03 Klein zeegras

Klein zeegras

Klein zeegras (Zostera noltei), de naam zegt het al, is een stuk kleiner dan groot zeegras. De lengte van klein zeegras ligt tussen de 10 tot 25 centimeter en de breedte van de bladeren tussen de 1 en 1,5 millimeter.

Klein zeegras komt in Nederland uitsluitend voor in de intergetijdenzone. Hij kan beter tegen droogvallen dan groot zeegras en kan daardoor hoger in de getijdenzone groeien. Hij kan daardoor soms samen groeien met Engels slijkgraspollen (bijvoorbeeld in de Sloehaven, Westerschelde) in de pionierzone naar schor/kwelder.

Vestigingsplaats

In tegenstelling tot groot zeegras kan klein zeegras goed tegen uitdroging. Maar bij vloed moet de plant altijd overspoeld worden. Klein zeegras is doorgaans te vinden op kleine verhogingen op het slik. Deze verhogingen kunnen onder andere zijn ontstaan doordat groot zeegras eerste sediment heeft ingevangen waardoor de bodem is opgehoogd. Klein zeegras neemt vervolgens de plaats van groot zeegras in.

Sediment invangen

Maar klein zeegras vormt deze verhogingen ook vaak zelf, aangezien de plant zelf ook zand en slib invangt. Klein zeegras groeit vaak in dichte grasvelden die de bodem vrijwel geheel kunnen bedekken. In deze velden kan sediment gemakkelijk worden ingevangen, zodoende gaan deze zeegrasveldjes boven de omgeving uitsteken. Door het invangen van dit sediment is de bodem van een klein zeegrasveld vaak relatief slibrijk.In de Oosterschelde is gevonden dat in sommige velden er een sedimentlaag van 1-2 decimeter was ingevangen.

Voortplanting

Klein zeegras is een meerjarige plant die zich in belangrijke mate voortplant door middel van zijn wortelstokken. Maar daarnaast plant hij zich ook voort via zaden, waardoor hij bijvoorbeeld nieuwe gebieden kan koloniseren. In tegenstelling tot éénjarige soorten kan klein zeegras over het algemeen stabielere populaties vormen.

De Associatie van Klein zeegras

De Associatie van Klein zeegras (Zosteretum noltii) bestaat uit plantengemeenschappen waarin klein zeegras de enige of de overheersende vaatplant is. Deze gemeenschappen komen alleen voor in de getijdenzone, een uitzonderlijk wisselvallig biotoop wat betreft vocht- en zoutgehalte, temperatuur en zonnestraling. Slechts weinig andere plantensoorten kunnen hier groeien. Groot zeegras kan hier ook groeien als begeleider, behalve in de hoogst gelegen zone van de gemeenschap. In de hoogste gordel van de klein zeegras associatie kunnen in geringe hoeveelheden zeekraal en Engels slijkgras voorkomen. In vergelijking met de groot zeegras associatie is de klein zeegrasassociatie doorgaans arm aan algen.

Net als de associatie van groot zeegras is de associatie van klein zeegras een bedreigde gemeenschap. Vooral in de jaren '60 in de Waddenzee is de associatie sterk achteruitgegaan. De aanvoer van mest- en gifstoffen heeft hier mogelijk een rol in gespeeld. De totale oppervlakte die thans in Nederland door het Zosteretum noltii wordt ingenomen, bedraagt niet meer dan 120 hectare.