Stormvloedkering Ramspol klaar voor de storm

Het sluitstuk en de meest kritische fase, de balg aan het Ramsdiep, is in slechts 7 werkdagen afgerond.

Stormvloedkering Ramspol beschermt West-Overijssel tegen hoogwater vanuit het Ketelmeer en IJsselmeer. De kering bestaat uit 3 enorme rubberen balgen van elk ongeveer 80 m lang. Bij hoogwater worden deze gevuld met water en lucht, waardoor binnen korte tijd een tijdelijke waterkering ontstaat.

Onder in iedere balg bevinden zich 80 geleiderollen. Deze zorgen ervoor dat het balgdoek na een sluiting netjes en zonder beschadigingen terugzakt en geplooid op de bodem van de doorvaart komt te liggen. Na 24 jaar waren de lagers en andere onderdelen van het geleiderolsysteem toe aan het groot onderhoud dat nu gedaan is.

Bewuste volgorde van onderhoud

Het onderhoud is in fases uitgevoerd. De balg in Ramsgeul Zuid is het eerst gestremd (september 2025) geweest voor onderhoud. Daarna zijn de balgen in Ramsgeul Noord (mei - juni 2026) en het Ramsdiep (september 2026) aangepakt. Die volgorde was bewust gekozen. Om de hinder voor de scheepvaart te beperken startten we met de 2 balgen waar een stremming de minste gevolgen had.

De werkwijze is tijdens de eerste 2 fasen in de praktijk beproefd en geoptimaliseerd. De daarmee opgedane ervaring is ingezet bij het Ramsdiep, de belangrijkste vaargeul voor de beroepsvaart. Dit heeft zich uitbetaald in een snelle oplevering van het werk.

Voor iedere fase was rekening gehouden met een stremming van maximaal 3 weken. Bij alle 3 de balgen was het werk eerder klaar waarbij het resultaat het meest zichtbaar is voor het Ramsdiep: alle werkzaamheden en (duik)inspecties in de balg zijn in 7 werkdagen uitgevoerd. De vaarweg is op 8 september 2026 aan het eind van de middag vrijgegeven voor de scheepvaart.

Gwen Kleijn van Willigen, leider keerproces van de stormvloedkering geeft aan dat het snel kunnen vrijgeven van de vaarweg nu extra belangrijk is: ‘Schippers ondervinden op verschillende plaatsen hinder door de uitzonderlijke droogte en lage waterstanden van deze zomer. Het vrijgeven van het Ramsdiep zorgt ervoor dat beroepsvaart niet meer om hoeft te varen.’

Werken onder water met overdruk

Het vervangen van de geleiderollen in de balgen is technisch en veiligheidstechnisch bijzonder complex. Om in een balg te kunnen werken, wordt deze met lucht opgezet en wordt het water uit de binnenruimte gepompt. De werkzaamheden zijn vervolgens uitgevoerd onder overdruk, onder de waterlijn, in een volledig afgesloten ruimte die alleen via een schacht en luchtsluis bereikbaar was.

Tussen de werkplek en het buitenwater zit slechts een scheiding van een rubberen balgdoek van ongeveer 1,6 cm dik. Tijdens verschillende uitvoeringsfasen kreeg het team bovendien te maken met stormachtig weer en onweer.

Om te kunnen werken in de balgen is voorafgaand aan het onderhoud zoveel mogelijk slib verwijderd. Dat slib heeft zich in de loop der jaren op de bodem van de balgen verzameld. Daarnaast is continu aandacht besteed aan het klimaat in de besloten ruimte, waaronder warmte, hoge luchtvochtigheid en oplopende CO_2-waarden.

Om het binnenklimaat beter beheersbaar te maken, is een nieuw koelsysteem toegepast; met sproeiers werd water over de buitenkant van het balgdoek verdeeld. Dit bleek zeer effectief: het werk kon ook onder warme omstandigheden veilig gedaan worden.

80 zware rollen en een grondige inspectie

Per balg zijn de lagers van 80 geleiderollen vervangen. Iedere geleiderol weegt, inclusief lagerhuizen en astappen, ongeveer 660 kg. Om de lagers te kunnen vervangen, zijn deze zware constructies 1 voor 1 gelicht en gedemonteerd.

Dit gebeurde volledig binnen de beperkte werkruimte van de balg. Alle benodigde mensen, gereedschappen en materialen zijn via de relatief kleine luchtsluis naar binnen en buiten gebracht, terwijl de balg voortdurend op overdruk bleef.

Het groot onderhoud is ook benut om het geleiderolsysteem technisch te verbeteren. Ook de balg zelf is uitgebreid geïnspecteerd; met een drone is de binnenzijde van het balgdoek zeer nauwkeurig gecontroleerd.

Daarbij zijn zwakke plekken preventief versterkt en diverse reparaties uitgevoerd. Ook de beton- en staalconstructies in de balg zijn geïnspecteerd en beoordeeld. Daarmee is niet alleen het geleiderolsysteem vernieuwd, maar is ook vastgesteld dat de constructie klaar is voor het komende stormseizoen.

Waterveiligheid voorop

Een bijzondere randvoorwaarde voor het groot onderhoud was dat de waterveiligheidsfunctie tijdens het onderhoud niet langdurig buiten bedrijf mocht zijn. Hoewel buiten het stormseizoen gewerkt is, is ook gedurende de zomerperiode rekening gehouden met een mogelijke onverwachte situatie waarin de stormvloedkering nodig kon zijn.

De balgen moesten binnen maximaal 48 uur weer operationeel inzetbaar kunnen zijn. Het werkproces was hier volledig op ingericht om ook tijdens deze omvangrijke onderhoudsoperatie de waterveiligheid te borgen.

Met de afronding van het werk aan het Ramsdiep komt een bijzondere onderhoudsopgave ten einde. Het vernieuwde geleiderolsysteem kan naar verwachting ongeveer 25 jaar mee. 

Projectleider Bauke Brander (Rijkswaterstaat) is trots op het resultaat: ‘Dit project laat zien wat een goede voorbereiding, een doordachte fasering en samenwerking tussen Rijkswaterstaat en de betrokken opdrachtnemers kan opleveren. Deze enorme onderhoudsopgave is daarmee niet alleen veilig en succesvol afgerond, maar ook met aanzienlijk minder hinder voor de omgeving en scheepvaart dan vooraf was voorzien.’