Circulaire viaducten in 9 stappen

Circulaire viaducten in 9 stappen

Het Rijk heeft de ambitie om de economie van Nederland in 2050 volledig circulair te laten zijn, maar Rijkswaterstaat wil sneller. Vanaf 2030 wil de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat volledig klimaatneutraal en circulair werken.

De ambitie om circulair te werken geldt ook voor het aanleggen, vervangen en renoveren van viaducten en bruggen. Een enorme uitdaging met een flinke urgentie en daarmee ook veel marktpotentie. Om tot een werkende en economisch verantwoorde oplossing te komen werkt Rijkswaterstaat in de Strategic Business Innovation Research (SBIR) Circulaire Viaducten samen met de markt. Het hele proces beslaat 9 stappen, waarvan de eerste 7 nu zijn afgerond.

1. Start: eerste circulaire viaduct bij Kampen

In 2019 bouwden we samen met aannemer Van Hattum en Blankevoort en prefab-bouwer Consolis Spanbeton het 1e betonnen circulaire viaduct van Nederland. Het viaduct is circulair: zo is er geen afval, zijn er geen nieuwe grondstoffen nodig en worden gebruikte grondstoffen op de meest hoogwaardige manier opnieuw benut. Dit is het 1e betonnen viaduct in Nederland dat zo is gebouwd. We experimenteerden binnen dit project met nieuwe techniek en een nieuwe manier van samenwerken.

2. Intentie: Rijkswaterstaat zoekt bruikbare innovaties

Op dit moment zijn er nog geen 'inkoopklare' werkwijzen of oplossingen voor circulaire viaducten. Met de Strategic Business Innovation Research (SBIR) Circulaire Viaducten wil Rijkswaterstaat hier verandering in brengen en bruikbare innovaties voor circulaire viaducten laten ontwikkelen, die zij als ‘launching customer’ kan gaan toepassen. De SBIR bouwt voort op de lessen van het viaduct bij Kampen en op de Open leeromgeving Circulaire Viaducten & Bruggen (een samenwerking tussen Rijkwaterstaat en De Bouwcampus).

3. Kennis delen in Open Leeromgeving

In de Open Leeromgeving Circulaire Viaducten & Bruggen wisselden 60 deelnemers van marktpartijen, overheden en kennisinstellingen kennis en ervaringen uit over het circulair bouwen van viaducten en bruggen. Als vervolg op de uitkomsten en afspraken uit de Open Leeromgeving gaat Rijkswaterstaat bedrijven actief ondersteunen bij het uitwerken en door ontwikkelen van de innovaties, met behulp van de Strategic Business Innovation Research (SBIR)-regeling.

4. Uitvraag: verrast door diversiteit en hoeveelheid 32 inschrijvingen

De aankondiging van de SBIR circulaire viaducten vond in februari 2020 plaats tijdens de Week van de circulaire economie 2020. Een groot aantal partijen heeft daar gehoor aan gegeven, wat heeft geresulteerd in maar liefst 32 inzendingen. De beoordelingscommissie was zeer enthousiast over de hoeveelheid en diversiteit van de inschrijvingen. Dat zegt veel over de huidige dynamiek in de markt.

5. Onafhankelijke commissie

De SBIR circulaire viaducten heeft in september 2020 de fase van beoordeling afgerond. De beoordelingscommissie, bestaande uit vertegenwoordigers van onder andere de Radboud Universiteit, de Bouwcampus en Rijkswaterstaat, is positief verrast door de 32 inschrijvingen en heeft na uitvoerig overleg de 10 best scorende (met een gemiddelde van een 8) consortia geselecteerd. Dat getuigt van een hoog niveau!

De consortia (op alfabetische volgorde): Arcadis Nederland BV, Consortium Vici v.o.f., Heijmans Infra B.V., Max Bogl Nederland BV, Mobilis B.V., N.V. BESIX S.A., Nebest B.V., Royal Haskoning DHV, Studio RAP en Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs BV gaan door naar de fase van haalbaarheidsonderzoek.

7. Haalbaarheidsonderzoek

Op 7 oktober 2020 vond de startbijeenkomst met de 10 geselecteerde consortia plaats in Utrecht. Rijkswaterstaat heeft het afgelopen half jaar intensief samengewerkt met de 10 deelnemende consortia. De consortia vertellen graag over hun ervaringen in onderstaande video:

(Beeldtitel: SBIR circulaire viaducten. Ervaringen uit de haalbaarheidsfase. Beeldtekst: Rijkswaterstaat wil vanaf 2030 volledig klimaatneutraal en circulair werken. Met SBIR circulaire viaducten wil Rijkswaterstaat bruikbare innovaties voor circulaire viaducten laten ontwikkelen die zij als 'launching customer' kunnen gaan toepassen. Wouter van den Berg:) OPGEWEKTE MUZIEK WOUTER VAN DEN BERG: Ik vind de SBIR-oproep circulaire viaducten een fantastisch initiatief. STEPHANIE LAMERICHS: De uitvraag is zeker voor Rijkswaterstaat in die zin nieuw omdat, wij werken veel aan de grote integrale opgaven en dit is echt een SBIR, dus Small Business Innovation Research-budget. Dus dat is echt puur gefocust op innovatie. PAUL VAN HORN: Gelijk met zo'n ontwerpcompetitie. Er zit een vergoeding tegenover. Wij brengen ook eigen middelen mee en dat maakt dat je gewoon het beste uit mensen kan krijgen. ANNE SCHOTMAN: Rijkswaterstaat heeft ervoor gekozen om in een open leeromgeving te werken. Dit zorgt ervoor dat wij mekaar kunnen versterken. Zij kunnen kennis inbrengen, wij kunnen vragen stellen en hiermee kunnen we ervoor zorgen dat we een nog betere uitwerking van ons idee krijgen. ARNO VAN WITTMARSCHEN: Dusdanige innovaties worden niet veel uitgevraagd. Normaal heb je een standaard tender en daar doe je je ding dat je eigenlijk altijd doet, en dit is iets nieuws. ESTHER HEIJINK: Ik denk dat deze SBIR ruimte geeft voor innovatieve vormen van samenwerking en ook innovatie stimuleert door meerdere partijen een opdracht te gunnen om een circulair viaduct te ontwikkelen. ROB VERGOOSSEN: Het is inderdaad een iets andere manier. We hebben een soort concurrentie, maar toch ook samenwerken. Maar ja, wij zijn er wel in geïnteresseerd om dit soort vraagstukken op te pakken. MARC ENSINCK: Hartstikke interessante uitvraag. Het was leuk om ermee bezig te zijn en gaaf om in de voorhoede in een innovatie mee te lopen. DOMINIQUE DE PRÉ: De uitvraag was heel open. Dus je merkte dat er veel vrijheid was in hoe we die vraag gingen beantwoorden. Dat maakt het wel interessant, en ook, je mocht van de gebaande paden afwijken. Ja, het lastige bij een uitvraag is dat je natuurlijk met tien partijen zit en uiteindelijk er maar officieel drie partijen door kunnen gaan. Dus je wil wel samenwerken, ook met de andere partijen maar je zit toch in concurrentie met elkaar. En dat is altijd een lastig iets. Liefst zou je gewoon met z'n alle tien door willen, maar helaas kan dat niet. Deze uitvraag is uniek omdat er geld beschikbaar is gesteld voor de doorontwikkeling van innovaties maar daarnaast is er ook ruimte gecreëerd binnen bestaande projecten om uiteindelijk die innovaties ook fysiek toe te kunnen passen. WESSEL VAN BEERENDONK: Ik vind het waanzinnig dat de overheid in dit geval dus Rijkswaterstaat, zo veel ambitie toont in deze uitvraag en dat zij experimentele ideeën uit de markt ophaalt om dat uiteindelijk mee te nemen in toekomstige aanbestedingen voor daadwerkelijke projecten. Ik vind de samenwerking nog steeds erg uitdagend, laat ik het uitdagend noemen. We zijn ooit vanuit een intrinsieke drive begonnen, vanuit de open leeromgeving waarbij we echt een team vormden met alle deelnemers. Nu zie je dat we toch wat meer in de traditionele rol van opdrachtgever, opdrachtnemer belanden gezien, ja, de fase waar we nu in staan. Ik merk wel dat het van beide zijden wennen is. Dus ik vind het wel heel erg gaaf dat RWS ook allemaal workshops organiseert dat ze ook echt uitnodigen, ons uitnodigen om met experts van hen in gesprek te gaan. Maar ik merk ook nog bij hen dat daar gewoon, nou koudwatervrees is misschien niet het goede woord maar dat het voor hen ook een zoektocht is. Het is een hele grote stap vooruit voor Rijkswaterstaat. Dus ik denk dat het een soort katalysator kan zijn voor nieuwe ideeën. En ook al gaan er maar drie partijen door, er zal altijd ook bij de partijen die niet doorgaan, zullen er ideeën zijn die andere mensen gaan oppikken en misschien verder gaan uitwerken. Op dat vlak, is het, ook al gaan er straks drie door sowieso een win-winsituatie voor iedereen. Duurzaamheid en circulariteit is ook heel vaak een praatcircus en wat ik mooi vind van deze uitvraag is dat het gaat leiden tot daadwerkelijke prototypes en bouwen in het veld. Want uiteindelijk, we zitten in de gww, we zitten in de bouw. We willen wel iets gebouwd zien worden. (Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Rijkswaterstaat. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het beeld wordt geel met wit. Beeldtekst: Meer informatie? Kijk dan op: www.circulairviaduct.nl. Een productie van Rijkswaterstaat. Copyright 2021.)

Deze fase is op 16 maart 2021 afgesloten. Nu worden 3 consortia geselecteerd die de prototypefase ingaan.

8. Prototype

De onafhankelijke beoordelingscommissie heeft op 23 april 2021 de namen bekend gemaakt van de 3 consortia die zijn geselecteerd voor de fase van het prototype.

De consortia die een prototype circulair viaduct mogen ontwikkelen zijn:

  • ViCi – modulaire boogconstructie, terugwinbare onderbouw
  • Nebest - Closing the loop
  • Royal HaskoningDHV – Hergebruik Prefabliggers

Om de kennis en expertise van alle overige aanbiedingen die binnen de SBIR zijn ingediend te benutten en door te ontwikkelen, wordt binnen het transitiepad kunstwerken aan een programma gewerkt om met de gehele keten het circulariteitsvraagstuk verder aan te vliegen.

9. Launching customer

Na afsluiting van de prototypefase is het de ambitie van Rijkswaterstaat om de gekozen oplossingen in te gaan kopen.

Contact

Op de hoogte blijven van de verdere ontwikkelingen? Dan kunt u een e-mail sturen.

Zie ook

Onderliggende pagina