Bureau Veiligheidsbeambte

De veiligheidsbeambte wordt daarbij ondersteund door het Bureau Veiligheidsbeambte. Zie de pagina Tunnels voor een overzicht van de tunnels die Rijkswaterstaat beheert.

Onafhankelijke positie

De veiligheidsbeambte wegtunnels Rijkswaterstaat is onafhankelijk, dit is vastgelegd in artikel 5.3 van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels. De veiligheidsbeambte adviseert de tunnelbeheerder, binnen Rijkswaterstaat is dit altijd de hoofdingenieur-directeur van de regio waarin de tunnel zich bevindt, en uiteindelijk de directeur-generaal van Rijkswaterstaat als het alle tunnels of het bredere beleid met betrekking tot tunnels en tunnelveiligheid betreft.

De veiligheidsbeambte, of namens haar de adviseurs binnen Bureau Veiligheidsbeambte, onderhouden ook actieve contacten met andere stakeholders. Hier valt ook het contact met de bevoegde gezagen, die gaan over vergunningverlening voor aanleg en openstelling van de wegtunnels, en hun adviseurs onder.

Ook zijn de veiligheidsbeambte en haar adviseurs actief in diverse netwerken, onder andere om op die manier onafhankelijk aan kennisdeling en -opbouw te doen.

Wettelijke taken

De veiligheidsbeambte heeft verschillende wettelijk bepaalde taken (adviseren, coördineren, controleren, rapporteren en meewerken met evaluaties). Om deze taken goed uit te kunnen voeren heeft Bureau Veiligheidsbeambte bepaald welke activiteiten hiervoor nodig zijn, dit is vastgelegd in het bedrijfsvoeringsplan.

Hieronder worden de hoofdactiviteiten kort beschreven.

Advisering

Advisering is de kerntaak van de Veiligheidsbeambte. De veiligheidsbeambte heeft in alle fasen van de levenscyclus van de tunnel wettelijke adviestaken, zie hiervoor ook weer de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels en de bijbehorende Regeling aanvullende regels veiligheid wegtunnels.

Per ‘levensfase’ van een tunnel zijn momenten benoemd in wet- en regelgeving waarop de Veiligheidsbeambte om advies gevraagd moet worden:

1. Tijdens de planfase geeft de veiligheidsbeambte advies over het tunnelveiligheidsplan ten behoeve van het projectbesluit (vroeger het tracébesluit genoemd).
2. In de ontwerpfase wordt geadviseerd over het bouwplan ten behoeve van de omgevingsvergunning.
3. Ter afronding van de bouwfase adviseert de veiligheidsbeambte over het veiligheidsbeheerplan als onderdeel van het proces om de openstellingsvergunning voor de tunnel aan te vragen bij het bevoegd gezag.
4. Bij wezenlijke wijzigingen van een tunnel, bijvoorbeeld als het aantal rijstroken in een tunnel wijzigt, of bij een grote renovatie waarbij vluchtvoorzieningen worden aangepast, dient de Veiligheidsbeambte weer om advies gevraagd te worden: bij het ontwerpen van de wezenlijke wijzigingen, op basis van het bouwplan en voorafgaand aan de her-openstelling van de tunnel voor gebruik, dan als onderdeel van het proces om een nieuwe openstellingsvergunning te verkrijgen van het bevoegd gezag.

Naast deze momenten kan de tunnelbeheerder op ieder moment dat deze een vraag heeft, de Veiligheidsbeambte verzoeken daarover advies uit te brengen.

Tenslotte heeft de Veiligheidsbeambte ook de bevoegdheid om, als zij daar aanleiding toe ziet, ongevraagd advies uit te brengen aan de tunnelbeheerder.

Adviesscope en -proces

De scope voor de adviezen van de Veiligheidsbeambte is bepaald door de wet als het adviseren over de ‘veiligheidsmaatregelen ter verzekering van de veiligheid van de tunnelgebruikers en het tunnelpersoneel’.

De norm die de Veiligheidsbeambte hierbij hanteert is ook wettelijk bepaald, echter is die norm (behalve door het voorschrijven van een kwantitatieve risicoanalyse (QRA) in de wet niet vertaald in concrete toetsbare vragen. Daarvoor heeft de Veiligheidsbeambte zelf 3 hoofdvragen gedefinieerd die altijd leidend zijn in het beoordelen van de vraag of een tunnel aantoonbaar veilig is (of zal zijn):

• Zijn de noodzakelijke veiligheidsvoorzieningen aanwezig?
• Functioneren de aanwezige veiligheidsvoorzieningen betrouwbaar, voor nu en in de toekomst?
• Staan de organisatie van de tunnelbeheerder (inclusief verkeerscentrale) en de hulpverleningsdiensten gesteld voor de aan hen toegewezen taken, voor nu en in de toekomst?

Om deze hoofdvragen te beantwoorden wordt een dossier aangeleverd met de relevante veiligheidsinformatie. Daarnaast zijn adviseurs van Bureau Veiligheidsbeambte aanwezig bij testen en oefeningen die bijvoorbeeld worden uitgevoerd in aanloop naar het openstellen van een nieuwe of gerenoveerde tunnel.

Ook halen zij voortdurend informatie op over de veiligheid van de tunnel door hun contacten met de tunnelbeheerorganisatie, projecten en externe stakeholders.

Voor het goed uit kunnen voeren van deze adviestaken is het van belang dat de veiligheidsbeambte dan ook goed in contact is en samenwerkt met de tunnelbeheerder, de projecten en het bevoegd gezag dat de vergunningen verleent.

Bureau Veiligheidsbeambte hanteert een vaste werkwijze en structuur voor de adviezen die ze opstelt. Over de aanvraag van adviezen en de adviestermijn maakt het bureau afspraken met de tunnelbeheerder en het project. Het uitgangspunt is een basis adviestermijn van 12 weken tussen aanvraag/ontvangst van het adviesdossier en versturen van het advies aan de tunnelbeheerder.

In de praktijk zijn er soms ook mogelijkheden om te versnellen, dit hangt af van de inhoud/omvang van de adviesvraag en het adviesdossier.

Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO)

De wet schrijft voor dat de Veiligheidsbeambte meewerkt aan en toeziet op het zorgen dat tunnelpersoneel en hulpdiensten opgeleid, getraind en geoefend zijn. Hiervoor neemt de Veiligheidsbeambte onder andere deel aan de afstemming over en voorbereiding op te houden oefeningen en de evaluatie daarvan.

Ook treedt de Veiligheidsbeambte structureel op als waarnemer tijdens oefeningen en andere activiteiten in het kader van opleiden, trainen en oefenen. Hiermee bouwt zij een eigen beeld op over de mate waarin het tunnelpersoneel en de hulpdiensten ‘gesteld staan voor de aan hen opgedragen operationele taken’, zowel tijdens realisatie als tijdens exploitatie.

Voordat een nieuwe tunnel wordt opengesteld voor het verkeer wordt altijd een opleidings-, trainings- en oefenprogramma doorgelopen. Daarnaast schrijft de Regeling aanvullende regels veiligheid wegtunnels specifiek voor dat, bij tunnels die zijn opengesteld, er minimaal een keer in de 4 jaar een realistische oefening en in elk tussenliggend jaar een gedeeltelijke of simulatieoefening wordt uitgevoerd.

De tunnelbeheerder is verantwoordelijk om het initiatief te nemen voor het organiseren van deze oefeningen en is ook verantwoordelijk voor het opstellen van een evaluatie van deze oefeningen. Alle partijen die een rol (kunnen) hebben in het bestrijden van incidenten in een wegtunnel zijn daarnaast zelf verantwoordelijk voor het borgen dat het eigen personeel opgeleid, getraind en geoefend is. Daarmee is het dus een gezamenlijk belang, van tunnelbeheerder en deze partijen, om hiervoor een programma te ontwikkelen en doorlopen.

De Veiligheidsbeambte draagt actief bij aan deze samenwerking en deelt haar waarnemingen ook altijd met het oog op een goede evaluatie.

Evalueren van incidenten

Als onderdeel van de wettelijke taken van de veiligheidsbeambte werkt zij mee aan het evalueren van significante incidenten. Hierbij wordt geëvalueerd in hoeverre de afhandeling van een incident heeft plaatsgevonden volgens de afspraken zoals vastgelegd in het calamiteitenbestrijdingsplan en worden eventuele verbeterpunten in zowel de afhandeling als de planvorming geïdentificeerd.

De tunnelbeheerder en eventueel betrokken stakeholders (zoals de hulpdiensten) zijn vervolgens verantwoordelijk voor het verwerken en implementeren van deze verbeterpunten. De tunnelbeheerder heeft hierbij, net als bij opleiden, trainen en oefenen, een belangrijke rol om hierin het initiatief te nemen. De Veiligheidsbeambte kan daarbij ondersteunen.

Jaarberichten

De veiligheidsbeambte brengt, als onderdeel van de wettelijke taken, jaarlijks verslag uit van haar bevindingen over het afgelopen jaar. Hierin wordt onder andere beschreven welke adviezen zijn afgegeven, welke incidenten en oefeningen hebben plaats gevonden en wat de geïdentificeerde verbeterpunten zijn

Dit jaarbericht wordt verstrekt aan onder andere de tunnelbeheerders, het bevoegd college van burgemeester en wethouders en de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Daarnaast wordt het gepubliceerd op de website van Rijkswaterstaat. Bekijk op Open Rijkswaterstaat het jaarverslag uit 2025.

Voorgaande jaarberichten zijn op aanvraag beschikbaar.

Tweejaarlijks wordt in aanvulling op het jaarbericht informatie over incidenten en evaluaties van incidenten gedeeld met de Europese commissie, dit volgt uit een verplichting daartoe die is opgenomen in de Europese richtlijn EU2004/54 die Europese regels met betrekking tot de veiligheid van tunnels in het Trans Europese wegennet vastlegt.

Audits en waarnemingsronden

Om haar wettelijke taken goed uit te kunnen voeren heeft de Veiligheidsbeambte veel informatie nodig om voortdurend voldoende inzicht te hebben in de actuele veiligheidsstatus van de tunnels in beheer van Rijkswaterstaat. Daarvoor heeft Bureau Veiligheidsbeambte een aantal activiteiten ontwikkeld, waaronder jaarlijkse audits en waarnemingsronden.

De onderwerpen waarover audits uitgevoerd worden zijn als volgt:

• opleiden, trainen en oefenen
• tunnelveiligheidsdossier en veiligheidsbeheerplan
• calamiteitenbestrijding
• instandhouding tunnelconstructie en -voorzieningen.

Elk jaar wordt voor een van deze thema’s een audit uitgevoerd.

Daarnaast voert Bureau Veiligheidsbeambte jaarlijks een aantal waarnemingsrondes uit in tunnels om zich een algemeen beeld te vormen over de conditie van die tunnels. Van iedere waarnemingsronde wordt een bevindingenrapportage opgesteld. Deze wordt besproken met de tunnelbeheerorganisatie. Vervolgens worden de bevindingen geanalyseerd en worden de conclusies en bijbehorende aanbevelingen in een brief gedeeld met de tunnelbeheerder.

Om deze activiteiten uit te voeren werkt de veiligheidsbeambte samen met de tunnelbeheerder, deze faciliteert de uitvoering.

Contact

Wilt u meer weten over Bureau Veiligheidsbeambte of heeft u een opmerking of vraag? Neem dan per e-mail contact op.