01 Waterhuishouding

Waterhuishouding in Nederland

Het Pannerdensch Kanaal is cruciaal voor de verdeling van de waterafvoer in Nederland. De afspraken rond de verdeling van de waterafvoer, en daarmee de oprichting van Rijkswaterstaat, gaan terug tot eind 18e eeuw.

Waterproblemen eind 18e eeuw

Bij het dorp Pannerden splitst de Rijn zich in de Waal en het Pannerdensch Kanaal. Tot eind 18e eeuw bracht het Pannerdensch Kanaal de waterhuishouding in het hele land ernstig uit balans. Doordat de monding van het kanaal steeds breder werd, kwam er al snel te veel water uit de Boven-Rijn in het kanaal terecht. Bovendien verzandde de bovenmonding van de IJssel, waardoor de Neder-Rijn veel te grote hoeveelheden water te verwerken kreeg.

Van dijkdoorbraken naar dijkherstel

1769
grote dijkdoorbraak veroorzaakt noodsituatie
Een rampzalige situatie ontstond eind 1769 door een grote dijkdoorbraak bij Huissen, de enclave van Pruisen. De gehele Betuwe en Tieler en Culemborger waarden stroomden vol. Het water stroomde bij Culemborg over de dijk in de Lek en bedreigde Zuid-Holland. Pruisen weigerde de dijk te herstellen. Tot overmaat van ramp bezweken nog meer dijken rond de Neder-Rijn. Het conflict met Pruisen duurde meer dan een jaar. In 1771 wist Nederland de aanleg van grote rivierkundige werken en dijkherstel af te dwingen.

De verdeling van het water is nu nagenoeg hetzelfde als in 1798

Stabiele waterafvoer en oprichting Rijkswaterstaat

1798
oprichting Rijkswaterstaat

Tijdens de conferentie van 1771 in Arnhem tekenden Pruisen en Nederland een verdrag waarin de nu nog geldende waterafvoerverdeling is afgesproken. Om deze afspraken te handhaven is in 1798 Rijkswaterstaat opgericht. 

Er ontstond een stabiele afvoerverdeling die vandaag de dag nog steeds bijna exact hetzelfde is: 2/3 deel van het Rijnwater gaat via de Waal en 1/3 deel via het Pannerdensch Kanaal. Op het tweede splitsingspunt gaat vervolgens 2/9 naar de Neder-Rijn en 1/9 naar de IJssel. Om de vaste verdeling ook in de toekomst te handhaven, bouwde Rijkswaterstaat in 2014 een nieuw regelwerk bij Pannerden. Het regelwerk is instelbaar, zodat het bij hoogwater de afvoerverdeling van het water tussen de 2 riviertakken kan sturen.

Onderliggende pagina's