(Beeldtitel: O, zit dat zo! Een animatie. Uit een boomholte komt gesnurk.) OPGEWEKTE MUZIEK GESNURK VOICE-OVER: Sst. De vleermuis slaapt. (Voice-over:) Dat doet hij vooral overdag. 's Nachts gaat hij op zoek naar eten. Hij navigeert met een sonarsysteem. Echt heel handig. Wij gebruiken daar lampen voor. Dat werkt ook heel goed. Voor ons, dan. Kijk eens hier. Naar deze snelweg. (Lichten gaan aan.) Zo, lampje erbij. Ah, daar is onze vleermuis. Hij gaat op jacht. Hij kiest daarvoor graag deze route. Onder de snelweg door. (Hij raakt de muren.) Maar dat felle licht, dat vindt hij maar niks. Dus keert hij zonder eten terug naar huis. Het is een beschermde soort, onze vleermuis. Dus dat is niet de bedoeling. Gelukkig hebben we een oplossing. Bij deze snelweg steken veel vleermuizen over, op zoek naar eten. Daarom hebben Rijkswaterstaat en de gemeente hier Batlamps neergezet. Ze zijn net in een ander kleurtje, waardoor het de vleermuizen niet opvalt. Zo hebben wij nog steeds verlichting, zonder onze vleermuisvriend te storen. Goed, hè? (De vleermuis hangt aan een tak en knipoogt. Het Nederlandse wapenschild op een blauwe achtergrond met daarnaast: Rijkswaterstaat. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het beeld wordt geel met wit. Beeldtekst: Meer informatie? www.rijkswaterstaat.nl/batlamp. Een productie van Rijkswaterstaat. Copyright 2018.) DE OPGEWEKTE MUZIEK SPEELT NOG EVEN VERDER EN EBT DAN WEG
Vleermuisvriendelijke verlichting (Batlamp)
Verlichting op wegen helpt de verkeersveiligheid. Tegelijk kan kunstlicht de natuur verstoren. Vleermuizen zijn namelijk gevoelig voor blauw en ultraviolet licht, dat in normale straatverlichting zit. Daardoor kunnen zij hun vliegroutes, jachtgebieden en verblijfplaats vermijden.
Om de leefomgeving van vleermuizen beter te beschermen, passen we sinds 2011 vleermuisvriendelijke verlichting toe. Deze verlichting kan rood- of amberkleurig zijn en verstoort vleermuizen minder dan gewone, witte straatverlichting.
Vleermuizen gevoelig voor licht
Vleermuizen zijn gevoelig voor lichtverstoring. Doordat ze licht zoveel mogelijk vermijden, kan straatverlichting een barrière vormen.
Een vorm van vleermuisvriendelijke verlichting is de Batlamp. Deze lamp gebruikt speciale verlichting met amberkleurige leds. Voor deze kleur licht zijn vleermuizen een stuk minder gevoelig. Hierdoor kunnen zij gewoon hun vliegroutes volgen en ’s nachts jagen op voedsel.
Kleur van het licht
Bij het bepalen van de lichtkleur hebben we rekening gehouden met de zogeheten Human-Bat Response Ratio: de verhouding tussen hoe mensen en vleermuizen licht waarnemen. We hebben een lichtkleur gekozen die vleermuizen zo min mogelijk hindert, terwijl weggebruikers de verkeerssituatie nog goed kunnen zien.
Naast de amberkleurige Batlamp gebruiken we op sommige locaties ook rode verlichting. Rode verlichting verstoort vleermuizen en andere dieren minder dan amberkleurig licht. Maar amberkleurig licht heeft als voordeel dat weggebruikers kleuren, verkeersborden en veiligheidskleding beter kunnen herkennen. Daarom kijken we per locatie welke vorm van vleermuisvriendelijke verlichting het meest geschikt is.
Video: 'O, zit dat zo? - Batlamp'
Hoe de Batlamp werkt, wordt ook uitgelegd in deze video.
Toepassing vleermuisvriendelijke verlichting
De Batlamp is eind 2011 voor het eerst gebruikt bij de aanleg van een ecoduct over de snelweg A74 bij Tegelen. Inmiddels gebruiken we dit type verlichting op verschillende locaties. We zetten vleermuisvriendelijke verlichting vooral in op plaatsen waar wegen, fietspaden of andere infrastructuur belangrijke vliegroutes van vleermuizen kruisen.
Voor de natuur blijft geen verlichting de beste optie. Op locaties waar verlichting voor de verkeersveiligheid noodzakelijk is, kunnen we vleermuisvriendelijke verlichting gebruiken.
Naast een andere kleur verlichting, passen we ook andere maatregelen toe, zoals dimbare verlichting of het bewust weglaten van verlichting op locaties waar dat veilig kan. De komende jaren zullen steeds meer wegen worden voorzien van aangepaste of geen verlichting.
Aanvullende maatregelen
Om de lichthinder voor vleermuizen verder te beperken, kunnen we extra locatie specifieke maatregelen toepassen. Voorbeelden hiervan zijn:
- Lagere lichtmasten, waardoor minder licht in de omgeving terechtkomt.
- Afscherming van de lamp om strooilicht te verminderen.
- Op sommige fiets- en wandelroutes kunnen we dynamische verlichting gebruiken. De verlichting brandt dan alleen wanneer een fietser of voetganger passeert.
- Het dimmen of tijdelijk uitschakelen van verlichting tijdens perioden waarin dieren het meest actief zijn.
Naast aanpassingen aan de verlichting zelf passen we soms ook andere maatregelen toe voor vleermuizen. Denk aan het creëren van verblijfplaatsen en het verbeteren van natuurverbindingen, bijvoorbeeld met faunapassages.
