Papendrechtsebrug: achter de schermen bij de bouw van de nieuwe brugklep

Projectmanager Patrick Bos geeft ons een update van de voortgang tijdens een rondleiding langs het werk. Hij ontvangt ons bij de ingang van de hal. Een zware deur zwaait open, we dalen een trap af en staan ineens midden in het werk. ‘Hier bouwen we dus het brugdek,’ zegt Patrick opgewekt. ‘We hebben even op onze beurt moeten wachten, aangezien we de hele fabrieksvloer nodig hebben voor deze brug. Nu een voorgaand project afgerond is, kunnen we tempo maken.’

Wie vooral één groot object verwacht, ziet al snel dat de brugklep hier in stukken groeit. Gestructureerd over de werkplaats staan al verschillende onderdelen klaar. ‘We maken hier de stalen constructie van het bewegende deel van de brug,’ legt Bos uit. ‘Denk aan het rijdek, de ballastkist, de staartstukken en de hoofd- en dwarsliggers. Alle onderdelen lassen we aan het rijdek, als een heel groot bouwpakket.’

Een dun rijdek voor duizenden auto’s

Aan het einde van de hal, zo’n 100 m verderop, ligt het rijdek. Een uitgestrekte vierhoek van 23 bij 33 m, ruim 1,5 m boven de grond. Opvallend is vooral hoe dun het rijdek oogt. ‘26 millimeter,’ zegt Patrick, als hij onze blik volgt. ‘Dat lijkt weinig, als je je voorstelt dat er dadelijk duizenden voertuigen over rijden. Maar we versterken deze staalplaat met troggen.’

Hij wijst naar lange stalen V-vormen iets verderop. ‘Die lassen we eronder, over de hele lengte van het dek. Daarover plaatsen we weer dwarsliggers. Zo zorgen we ervoor dat de brug stevig genoeg is, zonder dat hij onnodig zwaar weegt.’

Het gewicht van de brugklep blijkt een terugkerend thema deze middag. Omdat het verkeer in de loop der tijd is toegenomen in aantal en gewicht, wordt de nieuwe brugklep fors zwaarder dan de huidige versie. ‘We gaan van 900 ton naar 1.500’, zegt Patrick. ‘Elke kilo telt. Want hoe meer de klep weegt, hoe meer impact dat heeft op de bestaande onderbouw van de brug, de brugkelder en de fundering. Die zijn namelijk ontworpen voor de huidige lichtere brugklep.’

‘Om ervoor te zorgen dat de onderbouw van de Papendrechtsebrug de zwaardere klep aankan, worden de brugkelder en de oplegpijler flink versterkt. Dat gebeurt tijdens de afsluiting, vanaf deze zomer.’

Grof materiaal tot op de millimeter

We lopen een stukje verder de hal in. Achterin staat een stalen bouwwerk dat oogt als een stapel op elkaar gezette dozen. Patrick noemt het lachend ‘het studentencomplex’. ‘Dit is de ballastkist, oftewel het contragewicht van de brugklep,’ legt hij uit.

‘Het brugdek is erg groot en zwaar en dus zou er heel veel energie nodig zijn om deze gecontroleerd open en dicht te bewegen. Met dit contragewicht brengen we het geheel in balans, waardoor het bewegen van de klep veel minder energie kost. Hier, in deze productiehal, vullen we ieder compartiment nauwkeurig met massief staal en beton, om die precieze balans te bereiken.’

Patrick gebaart om zich heen: ‘In deze grote hal hebben we natuurlijk niet te maken met externe factoren als wind. Wanneer we de brugklep installeren, zullen we op de bouwplaats dus nog volop testen en metingen doen en de verdeling finetunen als dat nodig is. Het komt allemaal erg precies en dat maakt het nogal ingewikkeld.’

40 ton de lucht in

We laten de ballastkist voor wat het is en lopen terug naar de voorkant van de hal. Daar wordt op dat moment een enorm onderdeel de lucht in gehesen. Het gewicht: een kleine 40 ton, zo valt af te lezen van de halkranen aan het plafond. ‘Dit is 1 van de staarten, onderdeel van de hoofdligger,’ zegt Patrick, terwijl hij naar de grote stalen plaat wijst. In het midden zit een ufo-achtige verdikking met een gat erin. ‘Daar draait straks de brug om. Dat is ook precies waarom die verdikking nodig is.'

'Je moet je voorstellen dat de draaias in deze plaat het volledige gewicht en alle krachten uit de brug opvangt. Dan is een dunne plaat van bijvoorbeeld 50 millimeter simpelweg niet voldoende. Tegelijkertijd is het niet nodig om de hele plaat zo dik te maken, want dan wordt de brug veel te zwaar. Zoals ik al zei: hoe zwaarder de brugklep, hoe steviger het fundament moet worden. Daarom maken we alleen plaatselijk die verdikking.’

Van A naar B

Terwijl we door de hal lopen, dringt zich vooral 1 vraag op: hoe krijg je een brugklep van 1.500 ton naar de Papendrechtsebrug? ‘Dat is een goede vraag’, lacht Patrick als we het hem vragen. ‘Maar het antwoord is vrij simpel: via het water. Tegelijk met de bouw van de brugklep realiseren we hier naast de hal een nieuwe loskade. Vanaf die kade rijden we de complete brugklep, met alles erop en eraan, op een groot ponton. Als de versterkingen aan de onderbouw van de Papendrechtsebrug klaar zijn, kan de klep op transport.’

‘Eenmaal daar aangekomen, laten we de klep in de brugkelder zakken en sluiten we de kabels aan. Dat is relatief snel gedaan. Maar dan moeten we het bewegingswerk van de brugklep, bestaande uit de tandbaan in de brugkelder en de rondsels achter op de brugklep, heel precies afstellen. Dat gebeurt binnen tienden van millimeters! Daar zijn we 3 weken in de nacht mee bezig.’

‘Natuurlijk is de werkelijkheid een stuk complexer, maar het uitgangspunt is hetzelfde: in deze hal bereiden we alles zo ver mogelijk voor, zodat we op de bouwplaats bij de Papendrechtsebrug nog zo min mogelijk hoeven te doen.’

Alles komt samen

We lopen terug richting de uitgang, langs de onderdelen die we zojuist hebben gezien. Het lijkt even alsof we worden uitgezwaaid met vuurwerk, maar in werkelijkheid hervatten een aantal lassers hun werk en spatten de vonken opnieuw door de hal. ‘Het mooie aan zo’n project is dat je hier echt ziet hoe alles samenkomt,’ zegt Patrick terwijl hij de deur voor ons openhoudt.

‘Van losse stalen onderdelen tot een brugklep die straks dagelijks door duizenden mensen wordt gebruikt. Maar voordat het zover is, moeten we nog veel millimeterwerk verrichten. Zodat we de Papendrechtsebrug volgend jaar als een precies passende puzzel in elkaar kunnen zetten.’