Meer dan plastic soep: dit spoelt aan in de Waddenzee
Van plastic en hout tot bakstenen en dakpannen: er spoelt van alles aan op de zandplaten van de Waddenzee. Sinds 2018 monitort Rijkswaterstaat hoeveel zwerfvuil er in de Waddenzee belandt en waar het vandaan komt. De resultaten van 2025 zijn nu in beeld gebracht.
Ecologisch onderzoeksbureau Waardenburg Ecology loopt 3 keer per jaar 3 afgelegen zandplaten af: de Steenplaat, Griend en de Zuiderduintjes. Onderzoekers tellen en fotograferen daar al het afval dat ze vinden. De zandplaten zijn niet toegankelijk voor bezoekers. Het afval dat ze er vinden, is dus niet achtergelaten, maar altijd aangespoeld vanuit zee.
Gevonden zwerfafval
Op de Steenplaat en Griend is plastic het meest gevonden materiaal. De Zuiderduintjes springt eruit door een grote hoeveelheid paraffinedeeltjes. Op de Steenplaat werd in 2025 het hoogste aantal stukken afval gevonden sinds de start van de monitoring, vooral plastic en hout.
Op Griend liggen de grootste hoeveelheden zwerfvuil, waarschijnlijk door de nabijgelegen haven van Harlingen en de drukke vaarroutes naar de Waddeneilanden. Daar vonden onderzoekers naast plastic ook veel keramiek, zoals brokstukken van bakstenen en dakpannen. Die zijn waarschijnlijk afkomstig van vroegere bebouwing of verstevigingen van de eilanden die nu losspoelen.
Opvallende resultaten
Sigarettenpeuken, die op Noordzeestranden massaal worden gevonden, zijn niet gevonden op de onderzochte zandplaten. Dat wijst erop dat sigarettenpeuken vooral door strandbezoekers worden achtergelaten en niet via zee aanspoelen.
Tijdens de monitoring in 2025 zijn geen zwerfafvalitems gevonden die met zekerheid te herleiden zijn tot de containerramp met de MSC Zoë in 2019. Op de Nederlandse Noordzeestranden zijn in datzelfde jaar nog wel containergerelateerde items aangetroffen tijdens andere opruimacties, zoals de Boskalis Beach Cleanup.
Wat levert het onderzoek op?
De monitoring past binnen het Actieplan Plasticvrije Werelderfgoed Waddenzee. Jaar na jaar groeit het inzicht in hoeveel zwerfvuil er in de Waddenzee ligt, wat voor afval het is en waar het waarschijnlijk vandaan komt.
Ondersteuning Waddenunit
Tijdens het onderzoek hebben medewerkers van de Waddenunit van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) de monitoring van zwerfvuil in de Waddenzee ondersteund.
De Waddenunit voert beheerwerkzaamheden uit in de Waddenzee, maar houdt zich ook bezig met toezicht, handhaving en verschillende monitoringsactiviteiten. Vanuit hun gastheerschap in de Natura 2000-gebieden verzorgen de schepen van de Waddenunit het vervoer van vogelwachters van en naar de Rottums en de Zuiderduintjes.
Meer informatie zwerfafval
Wilt u meer weten over de precieze resultaten? Lees dan het volledige rapport Zwerfafvalmonitoring Waddenzee 2025.