Hoe beschermt Rijkswaterstaat zoet water in het Noordzeekanaal?

Nieuwsbericht

Hoe beschermt Rijkswaterstaat zoet water in het Noordzeekanaal?

Gepubliceerd op: 26 april 2019- Laatste update: 26 april 2019 09:11 uur

Bij IJmuiden komt een grote zeesluis van 70 m breed, 500 m lang en 18 m diep. Dit heeft nogal wat gevolgen, onder andere voor de zoetwaterhuishouding in het Noordzeekanaal dat achter de sluis ligt. Daarom komt Rijkswaterstaat met een maatregel om het zoete water in dit kanaal te beschermen: selectieve onttrekking. Dit zijn de belangrijkste zaken die je hierover moet weten.

Zoetwaterhuishouding in gedrang door grotere sluis

De nieuw te bouwen zeesluis is zo groot, dat er bij het schutten in de sluis meer zout in het Noordzeekanaal komt dan nu het geval is. Per schutting komt er straks 10.000 ton zout het kanaal binnen. Dit komt overeen met ongeveer 40 vrachtwagens strooizout. Het is niet alleen de nieuwe sluis die de zoetwaterhuishouding aantast, ook klimaatverandering zorgt voor verzilting. Deze verzilting van het kanaal is nadelig voor de natuur, land- en tuinbouw en de drinkwatervoorziening in de omgeving van het Noordzeekanaal.

Een dam of een brievenbus

De spuisluis en het gemaal zorgen voor de waterhuishouding in het Noordzeekanaal. In een speciaal toeleidingskanaal komt tot op de bodem een betonnen dam van 100 m breed te liggen. Daarin maken we een gleuf van 4 m hoog en 70 m breed, een soort brievenbus. We creëren een soort “loop”, waarbij het zoute water, dat zwaarder is dan zoet water, door de gleuf weer naar buiten wordt getrokken. De spuisluis en het gemaal zorgen ervoor dat we met deze constructie zo veel mogelijk zout water terugpompen of -spuien naar zee. De dam houdt het zoete water tegen; daarom noemen we deze maatregel ook wel selectieve onttrekking.

Op zoek naar de perfecte locatie

De dam die het zoute water doorlaat en het zoete water tegenhoudt, komt dus in een binnenspuikanaal te liggen. De exacte locatie ligt nog niet helemaal vast. Rijkswaterstaat is samen met onderzoeksinstituut Deltares druk aan het uitzoeken wat de perfecte plek is voor de dam. Het moet in ieder geval geen plek zijn waar al te veel turbulentie is. Rijkswaterstaat gebruikt computermodellen en schaalmodelproeven om de exacte locatie te bepalen.

De bewoners hebben ook inspraak

Natuurlijk houdt Rijkswaterstaat rekening met vragen en zorgen van mensen die direct met de maatregel te maken krijgen. Bijvoorbeeld woonbootbewoners die in de buurt van de dam hun woonboot hebben liggen. Die willen graag weten wat ze aan geluid of trillingen kunnen verwachten tijdens de werkzaamheden, of ze nog wel gewoon het Noordzeekanaal kunnen opvaren, nog bereikbaar zijn voor anderen en of het hout van hun schip niet beschadigt door de hoge concentratie van zoutwater in dat stuk van het sluizencomplex.

Werkzaamheden voor selectieve onttrekking

De start van de werkzaamheden voor selectieve onttrekking staat gepland voor eind volgend jaar. Eind 2022 zou de dam dan klaar moeten zijn. Ondertussen blijft de Noordersluis in werking voor het meeschutten van het zoute water.

Animatie Selectieve Onttrekking

(Beeldtitel: Selectieve Onttrekking.) VOICE-OVER: De nieuwe zeesluis bij IJmuiden. Het wordt de grootste zeesluis ter wereld. Hij geeft schepen toegang tot ons land beschermt tegen water, maar brengt ook een aantal uitdagingen met zich mee. Zo stroomt er bij iedere schutting 10.000 ton zout uit de Noordzee via de sluis het Noordzeekanaal in. (Een animatie.) Zout water is schadelijk voor landbouw, natuur en mens. Om het Noordzeekanaal zoet te houden voeren we zo veel mogelijk zout water terug naar de zee. Hier is de selectieve onttrekking voor bedacht. Hoe dat werkt? In theorie heel simpel. Zout water is zwaarder dan zoet water. Het dieper gelegen zoute water in het kanaal moet dus terug naar zee en het bovenste zoete water mag blijven. Een omleiding met daarin een betonnen scherm moet daarvoor zorgen. Het houdt het zoete water tegen en het gemaal pompt het zoute water door een gleuf aan de onderkant weg terug de zee in. We noemen dit principe selectieve onttrekking. Het Binnenspuikanaal wordt nu ook gebruikt door schepen om te wachten en om auto's van boord te takelen. Om de selectieve onttrekking te kunnen realiseren moeten we wel eerst deze zaken verplaatsen naar andere plekken in de buurt. In Den Helder is in het verleden het principe van selectieve onttrekking al op kleinere schaal succesvol toegepast. Binnenkort volgt dus IJmuiden. De bouw start in 2020. (Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Rijkswaterstaat. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het beeld wordt geel met wit. Beeldtekst: Meer informatie? Kijk op rijkswaterstaat.nl. Een productie van Rijkswaterstaat. Copyright 2019.)

Onderliggende pagina's