Sluiscomplex Delden

Sluiscomplex Delden

Gewapend met een schop en een kruiwagen groeven duizenden arbeiders in de crisis van de jaren 30 een waterweg door het Twentse landschap. Dat deden ze 6 dagen per week, zo’n 10 uur per dag en tegen een weekloon van ongeveer 25 gulden.

in 1933 werd het sluiscomplex Delden in gebruik genomen

Ze moesten wel. Wie weigerde, kreeg geen steun meer van de overheid. Na jaren van noeste arbeid werd het Twentekanaal met haar 3 sluizen eindelijk in gebruik genomen.

Nieuwe zakelijkheid

De sluis bij Delden is een van de 3 schutsluizen in de Twentekanalen die het hoogteverschil tussen Zutphen en Enschede van 21 m moet compenseren. Deze kanalen verbinden het Twentse achterland met de Rotterdamse haven. Het sluiscomplex bestaat uit een sluis, een gemaal, een brug over het stroomkanaal achter het gemaal en een aantal dienstwoningen.

De complexen Delden, Eefde en Hengelo zijn in dezelfde stijl vormgegeven: de Nieuwe Zakelijkheid. Bij sluis Delden zijn de heftorens niet met elkaar verbonden. Dat is ongebruikelijk voor een sluis met hefdeuren.

Met schop en kruiwagen

Op 12 maart 1930 begon de aanleg van de hoofdtak van het Twentekanaal. Bij de aanleg van het kanaal gebruikte men een baggermolen. Door de crisis is in het kader van werkverschaffing bijna 14 km door werklozen met schop en kruiwagen gegraven. In 1938 was het kanaal gereed.

Het kanaal werd gegraven voor een betere aanvoer van grondstoffen voor de Twentse textielindustrie en voor de toevoer van steenkool uit de mijnen in Limburg. Daarnaast kreeg het kanaal de functie van het op peil houden van het water. Dat het Twentekanaal 2 belangrijke functies kreeg was bijzonder in die tijd.

De slag om de sluis bij Wiene

In de nacht van 3 op 4 april 1945 barstte een felle strijd los bij sluiscomplex Delden, in die tijd ook wel de sluis bij Wiene genoemd. Canadese en Engelse soldaten probeerden die nacht het kanaal daar over te steken en de Duitsers te verdrijven. De nabijgelegen plaatsen Hengelo en Borne zijn dan al bevrijd. De hoofdaanval was bij de sluis gepland, omdat het kanaal op die plaats het smalst is.

Bij de sluis staat nog een gedenkteken ter ere van de Britse en Canadese eenheden

De Canadezen bouwden naast de sluis een brug om het kanaal over te kunnen steken met tanks en andere troepen. En met succes. De Duitsers trokken zich terug en de weg via Bornerbroek naar Almelo lag open. Bij de sluis staat nog een gedenkteken ter ere van de Britse en Canadese eenheden die daar op 3 april in de Tweede Wereldoorlog hebben gevochten.

Weer als nieuw

Het deel van het kanaal tussen Sluis Eefde en Sluis Delden is in 2010 verruimd en geschikt gemaakt voor grotere schepen met meer diepgang. In 2018 werd de sluis nog flink opgeknapt, waardoor deze er zeker weer 30 jaar tegenaan kan. De bediening van de sluis gebeurt nu nog vanuit 1 van de oude sluismeesterwoningen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de sluizen en gemalen bij Delden, Eefde en Hengelo allemaal centraal bediend worden vanuit Sluis Eefde.

Feiten sluiscomplex Delden

  • Ingebruikname in 1933
  • Het verval van de sluis: 6 m
  • De schutkolk is 12 m breed en 140 m lang
  • Het gemaal kan ruim 6,4 m3 water per seconde wegpompen

Terug naar