Houtribdijk blijkt internationale 'hotspot' voor vleermuizen

Nieuwsbericht

Houtribdijk blijkt internationale 'hotspot' voor vleermuizen

Gepubliceerd op: 29 oktober 2018- Laatste update: 29 oktober 2018 09:03 uur

In verband met de versterking van de Houtribdijk volgt Rijkswaterstaat in augustus, september en oktober 2018 nauwgezet de trek van vleermuizen in dit deel van het IJsselmeergebied. Uit het onderzoek blijkt wat onderzoekers al langere tijd vermoedden: de dijk tussen Lelystad en Enkhuizen is een belangrijke ‘hotspot’ in de internationale vleermuismigratie.

Tijdens de Nacht van de Vleermuis konden bezoekers onder leiding van ecologen zelf ruige dwergvleermuizen spotten.

De Houtribdijk is vooral belangrijk voor de beschermde ruige dwergvleermuis. Deze vleermuizen vertonen trekgedrag, net als bepaalde vogels. Ze migreren in het voorjaar en in het najaar tussen Oost-Europa en West-Europa. Vanuit landen als Rusland en Finland vliegen ze, zodra het daar te koud wordt, via de Baltische staten en Polen, langs kusten en rivieren naar Nederland of zelfs Groot-Brittannië. Bij ruige dwergvleermuizen zijn het vooral de vrouwtjes die trekken, over afstanden tot wel 2.000 km. Niet gek voor een beestje dat, met ingeklapte vleugeltjes, in een luciferdoosjes past. De mannetjes wachten langs de route hun kans af om te paren met een vrouwtje.

Werkzaamheden afstemmen op migratie

Sinds 2017 werkt Rijkswaterstaat aan de versterking van de Houtribdijk. Rijkswaterstaat volgt de vleermuistrek langs de Houtribdijk om zeker te weten wanneer de trek begint en eindigt, zodat de planning van het werk erop kan worden afgestemd. In de periode dat de dieren massaal langs de dijk vliegen, wordt er namelijk ’s nachts niet gewerkt in een straal van 500 m rond de dijk. Zo kunnen de dieren ongestoord langs vliegen en voorkomen we negatieve effecten op de populatie van ruige dwergvleermuizen.

Batcorders plaatsen voor vleermuizentrek

Ecologen Bob Jonge Poerink en Jasja Dekker voeren de monitoring van de vleermuizentrek uit in opdracht van Rijkswaterstaat. Zij plaatsten daarvoor batcorders die het specifieke ultrasone geluid van de vleermuizen kunnen opnemen. Zij analyseren de uitkomsten van de metingen die ’s nachts gedaan zijn. Dekker: ‘Vleermuismigratie gebeurt in sprongetjes. Dat betekent dat de vleermuizen niet na één nacht verder vliegen. Ze verblijven ergens een tijdje, jagen daar op voedsel, en trekken weer verder. Het is duidelijk dat de Houtribdijk een uitstekend jachtgebied is. Er zijn hier heel veel zogenoemde ‘dansmuggen’, die je ook volop ziet als je met de auto tussen Enkhuizen en Lelystad rijdt. Die muggen zijn geschikt voedsel voor de ruige dwergvleermuizen.’ Waarschijnlijk zijn de Houtribdijk en het IJsselmeergebied een belangrijke plek voor de dieren om op hun migratie extra aan te sterken.

10.000 registraties per dag

Op het hoogtepunt van de migratie registreerden de batcorders 10.000 vleermuisbewegingen per nacht op de Houtribdijk. Maar niet elke vleermuisbeweging staat voor een vleermuis. Soms vliegen de dieren een paar keer langs de batcorders. Het is daarmee nog niet direct duidelijk hoeveel vleermuizen er dus daadwerkelijk zijn langsgetrokken. Jonge Poerink: ‘We gaan deze duizenden opnamen nog nader analyseren. We zullen de momenten van trek hier steeds beter kunnen voorspellen, in combinatie met onder andere het weer. Daarmee kunnen we de momenten dat er wel en niet gewerkt mag worden in dit soort projecten steeds scherper krijgen.’
Twee ruige dwergvleermuizen in een nestkasje zoals deze ook geplaatst zijn bij onder andere de Afsluitdijk en op Trintelhaven bij de Houtribdijk. De vleermuizen gebruiken nestkastjes om te rusten en te paren. Ecologen kunnen dankzij deze kastjes de dieren beter visueel observeren, naast de geluidsregistratie met batcorders.

Vleermuismonitoring

Dekker en Jonge Poerink werken naast de vleermuismonitoring voor Rijkswaterstaat ook mee aan internationaal wetenschappelijk onderzoek dat meer zicht moet bieden op het migratiegedrag. Jonge Poerink: ‘We weten nog heel veel niet over de navigatiemethoden van de ruige dwergvleermuis. Ze gebruiken ultrasone echolocatie voor hun oriëntatie tijdens de trek langs grote objecten als de Afsluitdijk, de Houtribdijk en rivieren. Maar waar ze precíes vliegen en welke rol bijvoorbeeld magnetisme en ‘geheugen’ spelen in de navigatie, dat weten we nog helemaal niet. Innovatieve technieken gaan de komende jaren veel informatie opleveren. Denk aan de inzet van ultrasone recorders, tracking met behulp van minutieuze zendertjes en chemische analyse om de geboorteplaats van een vleermuis te bepalen.’

Meer nieuws IJsselmeer: versterking Houtribdijk

Onderliggende pagina's