Duurzame ontwerpen uitvragen met sluisdeuren als casus

Nieuwsbericht

Duurzame ontwerpen uitvragen met sluisdeuren als casus

Gepubliceerd op: 08 december 2020- Laatste update: 08 december 2020 09:12 uur

Hoe kunnen we ontwerpen in aanbestedingen zo uitvragen, dat marktpartijen tot homogene en duurzamere aanbiedingen komen? Met die vraag gingen Rijkswaterstaat en ingenieursbureaus aan de slag, met als casus de vervanging van sluisdeuren in de Zuid-Willemsvaart. 4 bureaus gebruikten elk een ander materiaal voor hun ontwerp.

De komende 20 jaar vervangt Rijkswaterstaat 1/3 van al zijn sluizen. Standaardisatie van onder meer deuren, bewegingswerken en besturing en bediening moet dit gemakkelijker maken. Probleem is echter dat er hiaten zitten in de benodigde kennis. Een voorbeeld is de materiaalkeuze van sluisdeuren. ‘Tot nu toe vragen we de markt om het ontwerp van de deur na gunning te optimaliseren’, vertelt Maurice de Graaf, adviseur waterbouw bij Rijkswaterstaat. ‘Dit betekent dat de aannemer door middel van een analyse van de Life Cycle Costs (LCC) moet aantonen dat zijn materiaalkeuze inderdaad het beste past bij onze wensen. De markt blijkt deze analyse niet altijd even eenduidig uit te voeren en wij kunnen deze vervolgens moeilijk beoordelen.’

Elk een ander materiaal

Daar komt bij dat Rijkswaterstaat in 2030 volledig klimaatneutraal en circulair wil werken. De Graaf: ‘Daarom willen we meer zicht krijgen op de duurzaamheidsprestatie van de verschillende materialen op basis van de LevenCyclusAnalyse (LCA).’ Reden genoeg om hier in een concrete casus – de deuren van sluis 5 in de Zuid-Willemsvaart – samen met de markt dieper op in te gaan. Daarvoor werden 4 marktpartijen gecontracteerd. ‘Zij gebruikten elk een ander materiaal voor hun ontwerp van de deur’, legt De Graaf uit. ‘Daarbij ging het om staal, hout, composiet en een combinatie van composiet en staal. Op basis van een standaard uitvraag zijn ze aan de slag gegaan met hun eigen ontwerp inclusief optimalisatie van LCC en LCA over een levensduur van 100 jaar.’

Uitgangspunten goed afstemmen

Om het proces te structureren en de neuzen dezelfde kant op te krijgen, werden er 3 bijeenkomsten met alle de 4 bureaus samen georganiseerd. ‘Zo wilden we de uitgangspunten goed met elkaar afstemmen’, legt De Graaf uit. ‘Dit was al een leerproces op zich. Zo bleek in onze standaard uitvraag namelijk best wel wat interpretatieruimte te zitten. We hadden bijvoorbeeld niet aangegeven of er een reservedeur voor calamiteiten ontworpen moest worden. Als je sluisdeuren gaat standaardiseren is dat misschien ook wel helemaal niet nodig. Maar dat moet je wel in je uitvraag vastleggen; je wilt in je beoordeling immers wel appels met appels vergelijken.’ Gerard Krooshoop, adviseur waterbouw bij Movares, een van de gecontracteerde bureaus, vult aan: ‘Het is fijn en zinvol om dit soort zaken tijdig te bespreken, zodat je er heldere afspraken over kunt maken. Resultaat is dat je allemaal volgens gelijke uitgangspunten werkt. En zo moet het ook, als je het mij vraagt.’

Verkeerde gronden

De Graaf vertelt dat de LCC- en LCA-bepalingen van de marktpartijen in dit project zijn nagerekend door een onafhankelijk LCC-bureau en een onafhankelijk LCA-bureau. Hieruit bleek dat er behoorlijke verschillen zaten tussen de aanpak en berekeningen van de marktpartijen en die van de onafhankelijke experts. ‘Dit kan tot gevolg hebben dat een partij op verkeerde gronden een aanbesteding zou kunnen winnen’, licht De Graaf toe. ‘We hebben deze conclusies met elkaar in alle openheid besproken. De bureaus gaven aan dat ze zich konden vinden in de conclusies van de doorrekening. Daar was ik blij mee, want hierdoor konden we er een goed gesprek over voeren.’ De Graaf kijkt met veel plezier terug op het project: ‘Ik vind de openheid waarmee we kennis hebben uitgewisseld en ervaringen hebben gedeeld heel bijzonder.’ Krooshoop sluit af: ‘We zaten gelijkwaardig aan tafel, met open vizier en met oog voor elkaars belangen. Dat mag wat mij betreft altijd zo gaan.’

Een uitgebreide versie van dit artikel lees je in het nieuwste magazine Rijkswaterstaat Zakelijk & Innovatie.

Onderliggende pagina's