Praktijkvoorbeeld: Deelfietssysteem Hello-Bike Zuidas Amsterdam

Hello-Bike, een initiatief van Hello Zuidas, voorzag duidelijk in een behoefte: destijds maakten al 408 vaste gebruikers gebruik van de dienst. Daarnaast sloot het initiatief goed aan bij andere mobiliteitsmaatregelen in het gebied, zoals de ZuidasPas.

Geofencing

Deelnemers konden een fiets reserveren via een smartphone-app, waarmee zij ook het slot konden openen. De Hello-Bike-deelfietsen maakten gebruik van geofencing. Dit hield in dat gebruikers hun rit alleen konden beëindigen door de fiets binnen een vooraf aangewezen, virtuele zone op slot te zetten. Deze zones werden aangeduid als dropzones en vormden de locaties waar fietsen konden worden opgehaald en teruggebracht.

De fietsen hoefden niet te worden teruggebracht naar de dropzone waar zij waren opgehaald. Het systeem functioneerde als een zogenoemd back-to-many-systeem, waarbij fietsen op verschillende locaties konden worden ingeleverd. De tarieven bedroegen €1 voor 1 uur, €4 voor 12uur en €6 voor 24 uur gebruik.

Hello-Bike was een van de verschillende vormen van fietsdeelsystemen die in Nederland werden toegepast, waarbij opzet en prijsstelling konden verschillen. Bedrijven konden Hello-Bike-fietsen op hun terrein laten plaatsen, mits het openbare karakter van het systeem behouden bleef. Daarnaast konden werkgevers abonnementen aan hun werknemers aanbieden. Gebruikers hadden de mogelijkheid om te wisselen tussen een privé- en zakelijk account.

Uitvoering

Op de Zuidas werd gezocht naar oplossingen voor het zogenoemde last mile-vraagstuk. Een deelfietssysteem kon meer flexibiliteit bieden in de vervoerskeuze en daarmee bijdragen aan de bereikbaarheid van het gebied. Uit onderzoek, uitgevoerd via een panel en een ledenbijeenkomst van Hello Zuidas, bleek dat er een duidelijke behoefte bestond aan deelfietsen. Hiervoor werden verschillende redenen genoemd:

• OV-fietsen waren vaak volledig uitgeleend en de mogelijkheden om het aantal fietsen of stallingslocaties uit te breiden waren beperkt.
• Fietsenstallingen raakten snel vol.
• Er bestond een tekort aan bedrijfsfietsen.

De ambitie was om binnen korte tijd een flexibel deelfietssysteem te realiseren. Hello Zuidas stelde hiervoor een uitvraag op. Voor de totale begroting was circa €570.000 beschikbaar, mede dankzij een subsidie vanuit het programma Beter Benutten. Ongeveer €285.000 van dit budget werd besteed aan hardware. De helft van de totale kosten werd gefinancierd vanuit Beter Benutten.

Hello Zuidas verzorgde de procesbegeleiding van het project. Diverse bedrijven droegen bij door ruimte op hun eigen terrein beschikbaar te stellen voor het stallen van de fietsen. In de uitvraag stonden enkele belangrijke uitgangspunten centraal:

• Het systeem moest voldoende flexibel zijn, zodat fietsen en stallingslocaties konden worden verplaatst.
• Werknemers van bedrijven op de Zuidas vormden de belangrijkste doelgroep.
• De deelfiets was primair bedoeld voor woon-werkverkeer.

Resultaat

Uiteindelijk werden op 11 locaties ongeveer 200 Hello-Bike-deelfietsen geplaatst. Het systeem bood ruimte om verder uit te groeien naar circa 500 fietsen.

Het aantal vaste gebruikers lag rond de 400, terwijl ongeveer 165 gebruikers de fietsen tijdens de spitsuren gebruikten. De bekendheid van het systeem kwam voornamelijk tot stand via communicatie van aangesloten bedrijven en doordat de fietsen zichtbaar aanwezig waren in de openbare ruimte. Naar verwachting had het aantal gebruikers verder kunnen groeien wanneer meer promotie en communicatie waren ingezet.

Hello-Bike sloot aan bij andere mobiliteitsmaatregelen op de Zuidas. Een belangrijk voorbeeld hiervan was de ZuidasPas, waarmee werknemers onder meer gebruik konden maken van de deelfietsen.

Daarnaast werd verwacht dat de deelfiets in de toekomst onderdeel zou kunnen worden van een breder pakket aan Mobility as a Service (MaaS)-voorzieningen. Voor de uitvoering van Hello-Bike werkte Hello Zuidas samen met private grondeigenaren, de Dienst Zuidas van de gemeente Amsterdam, stadsdeel Zuid en het GVB. Ook stimuleerde Hello Zuidas werkgevers om abonnementen voor hun werknemers aan te bieden.

Aandachtspunten voor toepassing elders

Tijdens de ontwikkeling en uitvoering van Hello-Bike werden verschillende lessen geleerd die ook voor andere projecten waardevol konden zijn:

• Het was belangrijk om duidelijke kaders te stellen aan exploitanten van het deelfietssysteem. Daarbij moest de regie deels in eigen hand blijven en was actieve procesbegeleiding noodzakelijk.
• Inzicht in gebruiksgegevens van fietsen en gebruikers bleek essentieel voor monitoring, evaluatie en kennisdeling met partijen zoals gemeenten.
• Flexibiliteit van het systeem was noodzakelijk om locaties te kunnen aanpassen wanneer de situatie daarom vroeg.
• Omdat gebruikers steeds meer verschillende apps moesten gebruiken, werd aangeraden om samenwerking te zoeken en toe te werken naar één app voor meerdere deelfietsconcepten.
• Een laagdrempelige prijsstelling en een eenvoudig betaalsysteem waren belangrijke voorwaarden voor gebruik.
• Goede afstemming tussen publieke en private partijen bleek cruciaal voor draagvlak en succes.
• De sterke groei van het aantal deelfietsinitiatieven en de bijbehorende marktontwikkelingen hadden invloed op zowel de opzet als de kosten van het systeem.

Het aanbestedings- en implementatieproces van Hello-Bike vond plaats voordat de discussie over de regulering van deelfietsen in Amsterdam volop op gang kwam. In de jaren daarna nam het aantal deelfietsen en aanbieders sterk toe. De gemeente Amsterdam kondigde aan deelfietsen die zonder vergunning in de openbare ruimte werden geplaatst te verwijderen vanwege de druk op de openbare ruimte en de overlast van verkeerd geparkeerde fietsen.

Tegen het einde van de pilot verkeerde Hello Zuidas daarom in afwachting van nieuw gemeentelijk beleid voor deelfietsen. Een besluit over verdere uitbreiding van Hello-Bike werd uitgesteld totdat hierover meer duidelijkheid bestond.

Vragen of opmerkingen over de Toolbox Slim Reizen?

Heeft u vragen of opmerkingen over de Toolbox Slim Reizen? Neem dan contact met ons op via het contactformulier.

Datum: 2018