Fytoplankton

Fytoplankton (algen) bestaat uit vrij in het water zwevend, microscopisch klein, plantaardig materiaal. De concentratie en soort van deze organismen bepalen mede de ecologische kwaliteit van het water. Het is daarom voor het waterbeheer van groot belang om de ontwikkeling van fytoplankton in het oppervlaktewater te volgen.

Met behulp van fotosynthese is het fytoplankton in staat om kooldioxide om te zetten in organisch materiaal (biomassa). Daarmee vormt het de basis van de voedselketen in zoet water en in de zee. Fytoplankton is een belangrijke voedselbron voor allerlei dieren zoals zoöplankton en filtrerende bodemdieren. Deze organismen vormen weer een belangrijke voedingsbron voor vissen, zeehonden en bruinvissen.

Bodemdieren en zoöplankton

In de ondiepe wateren in de kustzones en estuaria wordt fytoplankton vooral begraasd (gegeten) door filtrerende bodemdieren als kokkels, mossels, strandschelpen en mesheften. Hoge dichtheden van deze bodemdieren houden het fytoplankton in het algemeen op een laag niveau. In de zee is het juist zoöplankton dat ervoor zorgt dat het fytoplankton niet overdadig aanwezig is.

Voedingsstoffen

Voedingsstoffen, of nutriënten genoemd, voor fytoplankton zijn vooral fosfor, stikstof en silicaat (kiezelzuur). Door de mens komen de overtollige voedingsstoffen fosfor en stikstof in het water terecht. Fytoplankton is een belangrijke graadmeter om het effect van verhoogde of verlaagde concentraties voedingsstoffen in het water in kaart te brengen.

Overlast

Een aantal soorten algen kan bij een algenbloei voor overlast zorgen. De algensoort Phaeocystis is bijvoorbeeld bekend als de veroorzaker van schuim op het strand. Sommige typen algen kunnen giftige chemische verbindingen produceren die schadelijk zijn voor bijvoorbeeld mosselen en vissen, maar ook voor mensen. Te veel fytoplankton kan in sommige gevallen, na sedimentatie, tot zuurstofgebrek bij de bodem leiden, waardoor vissen en bodemdieren kunnen sterven. In zoetwatermeren veroorzaken blauwalgen bij warm weer vaak overlast in de vorm van drijflagen en de vorming van gifstoffen.

Typen fytoplankton

De belangrijkste typen fytoplankton zijn:

  • De flagellaten, die dankzij de aanwezigheid van een tot vier flagellen ( staarten’) zich in het water kunnen voortbewegen. Tot deze groep behoren ook de dinoflagellaten.
  • De diatomeeën, die onder meer silicaat nodig hebben. Veel soorten diatomeeën komen in kolonievorm voor.

Vragen en contact

Voor inhoudelijke vragen kunt u contact opnemen met Helpdesk Water. Dit kan via 0800 - 659 28 37.

Voor het gebruik van applicaties, data updates, het opvragen van bestanden en toegang tot het archief kunt u contact opnemen met Servicedesk Data via 088 - 797 39 99 of via het contactformulier.