Haringvliet: Haringvlietsluizen op een kier

Bezig 2018 - 2030 Zuid-Holland

De Haringvlietsluizen (1970) beschermen Nederland tegen overstromingen en houden zoet water vast voor landbouw en drinkwater. Maar voor trekvissen vormen de sluizen een hindernis. Trekvissen zoals paling, zalm en zeeforel kunnen niet goed de rivier op zwemmen om daar op te groeien of eitjes te leggen. Sinds 2019 zetten we de Haringvlietsluizen daarom bij vloed regelmatig op een kier. Zo kunnen vissen met het zoute water mee het Haringvliet op zwemmen.

Heb ik last van de werkzaamheden?

U heeft geen last van deze werkzaamheden.

Tot 2019 stonden de Haringvlietsluizen alleen open met eb om rivierwater weg te laten stromen naar de zee. Stroomde bij vloed het zeewater richting het Haringvliet, dan gingen de sluizen dicht.

Hoewel er bij de bouw in 1970 al vispassages in de pijlers van de dam zijn aangelegd, bleken die onvoldoende te helpen. Daarom gaan de sluizen sinds 2019 ook bij vloed open om een klein beetje zeewater binnen te laten. Een belangrijke aanpassing die goed is voor de vissentrek en natuur in de Rijn-Maasdelta.

Onderzoek naar de juiste balans: doorgang voor vissen en zoutverspreiding

Maar het op een kier zetten is niet zo simpel als het klinkt. Want als we de sluizen een stukje openzetten, stroomt dus óók het zoute zeewater naar binnen. En dat mag niet te ver komen, omdat het oostelijk deel van het Haringvliet ook wordt gebruikt voor drinkwater en voor landbouw. Het is dus balanceren tussen visintrek en zoutverspreiding. En om die balans te vinden, moeten we kennis opdoen. Dat doen we met het onderzoeksprogramma Lerend Implementeren.

De verwachting is dat dit onderzoeksprogramma tot 2030 loopt. Tegen die tijd hebben we voldoende kennis opgedaan om de sluizen structureel op een nieuwe manier te bedienen, waarmee naast waterveiligheid en zoetwatervoorziening ook meer ruimte is voor natuur en vissentrek.

Planning

Klaar: 2030
  • Projectbesluit en ondertekening van de overeenkomst voor uitvoering

    Klaar
    Voorjaar 2024
  • Uitvoeren van maatregelen vóór start op een kier zetten Haringvlietsluizen

    Klaar
    2014 - 2018

    Door de sluizen bij vloed te openen, stroomt zeewater het Haringvliet in. Maar het Haringvliet wordt ook gebruikt voor de inname van drinkwater en voor de landbouw. Daarom zijn voor de start van dit project innamepunten voor zoetwater meer naar het oosten verplaatst. Ook maakten we afspraken tot waar in het Haringvliet het zoute water mag komen (tot Middelharnis/Spui).

    Daarnaast is een meetnet van palen en boeien, voorzien van meetapparatuur, aangelegd. Hiermee wordt het zoutgehalte continu gevolgd. Dat kunt u zien in de video Haringvlietsluizen: onderzoek naar zout water.

  • Stapsgewijs invoeren van het op een kier zetten van de Haringvlietsluizen

    Bezig
    Vanaf 2019

    Om de juiste balans te vinden tussen het binnen laten van zout water en doorgang bieden voor de vissen, moeten we kennis opdoen. Daarom loopt het onderzoeksprogramma Lerend Implementeren.

    De verwachting is dat dit programma tot 2030 loopt. Zo werken we toe naar een nieuwe manier van bedienen van de Haringvlietsluizen. Een manier waarmee naast waterveiligheid en zoetwatervoorziening ook meer ruimte is voor natuur en vissentrek.

Deze planning kan nog veranderen.

Haringvlietsluizen op een kier

Met het op een kier zetten van de Haringvlietsluizen kunnen trekvissen weer met het zeewater mee naar binnen en het Haringvliet opzwemmen. Bekijk hier wat er komt kijken bij de uitvoering van dit project.

Duur: 02:21 02:21

ANIEL BALLA: We staan hier bij de Haringvlietsluizen. Nu staan we aan de rivierzijde en daar aan die kant zie je de zeezijde. De sluizen zijn dan de doorstroomopeningen tussen zee en rivier. VOICE-OVER: De Haringvlietsluizen beschermen Nederland tegen overstromingen en voeren gecontroleerd rivierwater af. Decennialang vormden ze niet alleen een harde barrière voor zout zeewater, maar ook voor trekvissen, zoals de aal, zalm en stekelbaars, die in onze rivieren willen opgroeien en zich hier voortplanten. Daar wilden we iets aan veranderen. Daarom zetten we sinds 2019 de sluisdeuren bij vloed op een kier. Miljoenen vissen van minstens 23 verschillende soorten zwommen inmiddels al met het zoute zeewater mee naar het Haringvliet. Om ons zoete drinkwater te beschermen kunnen we de sluisdeuren niet onbeperkt openzetten. De tijd die we hebben, willen we natuurlijk zo goed mogelijk benutten. Daarom onderzoeken we of, waar en wanneer de meeste vissen door de sluisdeur zwemmen. Bij drie verschillende sluisdeuren vangen we daarom vissen met kruisnetten. Dit herhalen we enkele keren gedurende de vloedperiode. Zo komen we te weten bij welke sluisdeur en op welk moment het het drukst is. Om erachter te komen of de vissen daadwerkelijk door de kier zwemmen, vangen we ze ook in de dam weer op met netten. Als we de vissen hebben gevangen, tellen we ze niet alleen, we bekijken ook welke soorten het zijn. We voeren dit onderzoek in totaal zeven keer uit in het voorjaar, de periode waarin de meeste vissen naar binnen willen zwemmen. Op basis van onze eerste waarnemingen lijken de meeste vissen zich aan de zuidkant van de Haringvlietsluizen te verzamelen. Dit gaan we de komende jaren verder onderzoeken, om de meest optimale kieropening te kunnen bieden voor vissen. (De onderzoekers zijn op het water.) Naar binnen trekken is ook belangrijk omdat vissen als de aal of de elft, die van nature in de Maas en de Rijn voorkomen, die wil je massaal terugzien in deze rivieren. Dus dat is het eindbeeld waar je naartoe wilt werken. (Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Rijkswaterstaat. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het beeld wordt geel met wit. Beeldtekst: Meer informatie? Kijk op Rijkswaterstaat.nl. Een productie van Rijkswaterstaat. Copyright 2021.) RUSTIGE MUZIEK DIE WEGEBT

Meer weten?

Meer weten over de onderzoeken van de afgelopen jaren en hoe we de komende jaren verder gaan? In de brochure Vissen naar de juiste opening is meer informatie te vinden.