Zwemwater en blauwalgen

Zwemwater en blauwalgen

Sommige blauwalgen zijn giftig en zorgen in de zomer voor veel overlast. Ze kunnen het zwemplezier sterk verminderen en massale vissterfte en stank veroorzaken.

Wat zijn blauwalgen?

Blauwalgen (ook wel cyanobacteriën genoemd) zijn microscopisch kleine organismen die overal ter wereld voorkomen in zoet water. Als de cellen kapot gaan, kleuren de algen blauw. Daar danken ze hun naam aan. Overmatige groei van blauwalgen is een teken dat het niet goed gaat met de waterkwaliteit en de natuur die daarvan afhankelijk is.

Als de cellen kapotgaan, kleuren de algen blauw. Daar danken blauwalgen hun naam aan.

In de maanden juli, augustus en september is de watertemperatuur vaak boven de 20 graden Celsius en is er weinig wind. Blauwalgen kunnen zich onder deze omstandigheden massaal ontwikkelen als er veel voedingsstoffen (fosfaat en stikstof) en weinig waterplanten zijn.

Blauwalgen herkennen

Blauwalgen zijn met het blote oog alleen te herkennen als ze kolonies of drijflagen vormen. De meeste blauwalgen hebben een groene kleur, maar er zijn ook soorten die bruingroen zijn. Op basis van het gezondheidsrisico zijn drijflagen ingedeeld in categorieën:

CategorieTe herkennen aan
Beginnende drijflaagKolonies groene bolletjes, vlokjes, strootjes of banaantjes die in het water zweven. Het water ruikt een beetje naar vis.
DrijflaagEen verfachtige laag en groene soep. Er hangt een sterke vislucht.
Ontledende drijflaagOp het water ligt blauw of wit schuim en het ruikt naar rottende planten.

Gezondheid

Sommige blauwalgen zijn giftig. Helaas komen deze giftige blauwalgen veel voor in Nederland. In hoge concentraties vormen de gifstoffen een risico voor de volksgezondheid. Vooral in drijflagen komen soms hoge concentraties gif voor.

Als u in besmet water zwemt, komen de giftige stoffen via uw mond uw lichaam binnen en kunt u ziek worden. Vooral kinderen moeten oppassen, omdat zij kwetsbaarder zijn en onbewust soms slokken water binnenkrijgen. Zwem daarom altijd bij een officiële zwemwaterlocatie. Ook huisdieren kunnen ernstig ziek worden van het drinken van besmet water of door het drooglikken van hun besmeurde vacht.

Wat zijn de (ziekte)verschijnselen bij vergiftiging?

Verschijnselen van vergiftiging door blauwalgen zijn meestal 12 uur na het zwemmen merkbaar. De symptomen zijn: hoofdpijn, huiduitslag, maagkramp, misselijkheid, braken, diarree, koorts, een pijnlijke of rode keel, oorpijn, oogirritaties, lopende neus of gezwollen lippen. Vooral kleine kinderen zijn vaak slachtoffer, omdat zij kwetsbaarder zijn en onbewust dingen (ook blauwalgen) in hun mond stoppen.

Krijgt u heel veel blauwalgen binnen? Dan kunnen ziekteverschijnselen sneller en/of ernstiger optreden. Raadpleeg in deze gevallen een arts of ga naar een ziekenhuis.

Wat doet Rijkswaterstaat?

De provincies zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van zwemwater. Op hun verzoek meten waterbeheerders (Rijkswaterstaat en de waterschappen) de zwemwaterkwaliteit op officiële zwemwaterlocaties. De provincies communiceren naar het publiek en de pers over de zwemwaterkwaliteit en geven zwemwaarschuwingen af.

We controleren zwemwater op blauwalgen door:

  • het hele jaar elke 4 weken op vaste locaties de aanwezigheid van blauwalgen en groeiomstandigheden voor de algen te meten
  • van mei tot en met september elke 2 weken de zwemwaterkwaliteit op alle officiële zwemwaterlocaties te meten met een blauwalgrisico
  • indien nodig aanvullende metingen te doen

Veilig zwemmen bij u in de buurt? Check de landelijke zwemwatersite

Blauwalgen zijn moeilijk helemaal weg te halen uit het water. Regelmatig worden nieuwe methoden gevonden om blauwalgen te verwijderen, maar deze zijn niet altijd en overal toepasbaar. Bovendien zijn sommige methoden schadelijk voor andere organismen in het water.

Waar kunt u zelf op letten bij blauwalgen

Kijk voor u gaat zwemmen op de landelijke zwemwaterwebsite voor informatie over de zwemwaterkwaliteit van officiële zwemwaterlocaties. Let bij het zwemmen in buitenwater altijd op de (waarschuwings)borden die bij het water zijn geplaatst. Volg deze aanwijzingen op en zwem niet in of naast drijflagen van blauwalgen.