Periodiek onderhoud aan kwelders Oost-Groningen start op 15 mei

De dammen zijn belangrijk voor het beschermen van natuur en kust. Het onderhoud is gepland en maakt deel uit van een vaste onderhoudscyclus van 3 jaar. De rijshouten dammen langs de Waddenkust zijn verdeeld in 3 onderhoudsblokken. Elk jaar onderhouden we een blok. Na 3 jaar start de cyclus opnieuw.

In totaal gaat het om ongeveer 45 km aan rijshouten dammen langs de Waddenkust. Vanaf 15 mei werken we aan blok 3: de kwelders in Oost‑Groningen, tussen Den Andel en het vogelkijkpunt bij Uithuizen.

Wat zijn kwelders?

Kwelders zijn buitendijkse natuurgebieden langs de zee. Bij hoog water of storm lopen ze onder water. De rijshouten dammen zorgen ervoor dat het water rustiger wordt. Daardoor kunnen zand- en slibdeeltjes naar de bodem zakken.

Het slib hoopt zich op en zorgt voor een geleidelijke overgang tussen land en water. Op dit nieuwe land groeien de eerste planten, de zogenaamde pioniersoorten. Deze planten kunnen goed tegen zout water en houden zand en slib vast. Bij elke overstroming blijft er zo meer materiaal liggen en komt het land steeds hoger te liggen.

Hoe hoger de kwelder wordt, hoe meer verschillende planten er kunnen groeien. Zo ontstaan zones met elk hun eigen plantensoorten. Dat maakt kwelders tot een uniek landschap in Nederland.

De rol van rijshouten dammen

Langs de kwelders liggen rijshouten dammen. Dit zijn houten constructies van palen die in de bodem zijn geslagen, met daartussen gevlochten takken van naaldhout. Deze dammen zorgen voor luw water. Daardoor spoelt de kwelder minder snel weg en kunnen zand en slib bezinken. Zo kunnen de kwelders meegroeien met de stijgende waterstanden van de zee.

Zonder onderhoud verliezen de dammen hun werking. Daarom controleren en herstellen we ze regelmatig. We vullen dammen aan, vervangen palen en spannen draden opnieuw aan. Dit doen we om de bestaande kwelders te beschermen.

Zorgvuldig werken in een kwetsbaar gebied

Tijdens de werkzaamheden kunnen broedvogels worden verstoord. Dit willen we voorkomen. Daarom werken wij en aannemer Van Aalsburg extra zorgvuldig.

Alle werkzaamheden volgen een ecologisch werkprotocol. Tussen 15 april en 15 juli (in sommige gebieden tot 1 augustus) werken we alleen op onbegroeide delen van de kwelder. Het rijshout wordt vanaf zee aangevoerd.

Zijn er broedende vogels, jonge zeehonden of andere beschermde dieren? Dan passen we het werk aan of stoppen tijdelijk. Zo krijgen dieren de rust die ze nodig hebben.

Rijk aan planten en dieren

Op jonge kwelders groeien pionierplanten zoals zeekraal en slijkgras. Deze planten houden slib vast en zorgen ervoor dat de bodem verder kan groeien. Op hogere delen groeien onder andere lamsoor, zeeaster en zeekweek.

Omdat er in deze zoute en dynamische omgeving geen bomen groeien, hebben vogels hier vrij uitzicht. Kwelders zijn daarom belangrijke broedplaatsen en hoogwatervluchtplaatsen voor vogels. Bij hoog water kunnen zij hier veilig rusten en hun jongen grootbrengen.

Soorten als de wulp, bonte strandloper en scholekster zijn hier vaste bezoekers. De Waddenzee ligt aan een belangrijke vogeltrekroute. Miljoenen vogels stoppen hier onderweg tussen hun broed- en overwinteringsgebieden.

Kwelders helpen ook mensen. Ze remmen golven af en beschermen zo de zeedijken bij hoog water. Daardoor zijn minder hoge dijken nodig. In Groningen gebruiken sommige oevereigenaren kwelders ook om vee te laten grazen. Dat zorgt weer voor meer variatie in planten.

Kennis voor de toekomst

Het onderhoud loopt binnen een contract tot en met 2028. Op vaste meetlocaties volgen we hoe de kwelders zich ontwikkelen. We meten onder andere de bodemhoogte en de groei van planten. Deze kennis helpt bij goede keuzes voor toekomstig beheer.