Een analoog spel over digitale kwesties
Het klinkt tegenstrijdig: een analoog leermiddel ontwikkelen om de digitale geletterdheid van je medewerkers te vergroten. Maar het blijkt een vondst. Ingegeven door verschillende strategische verkenningen is het spel ‘Zie ginds komt Digiklaas’ ontwikkeld. Het heeft tot doel om kennis en bewustzijn van de kansen en risico’s van artificial intelligence (AI) te vergroten.
Het spel is het eerste product van de AI-leerlijn van Rijkswaterstaat en werd in 2025 intensief gespeeld door collega’s en medewerkers van andere rijksdiensten. En met succes: uit evaluaties blijkt dat het beoogde doel wordt bereikt.
Van verkenningen naar leerlijn
De laatste 10 jaar nemen digitale technologische ontwikkelingen een hoge vlucht. Ook Rijkswaterstaat maakt daar gebruik van, met bijvoorbeeld AI voor voorspelbaar onderhoud, floating car data voor actuele reisinformatie en drones voor bruginspectie.
Iedere nieuwe technologie biedt kansen maar levert ook nieuwe risico’s en nieuwe vraagstukken op. Het programma Strategische Verkenningen onderzocht in de afgelopen jaren diverse opkomende technologieën en de mogelijke betekenis ervan voor Rijkswaterstaat. Denk aan Big Data, sensortechnologie, smart shipping, blockchain, IThiek en eLaw.
Gemene deler in deze verkenningen is, dat (samen)werken met digitale technologie om een andere manier van denken vraagt, en om het bewust kunnen omgaan met de implicaties ervan. Het gaat namelijk niet alleen om technische en financieel-economische kansen en risico’s voor de organisatie, maar ook om ethische, maatschappelijke en juridische vraagstukken rond het gebruik van deze nieuwe technologieën.
De inwerkingtreding van de Europese AI-verordening, die organisaties verplicht te investeren in AI-geletterdheid van medewerkers, gaf Rijkswaterstaat extra aanleiding om hiermee aan slag te gaan. Dat leidde tot de AI-leerlijn die werd verankerd bij de afdeling Data- en AI-lab.
Spel zet deelnemers aan het denken
De AI-leerlijn richt zich onder andere op het vergroten van bewustwording en het opbouwen van basiskennis voor alle medewerkers. Het Digiklaas-spel, de 1e concrete module binnen de leerlijn, is hierop gericht.
In dit ganzenbordspel helpen de spelers Digiklaas op zijn reis van Spanje naar Rijkswaterstaat. Onderweg beantwoorden zij vragen over AI, bespreken ze stellingen en komen ze in aanraking met kansen en risico’s. De vragen en stellingen werden ontwikkeld en getoetst door een multidisciplinair team van onder meer strategen, juristen, digitale experts en beleidsontwikkelaars.
Succes door laagdrempeligheid
In het najaar van 2025 is het spel veelvuldig gespeeld. In totaal maakten zo’n 6000 mensen van binnen en buiten Rijkswaterstaat een rondje over het spelbord. Doorlopend werd feedback opgehaald bij de spelers. Die evaluaties laten zien dat het spel zijn doel bereikt: deelnemers geven aan beter inzicht te hebben in de mogelijkheden en risico’s van AI. Ook het begrip van juridische, ethische en maatschappelijke aspecten van AI-gebruik is vergroot.
Spelers ervaren het spel als een laagdrempelige manier om met elkaar in gesprek te gaan. Het draagt bij aan dialoog, kennisdeling, netwerken en teambuilding binnen en buiten de organisatie. De deelnemers vinden het spel bovendien gewoon leuk om te doen. Als rapportcijfer krijgt het spel gemiddeld een 8,6.
Meer informatie spel
Meer weten over het spel? Neem contact op via het Contactformulier Strategische verkenningen