10 Systems engineering

onderliggende pagina's

Systems engineering

De markt krijgt steeds meer vrijheid en verantwoordelijkheid bij de realisatie van infrastructurele projecten. Waar Rijkswaterstaat vroeger tot in detail de plannen uitwerkte, beperken we ons tegenwoordig tot planuitwerking, conditionering en afspraken met de omgeving. Daarna dragen we het werk op aan de markt. Om dit goed te kunnen doen, werkt Rijkswaterstaat met Systems engineering.

Door de invloed van de markt verschuiven taken en rollen, en door de toenemende omvang en complexiteit van projecten moeten partijen steeds meer informatie overdragen. Systems engineering (SE) is een manier om al deze informatie effectief vast te leggen. Daardoor kan gedurende de hele levenscyclus van het systeem gestuurd worden op de behoefte van de gebruiker.

Wat is SE?

Bij SE gaat het vooral over klanteneisen, ontwerpafwegingen en gemaakte keuzes. Door deze informatie goed op te slaan, voorkomen we miscommunicatie. Zo vermijden we fouten, vertragingen en schadeclaims.

Duidelijke communicatie

Duidelijke communicatie tussen de markt en Rijkswaterstaat is essentieel. De opdrachtgever moet de vraag duidelijk omschrijven, de opdrachtnemer moet zorgvuldig ontwerpen, de technische oplossingen verifiëren en valideren, en de kwaliteit van het werk waarborgen. Ook dienen de partijen uitgangspunten en afspraken met de omgeving vast te leggen. De complexiteit van nieuwe contractvormen op basis van D&C en DBFM - waarmee projecten integraal worden aanbesteed - maken de noodzaak van gestructureerd werken alleen maar groter.

Uitgangspunten

Enkele uitgangspunten van Systems engineering zijn:

  • Vroeg in de ontwikkelingsfase beschrijven van eisen en functies.
  • Tegelijkertijd zowel eisen afleiden als het ontwerp verder uitwerken.
  • Opstellen van klanteneisen-, systeemeisen- en vraagspecificaties.
  • Gestructureerd ontwerpen van de passende oplossing bij de eisen.
  • Realiseren van de oplossing en aantonen dat deze voldoet.

Het streven: ontwerpvrijheid

Het beschrijven van eisen en functies wordt uitgevoerd door Rijkswaterstaat. We streven ernaar zoveel mogelijk ontwerpvrijheid aan inschrijvers te geven. Daarom laten we de decompositie van de te realiseren (sub)systemen in objecten vrij, wanneer dat kan. Alleen bij risicovolle (sub)systemen wordt een decompositie meegegeven. Afhankelijk van het type contract, is de laatste activiteit wel of niet onderdeel van de opdracht. In het ontwerp dient echter altijd rekening te worden gehouden met de onderhoudsfase van het werk.

Civiele en installatiebranche

Belangrijk is om Systems engineering niet alleen toe te passen in de civiele branche, maar ook in de installatiebranche. Juist in complexe projecten, zoals tunnels, sluizen, en waterkeringen, worden het installatie- en het civiele deel vaak van elkaar losgekoppeld. Dit kan leiden tot ontwerpfouten, problemen op raakvlakken en mogelijk tot storingen en veiligheidsrisico’s.

Leidraad Systems engineering

Alle partijen binnen de GWW-sector zien het nut en de noodzaak van Systems engineering. Daarom werken Rijkswaterstaat en ProRail, als grote opdrachtgevers van infrastructuur, aan de Leidraad Systems engineering. Dit gebeurt samen met de brancheorganisaties UNETO-VNI, Bouwend Nederland, Vereniging van Waterbouwers en NL Ingenieurs.

Van 2007 tot nu

De eerste leidraad uit 2007 was bedoeld om elkaar beter te begrijpen en één taal te spreken. De tweede versie uit 2009 behandelde vooral technieken. De derde leidraad gaat over de houding en het gedrag die nodig zijn om SE ook echt te laten werken; zowel bij de opdrachtgever, als ook bij de opdrachtnemer. En dan op 3 niveaus: binnen een project, binnen een bedrijf en binnen de sector. Het motto van deze derde Leidraad is: de samenhang centraal.

Stuur door