Doelen en resultaten

Doelen en resultaten

Het water uit het IJsselmeer wordt gebruikt voor het maken van drinkwater. Om ook in de toekomst gebruik te kunnen maken van kwalitatief goed oppervlaktewater, zijn risico’s voor de waterkwaliteit in kaart gebracht.

Verschillende partijen nemen maatregelen om deze risico’s te verminderen. Dat geldt ook Rijkswaterstaat. We geven op deze pagina meer uitleg op de maatregelen.

Drinkwaterbelang

Provincie en gemeenten stellen ruimtelijke plannen op voor de omgeving van het innamepunt Andijk. Het is belangrijk dat de partijen het belang van waterwinning meenemen in deze plannen. We houden ook in de gaten dat bij ruimtelijke ontwikkelingen via de watertoets het drinkwaterbelang wordt meegewogen.

Uitvoeringsprojecten

Werkzaamheden, zoals baggeren, het winnen van delfstoffen en aanlegprojecten in de omgeving kunnen ervoor zorgen dat de kwaliteit van het water achteruit gaat. Bijvoorbeeld doordat meer zwevend stof vrijkomt of doordat verontreinigende stoffen uit de waterbodem vrijkomen. Door aanpassing van de standaardwerkwijze zorgen we ervoor dat het drinkwaterbelang geborgd blijft.

Verzilting

De gemiddelde zoutconcentraties zijn momenteel geen bedreiging voor het drinkwater. Maar door klimaatverandering kunnen zoutconcentraties toenemen. Plannen, zoals aanleg van de visrivier bij de Afsluitdijk en voor diepe zandwinningen, kunnen ook leiden tot verzilting.

Verhoging van de zoutconcentratie leidt tot extra stappen en/of kosten in het zuiveringsproces. Dat willen we voorkomen. Momenteel wordt in het kader van het Deltaprogramma onderzoek gedaan naar de effecten van klimaatverandering en maatregelen om verdere verzilting tegen te gaan. Rijkswaterstaat en PWN nemen, als behartiger van het drinkwaterbelang, deel aan de overleggen. Zo kunnen we risico’s op tijd signaleren en, indien nodig, actie ondernemen.

Verontreinigingen

Cafeïne, fluoride, cadmium, joxitalaminezuur en het antibioticum sulfamethoxatol komen in steeds hogere concentratie voor in het water. De verwachting is dat de streefwaarden in de toekomst overschreven worden. Andere stoffen overschrijden nu soms de norm al, zoals trichloorazijnzuur, DTPA (Pentetinezuur) en EDTA (Ethyleendiaminetetra-azijnzuur).

Dit leidt tot verhoging van de zuiveringsinspanning. Daarom vragen we het ministerie maatregelen te treffen tegen deze stoffen. We zetten in op aanpassing van de regelgeving, zodat er minder gebruik wordt gemaakt van deze stoffen.

Ook is het niet altijd bekend waar die stoffen vandaan komen. Om de verontreinigingen aan te kunnen pakken, is het essentieel om te weten wat de herkomst is van de stoffen. We onderzoeken onder meer wat de regionale bijdrage is aan de toename van deze stoffen.

Scheepvaart

Het transport van gevaarlijke goederen over de Nederlandse binnenwateren is geregeld via een verdrag. Hierin staan procedures en voorschriften om een veilig binnenvaarttransport te bevorderen. Toch blijft de beroepsscheepvaart een potentiële bedreiging voor de drinkwaterproductie in Andijk.

Daarom zet Rijkswaterstaat de feiten op een rij over de risico’s van de scheepvaart bij de innamepunten voor het drinkwater. We onderzoeken bijvoorbeeld het aantal en type schepen, ladingen, maatregelen om calamiteiten te voorkomen, wettelijke regelingen en de preventieve en curatieve maatregelen om risico’s van calamiteiten te beperken. Het doel is om de risico’s van (calamiteiten met) de scheepvaart te reduceren.

Actualiseren calamiteitenplannen

Drie gemalen lozen polderwater op het IJsselmeer bij het innamepunt Andijk: Vier Noorder Koggen, Grootslag en Lely. Het gemaal Vier Noorder Koggen voert ook water af van RWZI Wervershoof en bij calamiteiten kunnen hier risico’s voor de waterwinning optreden. Met actualisatie van de calamiteitenplannen moet het belang van drinkwaterbescherming en de ligging van de beschermingsgebieden adequaat geborgd zijn.

Uitslaan zout water

Gemaal Lely bij Medemblik slaat uit op het IJsselmeer. Het gemaal is gericht op uitslag van water met een zo laag mogelijk zoutgehalte. Water uit zoutere delen van de Wieringermeer slaat gemaal Leemans bij Den Oever uit.

In geval van piekbelasting of storingen wordt gemaal Lely ingezet voor bemaling van de gehele Wieringermeer en kan relatief zout polderwater in het IJsselmeer uitgeslagen worden. Betrokken partijen worden niet tijdig op de hoogte gesteld in deze gevallen. Dat moet veranderen, zodat er direct maatregelen getroffen kunnen worden, zoals buffers creëren, inname van oppervlaktewater staken en extra monitoringactiviteiten.

Uitvoering

Rijkswaterstaat voert deze maatregelen niet alleen uit. Andere organisaties die, naast Rijkswaterstaat, de maatregelen uitvoeren zijn: