Circulaire economie

Circulaire economie

Rijkswaterstaat wil in 2030 circulair werken. Dat betekent: werken zonder nog afval te produceren. Beton bijvoorbeeld eindigt dan niet als afval, maar als nieuw beton op een snelweg. Hoe krijgen we dat voor elkaar?

Circulaire economie: afval wordt grondstof

Als grootste opdrachtgever in de bouw gebruiken we veel materialen, vooral zand en grond. Deze materialen zijn ruim voorhanden en raken niet snel uitgeput. Wél hebben we er enorme hoeveelheden van nodig. De winning en het transport hiervan belasten het klimaat fors. Met efficiënt gebruik en hergebruik verlagen we die impact. Want hoe minder grondstofwinning en transport, hoe minder CO2-uitstoot.

Nederland Circulair in 2050

Nederland wil in 2050 een circulaire economie zijn. Hiervoor is het Rijksbrede Programma Circulaire Economie ontwikkeld. Rijkswaterstaat wil al in 2030 circulair werken. Dit komt er vooral op neer dat we materialen hoogwaardig hergebruiken.

Hoogwaardig gebruik

Rijkswaterstaat gebruikt al veel gerecycled materiaal. Zo wordt bouwafval toegepast voor funderingen en krijgen computers en kantoormeubilair een tweede leven. Maar 100% circulair is dat nog niet. Het materiaal belandt uiteindelijk toch op de afvalberg. We werken daarom aan hoogwaardig hergebruik, waarbij afval steeds weer een volwaardige grondstof wordt. Zo ontstaat een gesloten materiaalstroom, zonder enige vorm van afval.

Het begint bij het ontwerp

Om geen afval te produceren, is het belangrijk om al bij het ontwerp van een (vaar)weg of bouwwerk na te denken over toekomstig hergebruik. Zo kijken we of de A58 via circulair ontwerp verbreed kan worden. En een aannemer onderzoekt de mogelijkheden voor een demontabel viaduct: een viaduct van een soort legoblokjes, waardoor het eenvoudig te slopen en elders weer op te bouwen is. Voor de tijdelijke Suurhoffbrug wordt ook gedacht aan zo'n demontabele variant.

Biobased-innovaties

We gebruiken ook steeds vaker biobased materialen. Dat is organisch (rest)materiaal, zoals gft- of snoeiafval. Verzorgingsplaats Westkop op de Grevelingendam bij Bruinisse bijvoorbeeld is ingericht met straatmeubilair, lantaarnpaalbeschermers en een vangrail van biobased materiaal. Ook werken we samen met markpartijen aan de ontwikkeling van compleet hernieuwbaar asfalt op basis van biobased bitumen.

Meer biobased-innovaties

Onze biobased-innovaties vind je terug in het straatbeeld, in bouwproducten en in flora en fauna. Bekijk het volledige overzicht op de pagina Biobased-innovaties.

Slim materiaalgebruik

Tijdens het bouwen gebruiken we duurzaam geproduceerde materialen, zoals recyclebaar asfalt. We hergebruiken – indien mogelijk – materialen van gesloopte bouwwerken. Ook verlengen we de levensduur van materialen, bijvoorbeeld met een verjongingscrème voor asfalt, ontwikkeld door een aannemer.

Duurzame inkoop

Rijkswaterstaat is een grote opdrachtgever, die ook namens de hele Rijksoverheid onder meer catering, kantoorinrichting, papier, bedrijfskleding en ICT-apparatuur inkoopt. We doen dit zoveel mogelijk duurzaam en waar mogelijk circulair. Denk aan een aanbesteding met 100% recyclebare bureaustoelen. En we hebben de regenjassen van onze sluisstewards zo laten ontwerpen dat ze na gebruik steeds weer verwerkt kunnen worden tot nieuwe kledingstukken.

Autodelen

Van het wagenpark van Rijkswaterstaat bestaat de helft uit poolauto’s. Medewerkers kunnen deze reserveren op diverse locaties. Daarnaast ondersteunt Rijkswaterstaat de transitie van autobezit naar autogebruik via de GreenDeal Autodelen.

Samen

Rijkswaterstaat kan dit niet alleen. Circulair werken doe je samen. Daarom kijken we met partners hoe we de materiaalstromen voor beton, asfalt, staal en grondverzet 'gesloten' krijgen. We onderzoeken bijvoorbeeld met de betonsector hoe we van oud beton nieuw beton kunnen maken. 

We stimuleren bedrijven, burgers en overheden tot duurzaam (her)gebruik. Dat doen we samen met andere overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Het gezamenlijke doel is om meer duurzame producten op de markt te brengen, bewuster te consumeren én meer en beter te recyclen.

Circulair werken doe je samen. Daarom kijken we met partners hoe we de materiaalstromen voor beton, asfalt, staal en grondverzet 'gesloten' krijgen.

Een voorbeeld van die samenwerking is de ondertekening van de Green Deal GWW 2.0. Met de nieuwe Green Deal kunnen we echt wat voor elkaar betekenen door kennis en ervaringen uit te wisselen. Sommige partijen leren van ons en wij kunnen bijvoorbeeld weer leren van partijen als ProRail. Zo werken we samen met onze partners aan een circulaire economie, waarin afval niet meer bestaat. Zie ook de website Afval Circulair.

Economische opbrengsten

Circulair werken leidt tot nieuwe samenwerkingsvormen en daarmee ook tot economische kansen. TNO heeft berekend dat de circulaire economie Nederland € 7,3 miljard per jaar en 54.000 extra banen kan opleveren. Het vergroot ook de exportkansen. Nederland wordt nu bijvoorbeeld al gezien als internationaal voorbeeld voor circulair werken. Rijkswaterstaat draagt daar graag zijn steentje aan bij.

Datastrategie van circulaire economie

Bekijk onderstaande animatie over het in een vroeg stadium uitwisselen van data over materialen die vrijkomen om slim en efficiënt circulair te werken.

[Titel] Met data naar een circulaire infrastructuur Rijkswaterstaat gaat voor een klimaatneutrale en circulaire infrastructuur. Om dat te bereiken willen we in 2030 circulair werken. In de toekomst willen we zelfs helemaal geen primaire en fossiele grondstoffen meer gebruiken. Dit hoeft ook niet want grondstoffen die vrijkomen bij sloop en renovatie, kunnen we meestal hergebruiken als we hier rekening mee houden in het ontwerp. Om welke materialen gaat het precies? En in welke hoeveelheden? Is er wel genoeg staal, asfalt en beton om bijvoorbeeld deze brug te bouwen? Om circulair te werken hebben we in een vroeger stadium meer data-uitwisseling nodig over de materialen die vrijkomen. Ook is het belangrijk dat we weten hoe ze het best toegepast kunnen worden. De grondstofleverancier weet prec’es wat hij in het asfalt heeft gestopt. De aannemer weet h—e de brug is gemonteerd. En Rijkswaterstaat beoordeelt de technische levensduur van kunstwerken. Maar deze informatie is nu niet voor alle partijen beschikbaar. Dit belemmert slim en effici‘nt hergebruik. Met data die voor meer partijen inzichtelijk is, kunnen er betere matches komen tussen vraag en aanbod van materialen. Rijkswaterstaat werkt samen met partners aan handige applicaties. Bijvoorbeeld een bruggenbank, een grondstoffenmarktplaats en een materialenpaspoort. In het materialenpaspoort zie je uit welke materialen een kunstwerk bestaat. En ook of er later nog materiaal is toegevoegd en welk onderhoud heeft plaatsgevonden. Een voorbeeld: als een brug niet meer voldoet aan de capaciteitsvraag in een stedelijke omgeving, kunnen de onderdelen vaak nog wŽl mee in een landelijke omgeving. In verschillende regioÕs starten we, samen met partners, experimenten. Zo krijgen we zicht op waardevolle materialen en hoe we deze informatie veilig en betrouwbaar beschikbaar stellen voor alle partners. Samen maken we circulair werken mogelijk door het delen van data. Doe je mee?