Bermen staan bol van het leven

Interview

Bermen staan bol van het leven

Gepubliceerd op: 24 april 2019- Laatste update: 24 april 2019 14:16 uur

Het maaiseizoen gaat weer van start. Tussen 15 mei en 22 september 2019 en verdeeld over 2 perioden nemen we daarom duizenden kilometers groen onder handen.

Foto: © Andreas Terlaak

De kunst is daarbij zeldzame planten en dieren te ontzien. Mede door het werk van Freek van Gestel, adviseur eco-engineering en groenbeheer, wordt het onderhoud steeds duurzamer en de bermen steeds weelderiger. Maar het blijft opletten.

Zeldzame dieren en planten langs de weg

‘Het zal de meeste mensen nog verbazen wat er in de berm leeft. In de provincie Limburg groeien er langs de snelweg A76 bijvoorbeeld 10 soorten orchideeën in de wegbermen. Bij Eindhoven hebben we bermen waar heide groeit en waarin zich de gladde slang kan bevinden. En op verschillende punten stromen beken onder de snelweg door. Dat trekt bijzondere dieren en planten aan. Bijvoorbeeld in de Dommel, die bij knooppunt de Hogt onder de snelwegen A2/A67 doorstroomt. Daar is de beekprik, een zeldzame vis, te vinden.’

Regelgeving naar de praktijk vertalen

‘Als adviseur eco-engineering houd ik me bezig met verschillende dingen. Als het gaat om de bermen, dan vertaal ik de regelgeving naar onze praktijk. Daarbij onderscheidt Rijkswaterstaat een aantal ‘beheertypen’. In de bermen van het areaal van Rijkswaterstaat in Limburg vind je vooral schraalgraslandvegetatie. Afhankelijk van de bodemgesteldheid, worden deze een- of tweemaal per jaar gemaaid en komen meer of minder soorten planten én dieren voor in de berm. De Wet natuurbescherming vraagt ons deze habitats zo te beheren dat ze in de huidige staat blijven.’

Noodzaak om te maaien

‘We maaien de bermen omdat hoge vegetatie voor onveilige verkeerssituaties kan zorgen. Langs de rijkswegen, maar ook op en langs het water. Dus het gaat onder andere om verkeersveiligheid, hoogwaterveiligheid en doorstroming. Toch worden aspecten als natuur en recreatie wel steeds belangrijker. Dat vraagt wel maatwerk van ons. Wat doe je als er vogels in het hoge gras nestelen, maar dit gras wel het zicht op een verkeersbord wegneemt en zo de verkeersveiligheid aantast? We werken er hard aan om dat maatwerk te leveren.’

Foto: © Andreas Terlaak

Samenwerking met aannemers

‘De samenwerking met onze opdrachtnemers, de aannemers die de bermen maaien, zijn we nu verder aan het uitwerken. Vroeger was het gemakkelijker voor ze en konden we vaker maaien. Nu hebben ze een beperktere periode waarbinnen ze hun werk moeten doen én vragen we meer rekening te houden met bijvoorbeeld de broedseizoenen. Die afstemming kan nog beter. Dat doen we door vaak te overleggen, maar ook door ze handvatten mee te geven, zoals bijvoorbeeld de Leidraad beheer Groenvoorzieningen. Met de eisen hieruit stellen we per district een groenbeheerplan op waarin we duidelijk uitleggen wat we waar precies van hen verwachten en waarom dat zo belangrijk is.’

Onderdeel van een delicaat systeem

‘Collega’s vragen wel eens waarom het eigenlijk belangrijk is om een bloemetje of beestje te beschermen. Dan geef ik ze altijd het voorbeeld van het Gentiaanblauwtje. Dat is een mooi vlindertje dat alleen leeft op de Klokjesgentiaan in natte heideterreinen. Het legt er zijn eieren op. Als de rupsen uitkomen, dan eten ze het blad en de bloem van de gentiaan. Tegen de tijd dat de rups moet verpoppen, laat de rups zich vallen op de grond. Hij scheidt een stofje af, waardoor hij wordt opgepikt door een specifieke mier. Die sleept de rups naar zijn nest en vertroetelt hem daar. Eenmaal uit zijn cocon, moet het vlindertje heel snel het nest uit zien te komen, omdat de mieren hem anders opeten. Eén zo’n vlindertje is dus onderdeel van een heel delicaat systeem. Valt het miertje, de plant of de vlinder weg, dan raakt dat alle schakels.’

Onderliggende pagina's