'De overheid wordt steeds meer een datagedreven organisatie'

Nieuwsbericht

'De overheid wordt steeds meer een datagedreven organisatie'

Gepubliceerd op: 25 april 2018- Laatste update: 25 april 2018 14:12 uur

Data-analyse maakt onderhoud en beheer van de infrastructuur veiliger en betrouwbaarder. Bijvoorbeeld bij het vervangen van asfalt of het voorkomen van filedruk. Samenwerking met de markt is daarbij essentieel. Een gesprek met Bas van Essen, hoofd van het RWS Datalab.

Proef met sensoren

Sinds begin 2016 doet Rijkswaterstaat een proef bij de Prins Bernhardsluis in Tiel. Alle installaties van de sluis zijn van sensoren voorzien om het energiegebruik te volgen. Als een installatie een afwijkend energiegebruik vertoont, is de kans groot dat hij niet meer optimaal werkt. Door het energieverbruik continu te volgen met sensoren, is veel nauwkeuriger en vaak ook veel eerder te zien waar onderhoud nodig is. Zo kan Rijkswaterstaat storingen niet alleen tijdig verhelpen, maar in veel gevallen zelfs voorkomen. Daarmee ontstaat er veel minder hinder voor het weg- en scheepvaartverkeer.

Voortrekkersrol

De Prins Bernhardsluis is slechts 1 voorbeeld van de wijze waarop Rijkswaterstaat de (analyse van) data gebruikt bij het onderhoud en beheer van zijn infrastructuur. Het Datalab, opgericht begin 2017, speelt hierbij een belangrijke voortrekkersrol. 'In het Datalab komen 3 zaken samen', vertelt Bas van Essen, 'Business Intelligence; dat gaat over bedrijfsvoeringszaken, zoals HR en financieel. Nieuwe competenties, namelijk data-analyse door data scientists. Dat is de toekomst voor Rijkswaterstaat. En een nieuwe manier van (samen)werken, oftewel cocreatie. Binnen de rijksoverheid zelf – Rijkswaterstaat voorop. Maar ook met marktpartijen en andere partners in de maatschappij.' Het Datalab maakt organisatorisch gezien onderdeel uit van CIV (Centrale Informatievoorziening). Maar heet, gezien de scope ervan, met opzet 'RWS Datalab'.

Zichtbaarheid van het Datalab

Om die drieledige ambitie waar te kunnen maken, is draagvlak binnen de organisatie essentieel. Van Essen: 'We willen daarom zo transparant mogelijk zijn in wat we doen.' Zo ligt het Datalab op de locatie Delft vlak naast de kantine, zichtbaar voor iedereen in het pand die met de lift gaat. Naast een werkruimte met 20 computers voor de data scientists, bestaat het Datalab verder uit een experience-ruimte waar medewerkers van Rijkswaterstaat kunnen meekijken of zich kunnen aanmelden voor een project. Verder is er 1 keer in de maand 'Open Tuesday'. Een medewerker van Rijkswaterstaat en van een andere overheidsorganisatie, plus een commerciële partij laten aan de hand van een concreet project zien wat het belang is van data science.

Spoor, weg en water

Dat belang is volgens Van Essen evident: 'Rijkswaterstaat moet voldoen aan bepaalde doelstellingen, zoals veiligheid en betrouwbaarheid. Daarnaast wordt transport een steeds groter issue omdat het steeds drukker wordt.' Om spoor, weg en water optimaal te benutten, wordt de overheid steeds meer een datagedreven organisatie. Van Essen: 'Vroeger was een brug van beton. Nu stoppen we alle nieuwe bruggen en sluizen vol met sensoren. In het Datalab kunnen we met behulp van de data die we ophalen via die sensoren, al in een vroeg stadium voorspellen dat een asset toe is aan onderhoud. Zo kun je uitval voorkomen.' Ook samenwerking met andere organisaties zoals het KNMI en de ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport) is belangrijk. Van Essen: 'Door weersgegevens te combineren met verkeersdata kunnen we bijvoorbeeld veel nauwkeuriger voorspellen wanneer asfalt vervangen moet worden. En met behulp van geavanceerde algoritmes kunnen we de filedruk verminderen.'

Samenwerking met de markt

Als 'dataorganisatie' moet Rijkswaterstaat op een andere manier gaan werken en samenwerken dan het van oudsher gewend is. Ook daarin heeft het Datalab een voorbeeldrol. Van Essen vertelt hoe 'zijn' lab te werk gaat: 'Als bijvoorbeeld Projecten, Programma’s, Onderhoud (PPO) met ons mee wil doen aan een project, houden we eerst een intake. Daar spreken we met elkaar af hoeveel budget er vanuit PPO beschikbaar is. Vervolgens maken we 3 á 4 man vrij en maken in een korte iteraties het beoogde 'product'. Super-agile dus', zegt Van Essen. Van een voltooid eindproduct is dan nog geen sprake. Van Essen: 'Wij leveren de bouwblokken aan. Op het moment van de acceptatiefase gaat het product door naar de afdeling die er over gaat. Zo blijft de innovatiekracht van het Datalab intact.' De werkwijze van het Datalab moet uiteindelijk breed inzetbaar zijn voor alle ministeries. En is tevens leidend in de samenwerking met de markt.

Prijzen en nominaties

In de korte tijd van zijn bestaan (het Datalab werd op 10 februari 2017 opgericht), heeft het al een aantal prijzen ontvangen en is het meerdere keren genomineerd. Zo heeft het Datalab onder meer de Cloud Award 2017 voor het mkb en de overheid gewonnen, als meest innovatieve overheidspartij op het gebied van cloud computing. Verder is het Datalab genomineerd voor de Computable Awards 2017 in de categorie Digital Transformation of the Year én voor de Digital Impact Award 2017. Van Essen, trots: 'Met het Datalab staat Rijkswaterstaat stevig op de kaart.' Meer nog dan de prijzen, is de eerste marktpartij die onlangs aanklopte bij het Datalab, een belangrijke mijlpaal voor Van Essen. 'Maar samenwerken en kennisdelen met de markt en met de maatschappij is essentieel. Mijn opa zei altijd: "Als je kunt delen, dan kun je ook vermenigvuldigen." De (open) data vormen onze schatkist. Als we die data gaan delen met de maatschappij, dan vermenigvuldigen we het.'

Onderliggende pagina's