‘Je weet nooit wat een dag op het water je gaat brengen’

Over werken op het water, de vrijheid van het vak en de verantwoordelijkheid die daarbij hoort. 'Maar eerst een kop koffie.'

Rijkswaterstaat Verkeer- en Watermanagement (VWM) zorgt ervoor dat het verkeer over weg en water veilig en vlot kan doorstromen. Op het water spelen de mobiel verkeersleiders daarin een belangrijke rol: ze zijn de ogen en oren van VWM. Van den Bergh en Timmerman werken op de Gelderse IJssel. Ze controleren de vaarweg, begeleiden de scheepvaart, houden toezicht op de veiligheid en helpen bij incidenten en calamiteiten.

Klomp en een zeiltje

'Mist, regen, sneeuw, storm. Wij zijn er altijd,’ vertelt Van den Bergh. Hij werkt 22 jaar bij Rijkswaterstaat. 'Als onze dienst begint, weten we nooit wat er die dag gaat gebeuren. Dat vind ik mooi.' Timmerman begon 4 jaar geleden bij Rijkswaterstaat, als sluismeester bij Sluis Eefde. Daar zag hij de patrouillevaartuigen van VWM vaak voorbijkomen. 'Toen dacht ik; dat is leuk werk.' Hij volgde de benodigde opleidingen binnen Rijkswaterstaat en werkt sinds 2 jaar als mobiel verkeersleider op het water. 

De liefde voor het water zit bij beide heren diep. 'Mijn vader heeft altijd gevaren bij de Koninklijke Marine,' vertelt Van den Bergh. 'Als ventje was ik al bezig met een klomp en een zeiltje.' Timmerman vertelt dat hij laatst op vakantie was met vrienden, in de regio van de Moezel. 'Dan ga ik gauw even kijken bij het water,' zegt hij lachend. 'Dan denk ik: ah, hier doen ze het zo.'

Een varend kantoor vol techniek

De rondleiding over het schip voert langs beeldschermen, communicatiesystemen en meetapparatuur. Van den Bergh laat zien hoe ze de vaardiepte meten, extra belangrijk tijdens periodes van laagwater. 'Die gegevens noteren wij en komen uiteindelijk terecht in scheepvaartberichten en op teletekst, zodat schippers weten hoeveel ze kunnen laden en veilig kunnen varen.'

Ook controleren de mannen betonning, vaarwegmeubilair en de staat van de vaarweg. Naast toezicht houden, zorgen ze ook voor handhaving. Ze controleren onder meer snelle motorboten, recreatievaart en beroepsschepen op papieren, certificaten en vaartijden. 'Je bent eigenlijk constant aan het opletten en scannen,' vertelt Timmerman.

Of het nu gaat om een papiercontrole, een recreatievaarder met pech of kapotte bebording, volgens de mobiel verkeersleiders draait het uiteindelijk om een ding: 'We willen dat iedereen een leuke dag heeft op het water en dat ze veilig zijn.'

Eerste aanspreekpunt

Er zijn ook dagen die in het teken staan van calamiteiten. 'Dan is het alle hens aan dek', zegt Van den Bergh. De verkeersleiders zijn vaak als eerste aanwezig bij een incidenten op het water en dat kan heftig zijn. Hij vertelt over een man die dreigde van een brug te springen, het liep goed af. 'Maar dan sta je daar onder die brug te wachten in je boot, samen met reddingswerkers en een paar dekens... Kan je zeggen, dat was spannend.'

Timmerman vertelt over een schip dat recent vastliep op een krib. 'Mensen staan vaak echt te trillen als zoiets gebeurt. Dan probeer je eerst gewoon rust te brengen. Even praten, luisteren, uitleggen wat er nu gaat gebeuren, een glaasje water geven. Dat hoort er allemaal bij.' 'Juist dat menselijke contact is een belangrijk onderdeel van ons werk,' vult Van den Bergh aan. 'Je bent vaak het eerste aanspreekpunt. Mensen kijken toch naar jou van: wat nu?'

Flora, fauna en innovaties

Al varend wijzen ze plekken aan waar eerder schepen vastliepen, waar ze een verdwaalde hond vonden, welke borden aan vernieuwing toe zijn en waar natuurvriendelijke oevers zijn aangelegd. Timmerman vertelt dat daardoor nieuwe broedplaatsen zijn ontstaan voor oeverzwaluwen. 'Vroeger wilden we in Nederland de rivier vooral in bedwang houden,' vertelt hij. 'Nu krijgt de rivier op veel plekken meer ruimte en laten we de natuur meer zijn gang gaan.'

Naast de flora en fauna op de vaarweg is Timmerman ook bevlogen over innovaties op het water. Hij is betrokken bij Smart Patrol: het innovatiebureau van Rijkswaterstaat voor de maritieme dienstverlening. 'Ik vind het mooi dat Rijkswaterstaat vooruit blijft kijken. Zeker op het gebied van duurzaamheid en technologie gebeurt er veel.'

Van den Bergh is het daar helemaal mee eens. Ontwikkelingen als varende drones en AI kunnen volgens hem veel bijdragen aan het werk en de veiligheid op het water. 'Vroeger gingen we met een peilstok de diepte meten, nu is dat allemaal digitaal, en straks misschien met kunstmatige intelligentie. Mooi toch, dat het vakgebied zich blijft ontwikkelen?'

Prachtig werk

'Wij werken in een heel mooi gebied,' zegt Timmerman terwijl we terugvaren naar de loopbrug bij Rijkswaterstaat Doesburg. 'Dat vergeet je soms bijna, omdat het normaal wordt.' Van den Bergh knikt. 'We mauwen soms wel, maar we vinden ons werk allemaal prachtig.'