de vaarroute tussen de Noordzee en het Europese achterland, waaronder in de toekomst ook van de corridor richting Parijs.
Door deze ontwikkeling blijft het sluizencomplex een belangrijke toegangspoort voor de economie van Nederland en Vlaanderen.