Afsluitdijk

Afsluitdijk

De Afsluitdijk is een 32 km lange dijk tussen Noord-Holland en Friesland die het IJsselmeer letterlijk afsluit van de Waddenzee. De Afsluitdijk fungeert als waterkering en heeft een belangrijke taak om Nederland te beschermen tegen overstromingen.

Geschiedenis van de Afsluitdijk

32 km
is de lengte van de Afsluitdijk

Vanwege de vele dijkdoorbraken waren er al in de 17e eeuw ideeën om de Zuiderzee af te sluiten, maar deze werden pas eind 19e eeuw serieus. In 1891 werkte de jonge ingenieur Cornelis Lely de eerste plannen uit voor de Afsluitdijk. In 1913 zorgde hij er als minister van Waterstaat voor dat het project op de agenda van het kabinet kwam.

Toch werd besloten om deze plannen op de lange baan te schuiven. Tijdens de Eerste Wereldoorlog leden namelijk veel Nederlanders honger waardoor de roep groter werd om qua voedsel zelfvoorzienend te zijn. Het creëren van landbouwgrond kreeg daarom meer prioriteit. Helaas ging het in 1916 goed mis. Er vond in het Zuiderzeegebied een overstroming plaats, later bekend als de Watersnoodramp van 1916. Er vielen doden, gewonden, duizenden mensen raakten hun huis kwijt en de economische schade was enorm.

De Zuiderzeewet van Lely werd in 1918 aangenomen. De Zuiderzeewerken, die voortvloeiden uit de wet, veranderden het aanzien van Nederland ingrijpend. De Afsluitdijk zou een waterbouwkundig project worden dat zijn weerga niet kende. Dankzij dit enorme project kon Nederland de wereld laten zien waartoe het in staat was.

De Dienst der Zuiderzeewerken werd in het leven geroepen en 2 jaar later (1920), begonnen de werkzaamheden om de Zuiderzee af te sluiten. Op 28 mei 1932 werd het laatste sluitgat, de Vlieter, gedicht. De afsluiting was een feit, de Zuiderzee heette voortaan het IJsselmeer. Een jaar later werd de dijk opengesteld voor wegverkeer, de huidige snelweg A7.

Op 28 mei 1932 werd het laatste gat, de Vlieter, gedicht en was de afsluiting een feit

Het belang van de Afsluitdijk

De Afsluitdijk is belangrijk voor Nederland en heeft verschillende functies. Denk hierbij aan hoogwaterveiligheid, zoetwatervoorziening, ecologie, verkeer en vervoer over weg en water, cultuurhistorie en recreatie.

Veiligheid en waterafvoer

De Afsluitdijk is in de eerste plaats een waterkering. Om het achterliggende gebied tegen overstromingen te beschermen, moet de dijk hoog en sterk genoeg zijn om in de meest extreme omstandigheden de zee te weerstaan. De 2 sluiscomplexen in de Afsluitdijk, de Stevinsluizen bij Den Oever en de Lorentzsluizen bij Kornwerderzand, voeren overtollig water af naar de Waddenzee. Dat water is afkomstig van onder andere de rivier de IJssel, een aftakking van de Rijn die zijn oorsprong vindt in Zwitserland en het IJsselmeer in stroomt.

Belangrijke zoetwatervoorraad en ecologie

Het IJsselmeer is een belangrijke zoetwatervoorraad voor Nederland. In droge perioden kan water naar de omliggende gebieden worden gesluisd, bijvoorbeeld voor de landbouw. Ook wordt het water uit het IJsselmeer gebruikt voor drinkwater en heeft het ecologische functies. Het water is bijvoorbeeld belangrijk voor veel vogel- en vissoorten.

De Afsluitdijk bleek een onneembare hindernis voor vissen die van zoet naar zout water trekken, of andersom. Aan de westkant van de schutsluis bij Den Oever is daarom een vispassage aangelegd. Bij Kornwerderzand leggen we bovendien een vismigratierivier aan. De vismigratierivier gaat dwars door de Afsluitdijk en is 4 km lang. De rivier zorgt ervoor dat de Waddenzee en het IJsselmeer weer met elkaar verbonden zijn en dat vissen makkelijk heen en weer kunnen zwemmen.

Economische waarde

  • Over de Afsluitdijk ligt de A7, die Friesland en Noord-Holland met elkaar verbindt. Elke dag rijden hier duizenden voertuigen, zowel vrachtverkeer als woon-werkverkeer. De Afsluitdijk is daardoor erg belangrijk voor de economische ontwikkeling van Noord-Nederland.
  • In de dijk bevinden zich ook schutsluizen: de Stevinsluizen bij Den Oever en de Lorentzsluizen bij Kornwerderzand. Deze worden zowel door de beroeps- als de recreatievaart gebruikt om van en naar de Waddenzee te komen. Ze zijn erg belangrijk vanwege de bereikbaarheid van Noord-, Midden- en Oost-Nederland.
  • Een laatste, belangrijke economische factor zijn toeristen en recreanten die op doorreis zijn of speciaal een bezoek brengen aan de dijk, bijvoorbeeld aan het Afsluitdijk Wadden Center. In de nabije toekomst hebben de regionale overheden plannen voor verschillende vormen van duurzame energie en natuurontwikkeling en verdere ontwikkeling van recreatie en toerisme. Zo kunnen fietsers en wandelaars straks, als de werkzaamheden zijn afgerond, naast het bestaande fietspad ook gebruik maken van een nieuw pad aan de Waddenzeezijde.

Cultuurhistorie

In de geschiedenis van Nederland, en specifiek in het het Zuiderzeegebied, speelt de Afsluitdijk een belangrijke rol. De dijk is bovendien een sterk staaltje Nederlandse waterbouw, bekend in binnen- en buitenland. En met de dijk ontstond ook een uniek ruimtelijk beeld: de klassieke zeedijk als strakke lijn tussen Waddenzee en IJsselmeer, de gebouwen en heftorens van architect Roosenburg, het Vlietermonument (uitkijktoren) van architect Dudok, de militaire verdedigingswerken en het beschermd dorpsgezicht van Kornwerderzand.

Beheer van de Afsluitdijk

De klimaatverandering en zeespiegelstijging stellen steeds zwaardere eisen aan de dijk

Rijkswaterstaat versterkt, vernieuwt en beheert de Afsluitdijk in overleg met een groot aantal organisaties en instanties om de vele belangen die daarbij spelen, in het oog te houden. Met samenwerkingsverband de Nieuwe Afsluitdijk kijken we onder meer naar mogelijkheden om de bescherming tegen hoogwater te combineren met andere initiatieven, plannen en wensen, zoals de opwekking van duurzame energie, de ontwikkeling van meer natuur en de regionale economie.

Leren over de Afsluitdijk

Afsluitdijk Wadden Center

Het Afsluitdijk Wadden Center bij Kornwerderzand biedt een totaalbeleving over de geschiedenis en toekomst van de Afsluitdijk en de Waddenzee. Volg de grootschalige dijkverbetering en de unieke vismigratierivier in aanbouw op de voet of ga mee op bootexcursie.

Het Zuiderzeemuseum

Bezoek in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen de expositie over de Afsluitdijk; een dijk voor het leven. Deze presentatie is gericht op de geschiedenis én toont ook de brug naar de toekomst, met de Afsluitdijk als toonbeeld van de Nederlandse waterbouw.

Instawalk over de Afsluitdijk

In maart 2018, tijdens een Instawalk RWS, leerden belangstellenden over het verleden en de toekomst van de Afsluitdijk en kregen ze een exclusief kijkje achter de schermen. De onderstaande video laat een impressie zien van de dijk tijdens deze Instawalk.

(Beeldtitel: #InstawalkRWS, Afsluitdijk.) LUKAS MEURSING: We staan op de Afsluitdijk en die gaat fors aangepakt worden. En dat is een enorm project dat van eind 2018 tot eind 2022 uitgevoerd gaat worden. De hele dijk moet worden versterkt. Keersluizen worden daar voor de bestaande schutsluizen gebouwd en de huidige uitwateringssluizen worden versterkt met nieuwe deuren. (Aldus Lukas Meursing.) JAN LELY: De Afsluitdijk heb ik al sinds mijn achtste meegemaakt. Het meest indruk heeft op mij gemaakt: de koningin die met een helikopter uit de lucht kwam en toen mocht ik haar een bloemetje aanbieden. En sindsdien kom ik regelmatig in de polders, op de Afsluitdijk voor de nalatenschap van mijn overgrootvader en grootvader. (Aldus Jan Lely.) FRANK VAN DE WETERING: Mijn vader is hier van kleins af aan opgegroeid heeft hier een hele hoop aantal jaren gewerkt. Vroeger als klein kind vond ik het al prachtig om mee te gaan en het blijft gewoon altijd weer een ervaring om erheen te gaan. (Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Rijkswaterstaat. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het beeld wordt geel met wit. Beeldtekst: Meer informatie? Kijk op rijkswaterstaat.nl. Een productie van Rijkswaterstaat. Copyright 2018.) RUSTIGE MUZIEK

Nieuws

Naar al het nieuws