Zo tackelt Rijkswaterstaat de verspreiding van zwerfafval

Nieuwsbericht

Zo tackelt Rijkswaterstaat de verspreiding van zwerfafval

Gepubliceerd op: 6 augustus 2019 - Laatste update: 20 augustus 2021, 15:07

Onze Rijkswaterstaatreporter Bart was half juli 2019 op het festival Zwarte Cross. Daar zag hij dat zwerfafval en plastic inmiddels ook bij organisatoren van festivals een hot topic zijn. De festivals waarbij de grond bezaaid is met een deken van lege plastic bekertjes is al lang niet meer van deze tijd.

Met de recyclebare plastic beker en betere afvalinzameling zet de Zwarte Cross de eerste stappen richting een afvalvrij festival. Rijkswaterstaat werkt als kennispartner en uitvoeringsorgaan van het ministerie met verschillende festivals in Nederland samen in de Green Deal Afvalvrije festivals. Zo verminderen we de hoeveelheid afval per bezoeker en blijven festivalterreinen veel schoner. Ook langs wegen en rivieren doet Rijkswaterstaat van alles tegen zwerfafval. Maar #Hoedan?!

Schoon langs de wegen

Blikjes, flesjes en snoepverpakkingen. Zwerfafval is er in alle soorten en maten en we zien het helaas vaak liggen in de berm langs de weg. Ook op parkeerplaatsen langs snelwegen ligt veel zwerfafval, blijkt uit onze eigen landelijke metingen. Dit is niet zo gek als je bedenkt dat dit vaak anonieme plekken zijn, waar iedere dag veel mensen even snel stoppen. Om deze parkeerplaatsen schoner te krijgen, zijn we verschillende pilots gestart om het weggooigedrag van weggebruikers te beïnvloeden.

Zo testten we langs de snelweg A28 en de snelweg A37 bij Hoogeveen het effect van groene voetstappen die op parkeerplaatsen richting de afvalbak wijzen. Nudging noemen gedragswetenschappers dit ook wel. Een onbewust duwtje in de goede richting, waardoor meer mensen hun afval in de afvalbak gooien. Ook testen we op dit moment borden bij afritten met schoonboodschappen en pictogrammen die het goede weggooigedrag laten zien. Hierbij werken we nauw samen met andere wegbeheerders en stakeholders, zoals tankstations en fastfoodrestaurants. Het doel is te komen tot een gestructureerde zwerfafvalaanpak.

Schone recreatiestranden

Omdat we niet kunnen blijven vegen, zet het zwerfafvalteam van Rijkswaterstaat steeds vaker gedragstechnieken in. Langs de Waal bij Nijmegen zijn we samen met de gemeente net gestart met een proef om afval op recreatiestranden te verminderen. Bij warm weer maken veel recreanten uit Nijmegen gebruik van de strandjes langs de rivier. Ondanks de aanwezigheid van afvalbakken, ligt er nog steeds zwerfafval. Uit de proef blijkt dat recreanten de weg naar de afvalbak nog niet altijd goed weten te vinden. Zo vallen afvalbakken niet goed op, zijn ze niet groot genoeg voor de hoeveelheid afval dat op mooie dagen vrijkomt en staan ze niet op de juiste plek.

Hier wordt meteen duidelijk dat een goede zwerfafvalaanpak begint met de basis op orde te krijgen. Dit betekent dat er genoeg gelegenheid is om je afval kwijt te kunnen. Ook moet er duidelijk gecommuniceerd worden wat de bedoeling is. Als blijkt dat er na het op orde brengen van deze basis nog steeds zwerfafval ontstaat, zetten we verschillende gedrag beïnvloedende maatregelen in. Zo proberen we bij recreanten onbewust het goede gedrag uit te lokken. De aanpak op de recreatiestranden bij de Waal in Nijmegen kan een voorbeeld worden voor de rest van Nederland. Maatregelen die hier werken, willen we waar mogelijk ook bij andere rivierstranden in de rest van Nederland gaan inzetten. Benieuwd wat Rijkswaterstaat nog meer doet tegen zwerfafval? Kijk dan op de pagina Aanpak zwerfafval.

Dit kun je zelf doen

Ga je deze zomer zelf nog naar een festival? Gebruik je beker dan nog een keer en gooi hem in de juiste afvalbak. Zien wij op een parkeerplaats langs de snelweg een volle afvalbak over het hoofd? Neem je afval dan mee naar huis en laat ons via de Landelijke Informatielijn van Rijkswaterstaat (0800-8002) weten waar de volle bak staat. Zo werken we samen aan een schoon Nederland.

Hoe Dan?! - Aflevering 5 - Feesten zonder puinzooi

In deze editie van Hoe Dan?! legt Rijkswaterstaatreporter Bart Kuijpers uit wat Rijkswaterstaat doet om de verspreiding van zwerfafval op festivals tegen te gaan en recycling aan te moedigen.

(Boven de ingang van een festivalterrein staat 'Zwarte Cross' en boven een podium 'niks is onmogelijk'. Bart Kuijpers:) HARDE ROCKMUZIEK BART KUIJPERS: De Zwarte Cross, het festival waar ze dit jaar voor het eerst gebruikmaken van een volledig recyclebare plastic beker. Afval en plastic zijn al een tijdje een hot topic en nu zijn er ook steeds meer festivals die daar bewust mee omgaan. Een paar jaar geleden hebben een aantal festivalorganisatoren NederlandSchoon en het ministerie van IenW waar Rijkswaterstaat deel van uitmaakt, de handen ineengeslagen. Samen willen ze de afvalstromen op festivals beter scheiden, beter verwerken en beperken. Maar hoe dan? (In 3D-letters verschijnt: #hoedan?! Op het festivalterrein staan mensen te dansen.) DRUKKE MUZIEK Ik heb vandaag een afspraak met Emile Bruls van Rijkswaterstaat. Hij houdt zich bezig met circulair werken en kijkt daarbij hoe bedrijven hun afval beter kunnen scheiden en verwerken. En het leuke is, festivals horen daar ook bij. (Afvalcontainers staan op een rij naast elkaar.) Hé Emile! EMILE BRULS: Hé Bart! Wist je dat hier op die festivals in totaal wel zo'n 21 miljoen mensen per jaar in Nederland komen? En met z'n allen produceren ze wel meer dan een kilo afval per dag. Dus dat is meer dan 21 miljoen kilo afval per jaar. EMILE: Daar moeten we iets mee. (Ze lopen over het terrein.) BART: Wat is de rol van Rijkswaterstaat? EMILE: Rijkswaterstaat heeft heel veel kennis over afval en die willen we graag delen met deze festivals zodat zij echt iets kunnen veranderen. (Op een bord staat: schone onderbroek: 3 munten.) BART: Is de Zwarte Cross het enige festival waar Rijkswaterstaat mee samenwerkt? EMILE: Nee, het zijn er nog wel een stuk of tien. Bijvoorbeeld DGTL, Amsterdam Open Air, Into The Great Wide Open. Allemaal festivals die zich hebben aangesloten bij een Green Deal die ons ministerie van IenW heeft gesloten samen met Green Events. BART: Wat is dat, een Green Deal? EMILE: Die festivals willen stappen zetten om te verduurzamen en de bedoeling is om ze daarbij te helpen. (Bart loopt mee in een polonaise. Als hij en Emile een zonnebril hebben opgezet, vangt hij een beker op.) VROLIJKE MUZIEK Allemaal leuk en aardig, maar ik zie hier bekers zonder logo erop. Waarom is dat? Die logo's verstoren het proces van recycling, dus dat willen we niet. Kijk, de beker zonder logo gooien we in de goede bak, deze en dan gaat hij naar de milieustraat. (Op een terrein staan containers om afval in te scheiden.) BART: Daar zijn we dan, op de milieustraat van de Zwarte Cross. Emile, wat gebeurt hier precies? EMILE: Het afval van het terrein wordt hierheen gebracht en dan wordt het hier nog een keer bekeken en gesorteerd zodat het erna echt gerecycled kan worden. BART: Het komt vanaf die band hier op deze band, en wat gebeurt er dan? Ze halen de plastic bekers eruit. Die bekers zijn nu gesorteerd en dan gaat het naar een recyclefabriek en dan kunnen ze er nieuwe bekers van maken. Dus het zou zomaar kunnen dat deze bekers volgend jaar de bekers zijn waar we hier op de Zwarte Cross uit drinken? Dat zou zomaar eens kunnen. -Mooi. Wat dit jaar ook nieuw is, is de draagtray kost één muntje, statiegeld, krijg je aan het eind van de rit terug en dat scheelt dus dertien ton aan kartonnen afval. (Bart zit op een motor die aan een zweefmolen hangt.) Daar word je misselijk van, hé! Emile is thuis afval scheiden en ik ben benieuwd hoe festivalgangers omgaan met hun afval. Dus aan jou de vraag: hoe ga je om met je afval? Als er een prullenbak in de buurt is, gooi ik hem daarin. We hebben al wat weggegooid, maar we hebben ook al wat neergegooid. Ik gooi hem op de grond. Echt? -Ja. Meestal gooien we hem in de prullenbak. -In de prullenbak. Je moet hem weggooien, hè? Dat ga ik doen. Er staan best wel wat bakken waar je het in kunt gooien. Het valt me wel op dat er minder bekertjes op de grond liggen dan voorgaande jaren. (Op een podium speelt een band. In het publiek klapt Bart in z'n handen. Buiten heeft hij een beker drinken vast.) HARDE MUZIEK DIE WEGEBT Zo, hèhè, ik heb mijn drankje wel verdiend. Heel veel geleerd vandaag, het was een topdag hier op de Zwarte Cross. Als ik deze opheb, gooi ik hem in een daarvoor bestemde bak. Tot de volgende aflevering van 'Hoe dan?!' Later. Hoe dan?! (In 3D-letters verschijnt: #hoedan?! Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Rijkswaterstaat. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het beeld wordt geel met wit. Beeldtekst: Meer informatie? Kijk op rijkswaterstaat.nl. Een productie van Rijkswaterstaat. Copyright 2019.)