Versterking Afsluitdijk afgerond: gemaal en nieuwe spuisluizen officieel in gebruik

Nederland is hiermee beter beschermd tegen hoogwater vanuit zee en de capaciteit om water van het IJsselmeer naar de Waddenzee af te voeren, is vergroot.

De ingebruikname van het gemaal en de spuisluizen vormt het sluitstuk van een van de grootste waterbouwkundige projecten van Nederland in de afgelopen jaren. In opdracht van Rijkswaterstaat versterkte Bouwconsortium Levvel, bestaande uit Van Oord, BAM en Rebel, de Afsluitdijk over de volledige lengte van 32 km.

Naast de bouw van het gemaal en nieuwe spuisluizen, is de waterkering verhoogd en versterkt om Nederland ook in een veranderend klimaat veilig te houden. Daarnaast zijn bij Den Oever en Kornwerderzand nieuwe keersluizen gebouwd die bij extreem hoogwater de doorgangen in de dijk afsluiten. Tot slot werd in Kornwerderzand ook nog een coupure (opening) in de dijk gebouwd voor de vismigratierivier.

Het grote werk is gedaan. Tegelijkertijd blijven Rijkswaterstaat en haar partners werken aan andere projecten op en rond de dijk, waaronder renovatie van het Vlietermonument, het vervangen van de bruggen bij Den Oever en Kornwerderzand en levensduur verlengend onderhoud aan de historische spuisluizen uit 1932.

Spuien als het kan, pompen als het moet

Het nieuwe gemaal beschikt over 6 krachtige pompen met een gezamenlijke capaciteit van 275 m² water per seconde. Samen met de nieuwe spuisluizen heeft de Afsluitdijk 45 procent meer capaciteit gekregen om water uit het IJsselmeer af te voeren naar de Waddenzee.

Water afvoeren gebeurt bij voorkeur door te spuien. Onder vrij verval stroomt het water van het IJsselmeer naar de Waddenzee wanneer het waterpeil aan zeezijde lager is. Door de stijgende zeespiegel wordt de periode waarin spuien mogelijk is steeds korter en kan er minder water worden afgevoerd.

Wanneer spuien niet mogelijk is, zorgen de pompen ervoor dat overtollig water toch kan worden afgevoerd. Zo blijft het waterpeil in het IJsselmeer beheersbaar en wordt wateroverlast in grote delen van Nederland voorkomen. Daarom: spuien als het kan, pompen als het moet. De ingebruikstelling van het gemaal valt samen met de start van het stormseizoen, de periode waarin we traditioneel grote hoeveelheden water moet verwerken.

We leven in een nieuwe werkelijkheid: zeespiegelstijging en meer piekbuien, dat verandert de strijd die Nederland al eeuwen voert met het water. 94 jaar na voltooiing van de Afsluitdijk, schrijven wij opnieuw geschiedenis. Het credo is nu: de ramp voorblijven. In alle opzichten is de Afsluitdijk een icoon van hightech waterbeheer. Ik wil dan ook een heel groot compliment maken aan Rijkswaterstaat, aan de partners van bouwconsortium Levvel en aan alle leveranciers. Samen zorgen we dat Nederland veilig blijft, ook in de toekomst.

Honderden vakmensen werkten aan vernieuwing

Aan de vernieuwing van de Afsluitdijk werkten de afgelopen jaren honderden ingenieurs, technici, waterbouwers en uitvoerders. Zij werkten samen aan de versterking en vernieuwing van de Afsluitdijk, waarbij hun expertise op het gebied van waterveiligheid en waterinfrastructuur van groot belang was.

In een video zie je een terugblik op deze bijzondere periode en wat er gedaan is om de Afsluitdijk klaar voor te toekomst te maken.

Toekomst Afsluitdijk

Door de stijgende zeespiegel is vanaf 2045 nog meer capaciteit nodig om water uit het IJsselmeer naar de Waddenzee af te voeren. Ook hebben de spuisluizen bij Kornwerderzand en Den Oever, die dateren uit 1932, inmiddels het einde van hun technische levensduur bereikt.

Onderzoek laat zien dat het uitbreiden van de spuicapaciteit de meest optimale 1^e stap is. Op de lange termijn zal waterafvoer steeds meer moeten gebeuren met extra pompen. Deze aanpak biedt flexibiliteit en houdt rekening met toekomstige ontwikkelingen, zoals klimaatverandering en keuzes binnen het Deltaprogramma.

1 oktober: start storm- en hoogwaterseizoen

Met de start van het storm- en hoogwaterseizoen op 1 oktober 2026 zijn we weer extra alert op hoge waterstanden en storm. Dankzij de nieuwe spuisluizen en de pompen bij de Afsluitdijk hebben we meer mogelijkheden om water vanuit het IJsselmeer af te voeren en daarmee de waterstanden beter te beheersen.

Vanuit het Watermanagement Centrum Nederland (WMCN) en de Landelijke Coördinatiecommissie Overstromingsdreiging (LCO) houden we de ontwikkelingen van de waterstanden 24/7 in de gaten. We zorgen dat waterbeheerders op tijd over de actuele waterstandsverwachtingen beschikken en daarop kunnen anticiperen met mogelijke maatregelen.