Noordzeekanaal: vernieuwing en onderhoud Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden

In voorbereiding 2024 - nog niet bekend IJmuiden, Noord-Holland

Het Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden is belangrijk voor het waterpeilbeheer in een groot deel van West-Nederland (inclusief Amsterdam, Utrecht en Schiphol) en voorkomt wateroverlast voor 4 miljoen Nederlanders.

Heb ik last van de werkzaamheden?

U heeft (op dit moment) geen last van de werkzaamheden.

Bekijk de planning

Het complex voert water uit het Amsterdam-Rijnkanaal en het Noordzeekanaal af naar de Noordzee. Door water te pompen (gemaal) of te spuien (van hoog naar laag laten stromen). Ook beschermt het tegen de zee, als onderdeel van de primaire waterkering.

Vernieuwing en onderhoud

In de toekomst kunnen we het water niet meer spuien in de Noordzee, omdat de zeespiegel stijgt. Dan moet er veel meer water worden gepompt. Het huidige gemaal is oud en niet groot genoeg en kan die extra pompcapaciteit niet leveren.

Daarom werken we aan plannen voor een nieuw gemaal, dat een robuust onderdeel is en blijft van de waterkering. Tot die tijd wordt extra onderhoud uitgevoerd.

Hoe werkt het spui- en gemaalcomplex?

Wat is het verschil tussen spuien en pompen? En wat zou er met West-Nederland gebeuren als het complex er niet was? In deze video leggen we uit hoe het complex werkt en waarom het zo belangrijk is voor Nederland.

Duur: 1:59 1:59

Droge voeten voor 4 miljoen Nederlanders. Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden

Droge voeten voor 4 miljoen Nederlanders. Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden

[Presentatrice] In IJmuiden staat 1 van de grootste gemalen van Europa. Onderdeel van het Spui- en Gemaalcomplex. Dat beschermt een groot deel van West-Nederland tegen wateroverlast. [Beeldtitel] Droge voeten voor 4 miljoen Nederlanders. Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden [Presentatrice] Hier spuien en pompen we water naar de Noordzee. Gemiddeld 3 miljard kubieke meter per jaar. Dat zijn 137 Olympische zwembaden per uur. Hoe doen we dat? Staat het water van de zee lager dan in het Noordzeekanaal, dan stroomt het vanzelf via de spuikokers naar zee. Staat het water van de zee hoger, dan moet het gemaal het water wegpompen. Wat als er geen gemaal in IJmuiden zou zijn? Dan kunnen grote gebieden in West-Nederland bij veel regen onder water komen te staan. Met enorme gevolgen voor de economie: de landbouw, industrie, scheepvaart, wegen en het energienetwerk. Maar ook voor de natuur en de drinkwatervoorziening. Land- en tuingebouwgebieden komen onder water te staan. Riolen stromen over, elektriciteit valt uit, boten kunnen niet meer onder bruggen door. Ook deze niet. Het spui- en gemaalcomplex is dus onmisbaar. Maar het is wel oud en niet klaar voor de toekomst. De zeespiegel stijgt, waardoor we steeds vaker niet kunnen spuien, maar alleen kunnen pompen. In de toekomst hebben we dan ook veel meer pompkracht nodig. Daarom bereiden we de bouw van een nieuw en groter gemaal voor. En in de tussentijd doen we extra onderhoud. Zo zorgen we dat die 4 miljoen Nederlanders in West-Nederland droge voeten houden. [Eindleader] Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden Meer informatie? Kijk op rijkswaterstaat.nl/gemaal-ijmuiden Logo Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Planning

Klaar: nog niet bekend
  • Planstudie

    Bezig
    2024 - 2028

    Het spui- en gemaalcomplex is aan vernieuwing toe. Sinds 2024 onderzoeken we verschillende manieren om dit aan te pakken. Er wordt onder andere onderzoek gedaan naar de benodigde capaciteit van de pompen, de visveiligheid ervan en naar de locatie van het nieuwe en grotere gemaal.

  • Doorlopend onderhoud

    Bezig
    2024 - 2028

    Om het spui- en gemaalcomplex tot en met de vernieuwing betrouwbaar te houden wordt uitgebreid onderhoud uitgevoerd. Zo werken we aan de bestaande maalgangen, pompen en spuikokers. Ook krijgt het complex een nieuw bedien- en besturingssysteem.

Deze planning kan nog veranderen.

Planstudie: vier fases

Tijdens de planstudie voor de vernieuwing van het gemaal doorlopen we vier fases die leiden tot een voorkeursalternatief (de best passende oplossing). We zijn in de eerste fase gestart met het analyseren van 27 verschillende varianten. Inmiddels zijn fase 1 en 2 afgerond.

Lees op het Rijkswaterstaat Publicatie Platform wat is onderzocht en hoe dat is gedaan.

Participatie

In de Omgevingswet staan de regels en procedures waar we ons aan moet houden tijdens de voorbereidingen van de vernieuwing. Zo zijn overheden verplicht om bij plannen voor de omgeving omwonenden, bedrijven en organisaties te betrekken.

Op de website Rijkswaterstaat Publicatie Platform staat meer informatie over de participatieprocedure.

Zoutdam

Door de bouw van Zeesluis IJmuiden stroomt elke keer als een schip de sluis passeert, 10.000 ton zout het Noordzeekanaal in. Dat zoute water is schadelijk voor de natuur, de landbouw en de productie van drinkwater. De zoutdam bij het spui- en gemaalcomplex zorgt dat het zoutwater weer wordt afgevoerd naar zee.

De zoutdam heeft effect op de inzet van de pompen van het gemaal, het waterpeil achter de dam is lager. In de video zie je hoe dat komt en hoe we hier bij het ontwerp van het nieuwe spui- en gemaalcomplex rekening mee houden.

Duur: 2:50 2:50

Effect van de Zoutdam op Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden

In IJmuiden, bij de overgang tussen Noordzee en het Noordzeekanaal, speelt Rijkswaterstaat een onmisbare rol in het waterbeheer en het laten passeren van schepen. Een belangrijke innovatie hierin is Zoutdam IJmuiden. Door de bouw van Zeesluis IJmuiden stroomt elke keer als een schip de sluis passeert, 10.000 ton zout het Noordzeekanaal in. Dat zoute water is schadelijk voor de natuur, de landbouw en de productie van drinkwater. Om verzilting tegen te gaan, bouwde Rijkswaterstaat hier, in het Binnenspuikanaal, een zoutdam. Deze zoutdam zorgt ervoor dat zoutwater via Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden terugstroomt naar zee. We hebben gemerkt dat de zoutdam invloed heeft op de werking van de pompen van het spui- en gemaalcomplex en de hoeveelheid water die we kunnen afvoeren. Dit heeft invloed op de beheersing van het waterpeil van het Amsterdam-Rijnkanaal en het Noordzeekanaal. Wat is er aan de hand? Omdat door de zoutdam alleen zoutwater het Binnenspuikanaal instroomt en zoutwater zwaarder is dan zoetwater, daalt het waterpeil achter de zoutdam. Als het waterpeil te laag wordt, kunnen de pompen kapot gaan en komt de waterafvoer in gevaar. Maar we hebben een oplossing voor de korte termijn. De zoutdam heeft een beweegbare zakdeur. Door de zakdeur open te zetten, stroomt er ook weer zoetwater het Binnenspuikanaal in, waardoor het waterpeil stijgt en de pompen voldoende water kunnen afvoeren naar zee. Dit betekent dat we de zoutdam en de zeesluis momenteel nog niet volledig inzetten zoals bedoeld. Om verdere verzilting te voorkomen, gebruiken we voorlopig naast Zeesluis IJmuiden ook nog de Noordersluis om schepen door te laten. Voor een toekomstige oplossing zijn we gestart met een studie naar de vernieuwing van het gemaal, met dieper gelegen pompen. Als het gemaal vernieuwd is, kunnen we de zoutdam inzetten zoals bedoeld. In de aankomende periode gaan we ervaring opdoen met enerzijds de inzet van de zeesluis en anderzijds de inzet van de zakdeur van de zoutdam. Zo werken we toe naar een optimale balans tussen waterbeheer en het tegengaan van verzilting in het watersysteem van het Noordzeekanaal en het Amsterdam-Rijnkanaal. Dit doen we als Rijkswaterstaat niet alleen. Met de waterschappen zullen we de waterafvoer nog slimmer moeten regelen om voor 4 miljoen mensen in West-Nederland droge voeten te houden. En samen met Centraal Nautisch Beheer en Port of Amsterdam onderzoeken we hoe we de zeesluis optimaal kunnen gebruiken, waarbij we tegelijkertijd verzilting beheersen.