Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Aanleiding

Herstel schade

Tijdelijke noodmaatregel

Schadeclaims

Algemeen

Wat is er gebeurd?

Op donderdag 29 december 2016 is omstreeks 19.30 uur een binnenvaartschip (geladen met benzeen) in de dichte mist door de stuw in de Maas bij Grave gevaren. Hierbij is de stuw dermate beschadigd geraakt dat er een lekkage is ontstond. Het waterpeil tussen Grave en Sambeek daalde aanzienlijk, waardoor oevers droog vielen, woonboten scheef kwamen te liggen en de scheepvaart gestremd was.

Hoe ver zijn jullie met het definitief herstel?

Na aanleg van de tijdelijke breuksteendam om de waterkerende functie van de stuw over te nemen, hebben we afgelopen weken de bodembescherming bij de stuw versterkt en verlengd. Deze werkzaamheden zijn afgerond. Tegelijkertijd zijn we op 6 februari gestart met het demonteren en het afvoeren van de beschadigde jukken en schuiven. Alle beschadigde jukken en schuiven zijn inmiddels gedemonteerd en naar de werkplaats gebracht. Ook zijn er kuilen gevuld  in de bodem van de vaargeul benedenstrooms.

Waarom is de bodem versterkt?

Achter beide stuwopeningen is de bodembescherming versterkt en verlengd. Met name achter de kleine (zuidelijke) opening is dit nodig omdat de stroomsnelheden van het water door de kleine stuw veel zijn toegenomen, waardoor de bodembescherming zwaarder wordt belast. Deze toename komt doordat het stuwpeil nu alleen gereguleerd kan worden door de kleine stuw.

Wat gebeurt er met de beschadigde jukken?

In de werkplaats worden verdere inspecties uitgevoerd aan de jukken om te kijken welke vervangen moeten worden en welke, na reparaties, weer bruikbaar zijn. Alle schuiven zullen worden vernieuwd. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan het technische ontwerp en constructie van nieuwe onderdelen. 

Wat zijn jukken en schuiven?

Een stuw in de Maas houdt het waterniveau op een constant peil, waardoor scheepvaart met een gegarandeerde diepgang kan varen. De jukken van een stuw vormen het raamwerk (of frame) waar de schuiven tegen aan worden geplaatst om het waterpeil op een constant niveau te houden. Het aantal geplaatste schuiven in de stuw, ook wel schotten genoemd, bepaalt de waterdoorlaatbaarheid.

Hoe ziet het volledige proces van het definitief herstel eruit komende maanden?

We gaan een hangsteiger ophangen aan de stuwbrug om noodzakelijke inspecties uit te voeren. Tegelijkertijd worden nieuwe jukken en schuiven gemaakt en vinden er reparaties plaats van herstelbare onderdelen.
Aan de betonnen constructie onder water dienen we ook reparaties uit te voeren. De zogenoemde nokken (steunberen) waar de jukken op rusten worden nog geïnspecteerd en gerepareerd, of mogelijk vervangen. Daarvoor wordt een zogenoemde droogzetkuip gebruikt, zodat we de specifieke plek waar betonreparaties plaatsvinden tijdelijk droog kunnen zetten. Voor deze droogzetkuip wordt het onderste deel, het passstuk, nieuw ontworpen.  
Wanneer alles gereed is, kunnen de jukken en schuiven weer teruggeplaatst worden, waarna de functietesten van de gerepareerde stuw gedaan worden. Wanneer alles naar behoren werkt, kan gestart worden met het verwijderen van de tijdelijke breuksteendam.

Wat is een droogzetkuip?

Een droogzetkuip is een kokervormige constructie die op de betonnen onderwaterconstructie van de stuw kan worden geplaatst. Door middel van rubbers sluit deze aan op de bodem en daarna kan het water uit de koker gezogen worden, zodat het specifieke deel van de constructie en nokken (steunberen) die gerepareerd moeten worden droog komen te staan.

Wordt een droogzetkuip vaker ingezet (op andere locaties)?

Ja, het bovenste deel van de droogzetkuip kan ook bij de stuwen Sambeek en Belfeld worden gebruikt, enkel het onderste deel (passtuk) past specifiek op de betonnen onderwatersconstructie van Grave.

Jullie hadden alles toch al geïnspecteerd, waarom weer inspecties?

De inspecties direct na de calamiteit waren enkel visueel en gaven in grove lijnen een beeld van de schade. Een duiker naar beneden laten gaan bijvoorbeeld was toen omwille van de veiligheid niet mogelijk vanwege de sterke stroming ter plekke. Om precies te weten wat er gerepareerd of vernieuwd moet worden, zijn nadere inspecties nodig. Deze inspecties worden in de werkplaats en straks met behulp van de droogzetkuip uitgevoerd.

Wanneer zijn de werkzaamheden afgerond?

We verwachten dat het definitief herstel van de stuw Grave zeker een half jaar gaat duren.

Met wat voor tijdelijke noodconstructie is de waterkerende functie van de stuw hersteld?

Om de waterkerende functie van de beschadigde stuw over te nemen hebben we een breuksteendam aangelegd, benedenstrooms van de stuw Grave. De breuksteendam is gelijkmatig opgebouwd, waardoor er een beheerst proces ontstond om uiteindelijk op de gewenste kerende hoogte van ca +7.90m NAP te komen. Ook is de breuksteendam voorzien van een kraagstuk om de waterdoorlatendheid te beheersen en is de bodem achter de stuw extra verstevigd.

Wanneer werd gestart met de bouw van de tijdelijke breuksteendam en wanneer was deze klaar?

De uitvoering van deze maatregel startte fysiek bij de stuw op dinsdag 10 januari 2017 en was maandag 23 januari 2017 afgerond.

Hoeveel scenario’s voor een noodmaatregel heeft Rijkswaterstaat onderzocht?

Deskundigen hebben 12 scenario’s doorgerekend. Belangrijke criteria zijn naast waterveiligheid waren onder andere de technische haalbaarheid met doorkijk naar definitief herstel, bodemgesteldheid, hinder voor scheepvaart en omgeving en snelheid in aan- en afbouw. De optie tot snelle afbouw is noodzakelijk omdat het waterpeil van de Maas snel kan stijgen bij regenval stroomopwaarts. Daarnaast kunnen in de bodem van de Maas niet-gesprongen explosieven zijn hetgeen bij de keuze voor de tijdelijke dam in de afweging is meegenomen. Zo is er bijvoorbeeld ook gekeken naar de mogelijkheid voor een mobiele dijk, pontons op big bags en een damwand voor de stuw. Een belangrijk voordeel van de tijdelijke dam benedenstrooms, is dat de stuwvloer en rivierbodem bovenstrooms beschikbaar blijven, zodat er voldoende ruimte is voor het definitieve herstel.

Wat is de doorslaggevende factor geweest om te kiezen voor deze specifieke noodmaatregel?

Er zijn meerdere tijdelijke maatregelen onderzocht. Relatief snel de kerende hoogte van +7.90m NAP weer bereiken was erg belangrijk bij de keuze, zodat scheepvaartverkeer over de Maas snel weer mogelijk werd. Daarnaast kon met deze variant het definitief herstel ongestoord (conform huidige onderhoudstechniek) en direct worden uitgevoerd. Verder zijn er tijdens de afweging voor een tijdelijke maatregel meerdere scenario’s onderzocht, waarbij rekening gehouden is met de volgende factoren:


  • Hinder voor scheepvaart zo spoedig mogelijk opheffen
  • Beïnvloeding omgeving (trillingen, niet gesprongen explosieven) minimaliseren
  • Belemmering van de werkruimte voor definitieve herstel van de stuw wegnemen
  • Raakvlak met de sterkte van de bestaande constructie in beeld brengen
  • Veiligheid van de noodvoorziening en van het definitieve herstel waarborgen
  • Kwaliteit van de noodvoorziening en het definitieve herstel waarborgen
  • Keerhoogte van de maatregel dient afdoende te zijn
  • Hergebruik materialen is een bijkomend voordeel
  • Budget van de noodmaatregelen en definitief herstel zijn meegenomen in afweging
  • IJsgang en hoogwater

Stroomt het water niet door de losse stenen van de breuksteendam heen?

Nee, de breuksteendam wordt is voorzien van een kraagstuk om de waterdoorlatendheid te beheersen.

Wat zijn de afmetingen van de tijdelijke breuksteendam?

De hoogte van de dam is 5,60 m en de breedte is 30 m. Achter de stuw ligt een vloer met NAP-hoogte +2,30m (de vloer ligt hoger dan de stuw zelf). Op deze vloer wordt een dam aangelegd van 5,60m hoog. Hiermee bereiken we een hoogte van 7,90m.

Kunnen jullie de werkwijze van de noodmaatregel in lekentaal uitleggen?

De breuksteendam achter de beschadigde stuw neemt de functie van de stuw over, zodat het waterpeil en waterhuishouding in stuwpand Grave weer op orde wordt gebracht en er weer stabiliteit in het watersysteem komt.
Tevens is de breuksteendam een maatregel waardoor er direct gestart kan worden met definitief herstel van de bestaande stuw. Werkruimte bovenstrooms voor herstelwerkzaamheden aan de stuw is hierdoor gewaarborgd. De breuksteendam is zal gelijkmatig worden opgebouwd, waardoor er een beheerst proces ontstond om uiteindelijk op de gewenste kerende hoogte van +7.90m NAP te komen. Ook is de breuksteendam worden voorzien van een kraagstuk om de waterdoorlatendheid te beheersen.
Ook hebben we de bodembescherming benedenstrooms van de stuw Grave uitgebreid om zo een robuust geheel te realiseren, ook omdat er door de hogere stroomsnelheden bij kleine stuw schade aan bodembescherming kan ontstaan. De reeds ontstane schade aan de bodembescherming benedenstrooms van de grote stuw is gerepareerd.
Nadat de reparatie van stuw Grave geheel voltooid is, kan de resterende breuksteen afkomstig van de breuksteendam worden hergebruikt voor reparatie / herstel / robuust maken van overige bodems van de stuwen in de omgeving.

Wat heeft Rijkswaterstaat gedaan met ingediende suggesties voor noodmaatregelen?

Rijkswaterstaat heeft iedereen bedankt voor de vele suggesties voor noodmaatregelen die zijn binnengekomen omtrent stuw Grave. Diverse noodscenario’s zijn uitgewerkt, waarin goede ideeën meegenomen zijn.

Hoe kan ik schade verhalen?

Claims met betrekking tot schade die het gevolg is van de beschadiging van de stuw bij Grave kunnen niet bij Rijkswaterstaat worden ingediend. Wilt u een claim indienen? Wendt u zich dan tot uw verzekeraar.

Waar is het schip dat de aanvaring veroorzaakte naartoe gesleept?

Nadat inspectie heeft plaatsgevonden door Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is het schip onder begeleiding naar de overslaghaven van Moerdijk gesleept. Daar is op een veilige overslaglocatie de lading uit het beschadigde schip gepompt.

Welk evaluatieonderzoek gaat Rijkswaterstaat met partners opstarten?

Op de informatiebijeenkomst op 5 januari is in bijzijn van alle bestuurlijke partners besloten om te kiezen voor een gezamenlijk evaluatieonderzoek door een onafhankelijk onderzoeksbureau. Rijkswaterstaat faciliteert dit onderzoek mede namens de 3 veiligheidsregio’s die betrokken waren, te weten Gelderland-Zuid, Brabant-Noord en Limburg-Noord. Maar ook namens de 3 betrokken waterschappen: Rivierenland, Aa en Maas en Limburg. Op dit moment zijn 2 verschillende onderzoeksbureaus aangeschreven. De keuze voor een van de bureaus en de dagelijkse begeleiding van het bureau wordt gedaan door een regiegroep bestaande uit 3 personen van de betrokken partners en een vertegenwoordiger van het Departementaal Coördinatiecentrum (DCC). Hoe lang het onderzoek in beslag neemt, is nog niet te zeggen.

Wat wordt er onderzocht?

Het onderzoek gaat in op het geleverde crisismanagement van betrokken partijen (in de eerste 48-uur vanaf het moment van het incident). 3 hoofdvragen die hierbij centraal staan:

  • Wat kan er geleerd worden van de (bovenregionale) samenwerking tussen de partijen?
  • Hoe zijn de informatie- en communicatielijnen verlopen?
  • Hoe is, in het kader van (bestuurlijke) verantwoordelijkheden, dit gemeente-, regio- en provinciegrensoverschrijdende incident opgepakt?

Hoe verhoudt dit onderzoek zich tot het onderzoek van de OVV?

Het onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) is een op zichzelf staand onderzoek. Op de website van de OVV staat het volgende: ‘De OVV start een onderzoek naar de aanvaring bij de stuw bij Grave eind december vorig jaar. Het onderzoek richt zich op de aanvaring zelf, maar ook op de wijze waarop is omgegaan met de gevolgen. In de komende periode wordt de precieze onderzoeksvraag bepaald. In de voorbereiding op het besluit om al dan niet een onderzoek te starten, heeft de Raad in de afgelopen weken informatie over het ongeval opgevraagd bij verschillende instanties. Hiermee is gestart direct na de melding van de aanvaring op 29 december 2016. Meer info op de website van de onderzoeksraad.

Rijkswaterstaat hield 5 januari een informatiebijeenkomst. Wat was het doel en wie waren er uitgenodigd?

Donderdag 5 januari gaf Rijkswaterstaat een toelichting op de situatie in Grave die was ontstaan na de aanvaring van stuw Grave en ging verder in op het plan van aanpak om het waterpeil van de Maas tussen Grave en Sambeek, en op het Maas-Waalkanaal, te herstellen. Tijdens deze bijeenkomst stonden zorgen en vragen van de genodigden centraal, die vooraf zoveel mogelijk telefonisch waren opgehaald.
Voor deze bijeenkomst waren diverse bestuurlijke partners uit de regio en brancheorganisaties uitgenodigd, zoals Koninklijke Schuttevaer voor de scheepvaartsector. Per jaar passeren 9.000 recreatievaartschepen en 11.000 binnenvaartschepen de sluis bij stuw Grave. Het is voor Rijkswaterstaat onmogelijk om al deze schippers persoonlijk bij te praten.

Rijkswaterstaat  heeft daarnaast ook diverse collega’s en handhavers ingezet die langs de Maas patrouilleren om in gesprek te gaan met burgers, omwonenden, woonbootbewoners en om de veiligheid langs de Maas bij deze lage waterstanden te waarborgen. Overige belanghebbenden en belangstellenden kunnen terecht op de pagina Aanvaring Stuwcomplex Grave. Daarnaast is het informatienummer 0800-8002 (gratis) beschikbaar voor vragen.

Hoe laat is donderdag 29 december sluis Heumen gesloten?

De keersluis van het sluiscomplex Heumen is op donderdag 29 december rond middernacht gesloten. De ebdeuren van de schutsluis zijn op vrijdag 30 december om 02.30 uur gesloten.
De eerste focus van het crisisteam bij het incident lag op het inventariseren van de situatie en de schade aan het vrachtschip geladen met benzeen en de schade aan de stuw Grave.
Toen de situatie duidelijker werd, is uiteraard meteen gekeken naar vervolgeffecten, zoals voor het waterpeil op het Maas-Waalkanaal en is geoordeeld dat de sluisdeuren gesloten dienden te worden. De keersluis is vervolgens gesloten, de schutsluis heeft echter ebdeuren die zeer zelden gesloten worden, enkel in geval van ijsgang. Deze ebdeuren zijn niet ingericht op een snelle sluiting, hiervoor dienen ter plaatse fysieke handelingen vanaf een schip te worden verricht. Met het sluiten van beide sluisdeuren is een verdere daling van het waterpeil van het Maas-Waalkanaal tussen Heumen en Weurt voorkomen. Op het moment dat deze dicht waren was het waterpeil 1,10 m gezakt.

Hoe lang was scheepvaart op het Maas-Waalkanaal gestremd en hoe is dat weer mogelijk gemaakt?

De stremming voor de scheepvaart op het Maas-Waalkanaal tussen Heumen en Weurt, die na de aanvaring van stuw Grave op donderdag 29 december gold, werd zondagochtend 8 januari opgeheven vanaf sluis Weurt tot aan de loswal bij Malden.
Rijkswaterstaat heeft op 2 januari 3 grote pompen op een ponton in de oude sluiskolk in Heumen geplaatst om water te kunnen pompen vanuit de Maas naar het Maas-Waalkanaal. Nadat het waterpeil voldoende was gestegen is scheepvaart beperkt hervat. Vanaf 24 januari konden schepen vanaf het Maas-Waalkanaal ook weer de Maas bereiken.

Waarom was een mobiele dijk nodig tussen de Maas en de Rijksvluchthaven/Paesplas in Gennep?

Met de aanleg van een mobiele dijk zorgden we ervoor dat de woonboten en schepen die in de haven liggen, gecontroleerd en rustig los konden komen van de bodem. Als we de mobiele dijk niet hadden aangelegd, zou de stijging ongecontroleerd kunnen gaan waardoor de woonboten problemen konden krijgen en in het ergste geval niet konden loskomen en water de woonboten binnen zou kunnen lopen. De mobiele dijk heeft inmiddels zijn dienst bewezen en is donderdag 19 januari verwijderd.

Wat is de standaardbeveiliging bij stuwen?

Alle stuwen in de Maas zijn voorzien van een drijvende markering in de vorm van een ballenlijn. Deze markering geeft het verboden gebied aan tussen stuw en ballenlijn, dit wordt ondersteund met verkeerstekens ‘verboden in te varen’ op beide oevers. De ballenlijn is bij mist of slecht zicht goed herkenbaar op het radarscherm van de schipper. Daarnaast kunnen schippers via marifoon contact hebben met de Verkeerspost of bediencentrale. Een dergelijke ballenlijn was ook ten tijde van aanvaring aanwezig bij de stuw in Grave. Daarnaast worden schippers ruim voor de stuw al met diverse, verlichte, borden geattendeerd op de aanwezigheid van de stuw en geeft een verlicht bord de aanbevolen vaarrichting richting de sluis aan. De ingang van de voorhaven van de sluis is gemarkeerd met een rood en een groen havenlicht.

Is een dergelijke calamiteit ooit eerder voorgevallen?

Sinds de realisatie van de stuw Grave (1928) is een calamiteit van deze omvang niet eerder voorgekomen. Jaarlijks passeren zo’n 11.000 binnenvaartschepen de stuw bij Grave. Daarnaast passeren er jaarlijks nog zo'n 9.000 recreatievaartuigen, al is daar in deze winterperiode geen sprake van.

Waarom zijn er stuwen in de Maas?

Vanwege het hoogteverschil in het Limburgse landschap en het feit dat de hoeveelheid water in de Maas sterk wisselt, wordt het waterpeil in de Maas in Limburg dagelijks kunstmatig op peil gehouden. Dit gebeurt door stuwen, waarmee Rijkswaterstaat het waterniveau in de Maas beheert en de rivier veilig en bevaarbaar houdt.
In de Maas liggen 7 stuwen, (van zuid naar noord) bij Borgharen, Linne, Roermond, Belfeld, Sambeek, Grave en Lith. Zonder stuwen zou scheepvaart op de Maas niet mogelijk zijn en zou het waterpeil sterk wisselen.

Er zijn opruimacties geweest. Wat is er met dat afval gebeurd?

Nadat delen van de Maas tussen Lith en Sambeek en het Maas-Waalkanaal tussen Heumen en Weurt op diverse plekken deels waren drooggevallen, werd afval zichtbaar dat Rijkswaterstaat heeft verwijderd. Handhavers brachten aangetroffen vuil, omgevallen bomen, erosie van de oevers en dumpingen in kaart waarna gericht opgeruimd worden. Het opgeruimde vuil is naar erkende verwerkers gebracht.

Gerelateerde onderwerpen

Stuur door