Wereld Zeegras Dag: zeegras in de schijnwerpers
Vandaag, op Wereld Zeegras Dag, staan we wereldwijd stil bij het belang van zeegras. Ook in Nederland krijgt zeegrasherstel steeds meer aandacht. Zeegrasvelden spelen een cruciale rol in kustecosystemen: ze verhogen de biodiversiteit, slaan koolstof op en dragen bij aan natuurlijke kustbescherming.
Toch zijn deze onderwaterplanten in grote delen van onze kustwateren verdwenen en is actief herstel noodzakelijk. We werken met verschillende partners aan het actief terugbrengen van zeegras, onder meer in de Waddenzee.
Ondergedoken groot zeegras in de Waddenzee
In de Nederlandse Waddenzee groeiden tot in de jaren 1930 uitgestrekte velden van ondergedoken groot zeegras. Dit zeegras staat altijd onder water, in tegenstelling tot droogvallend zeegras, dat zoals de naam al aangeeft bij laagwater droog kan vallen.
De ondergedoken zeegrasvelden verdwenen bijna honderd jaar geleden vrijwel volledig door een combinatie van een grootschalige zeegrasziekte en de aanleg van de Afsluitdijk. Tot op de dag van vandaag zijn deze zeegrasvelden niet vanzelf teruggekeerd. En dat is een groot gemis. Zeegrasvelden leveren belangrijke ecosysteemdiensten die de Waddenzee zouden verrijken:
- kraamkamers voor talloze diersoorten
- hotspots voor biodiversiteit
- natuurlijke kustbeschermers die golven en stroming dempen
- belangrijk voor koolstofopslag en klimaatmitigatie
Door de grote afstanden tot bestaande zeegrasvelden in het buitenland en ongunstige stromingsrichtingen is het onwaarschijnlijk dat zaden of planten de Waddenzee vanzelf bereiken. Actief herstel is daarom noodzakelijk om dit waardevolle ecosysteem terug te brengen.
Binnen het project Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) over ondergedoken zeegrasherstel, een samenwerking tussen Rijkswaterstaat en de Rijksuniversiteit Groningen, werken we aan het herstel van ondergedoken zeegras in de Waddenzee.
Onderzoek naar beperkende factoren
De Waddenzee is een extreem dynamisch systeem. Getijden, sterke stromingen en golven zorgen samen met troebel water voor uitdagende omstandigheden voor ondergedoken zeegras. Deze factoren maken het moeilijk voor zeegras om zich te vestigen en te overleven. Om de kansen voor herstel te vergroten, hebben we binnen het PAGW-project als eerste onderzocht wat de meest beperkende factoren zijn voor ondergedoken zeegras in de Waddenzee.
In laboratoriumexperimenten hebben we gekeken naar het effect van golven en lichtlimitaties op de groei en overleving van zeegras. Dit zijn twee factoren die in het dynamische Waddensysteem een grote rol spelen.
Daarnaast hebben we gekeken of de zeegraspopulatie die we nu gebruiken, geschikt is om mee te herstellen. Hiervoor hebben we het vergeleken met zeegras uit andere Europese gebieden. Ook hebben we twee transplantatiemethoden getest, om te bepalen welke methode de grootste kans van slagen heeft bij het uitplanten.
Vervolg: werken aan weerbare planten
In een volgende stap richten we ons op het vergroten van de weerbaarheid van zeegrasplanten tegen de dynamiek van de Waddenzee. Daarbij onderzoeken we onder andere of het trimmen van planten kan bijdragen aan een betere weerstand tegen golfslag en stroming.
Het doel is om zeegrasplanten beter voor te bereiden op de uitdagende omstandigheden in de Waddenzee en zo de kans op succesvol herstel verder te vergroten. Binnen het PAGW-project werken we zo stap voor stap aan het herstel van ondergedoken groot zeegras in de Waddenzee.
Wat doen we nog meer?
Naast het onderzoek naar ondergedoken zeegras in de Waddenzee werken we op nog meer manieren aan het herstel van zeegras. Zo planten en zaaien we ook droogvallend zeegras in de Waddenzee en werken we aan ondergedoken zeegras in de Grevelingen en het Veerse meer, met succes!