Uniek Romeins grafveld ontdekt bij voorbereidingen doortrekking A15

Nieuwsbericht

Uniek Romeins grafveld ontdekt bij voorbereidingen doortrekking A15

Gepubliceerd op: 08 maart 2018- Laatste update: 08 maart 2018 12:00 uur

Rijkswaterstaat laat als voorbereiding op de doortrekking van de A15 van knooppunt Ressen naar de A12 archeologisch onderzoek uitvoeren op het toekomstige tracé. Tijdens dit onderzoek is bij Bemmel een compleet Romeins grafveld uit de tweede en derde eeuw na Christus gevonden en opgegraven.

We zien een snelweg vanuit de lucht en een titel verschijnt: Archeologisch onderzoek. Doortrekken knooppunt Ressen-Oudenbroek (ViA15) Een archeoloog zit in zÕn auto op weg naar zÕn werk. Hij zegt: Wij zijn eigenlijk het begin van de aanleg, wij halen alles uit de grond. Hij loopt door een modderig weiland en zegt: ÒWij stellen alles veilig en zorgen dat er geen archeologie meer in de grond zit zodat de weg er kan komen.Ó Samen met een aantal collegaÕs zit hij op zÕn knie‘n in de modder. Ze graven met kleine schepjes en hij vertelt verder: Je hebt een puttenplan, dat staat op de GPS. Dat zijn gewoon de rechthoekjes die je uitzet. Je steekt vier jalons in de gronden je gaat graven. Dat is het eigenlijk. Het begint met het piepen van de metaaldetector. Toen hoorden we al een heel hard signaal en toen zaten we elkaar al aan te kijken: dit wordt mooi. Ik riep m'n collega erbij, ik zeg ik heb dit nog nooit gezien. Dus hij kwam en hij zei, dit lijken wel grafkisten. Nee joh, dit kan toch niet... We waren anderhalve week bezig met die sleuven en toen vonden we dit. Dan weet je gelijk dat je iets bijzonders hebt. En dan ga je graven. De archeologen staan bij een kuil waarin een houten kist staat. Een kraan tilt de kist langzaam uit de kuil. De archeoloog zegt: Wat we daar uit de grond hebben gehaald is een tufstenen askist. Er zat een grote kuil naast, daar zaten de grafgiften in. En dan blijkt er nog een heel grafveld bij te zitten. Het is gewoon een compleet grafveld uit de Romeinse tijd. Dat is echt geweldig. Ik heb het zelf nog nooit meegemaakt dat je askisten vindt. Dan weet je ook gelijk dat het de elite is. Je wordt niet zomaar in een askist begraven. Je voelt je eigenlijk zo blij als een klein kind. De archeoloog bezoekt de archeologisch restaurateur die de askist aan het schoonmaken is en verteld verder: Het mooie is, wij schrijven hier geschiedenis. Dit staat niet geschreven. Dat is wat je eigenlijk met archeologie doet. Alles wat niet bekend is, daar maken wij een verhaal van. Dit is ook wel waar je het voor doet. Het is mooi om een heel verhaal te schrijven, maar als je zulk soort vondsten vindt dat maakt je vak ook echt leuk.

Volgens de archeologen betreft het een begraafplaats van de Romeinse elite in de Betuwe. De omvang en compleetheid van het grafveld en de soorten, diversiteit, hoeveelheid en kwaliteit van de graven en grafgiften zijn uniek voor Nederland. Op donderdag 8 maart 2018 zijn de vondsten voor het eerst gepresenteerd.

Opgravingen doortrekking A15

De opgravingen voor de doortrekking van de A15 van knooppunt Ressen naar de A12 zijn eind februari 2018 afgerond. De werkzaamheden hebben in alle stilte plaatsgevonden om geen schatgravers aan te trekken. Vanaf de eerste ontdekking was namelijk al duidelijk hoe bijzonder de opgraving was. Het grafveld lag slechts 50 cm diep onder een akker in Bemmel. Op deze plek rijden naar verwachting over een paar jaar auto’s tussen Rotterdam en Duitsland.

Vier complete askisten

De Romeinen cremeerden hun doden. Daarna begroeven ze de crematieresten samen met grafgiften in een grafveld, dat bestond uit opgeworpen grafheuvels. In totaal hebben de archeologen in Bemmel 48 graven ontdekt. In zes van deze graven zijn tufstenen askisten gevonden, waarvan er vier volledig behouden zijn gebleven. Het is voor het eerst in Nederland dat er zo veel askisten op één plek zijn aangetroffen. Daarnaast zijn de grafgiften bijgezet in speciaal getimmerde grafkamers en niet in simpele kuilen, zoals in de meeste gevallen gebruikelijk was.

Topstukken gevonden bij de A15

In het grafveld zijn veel luxe grafgiften gevonden, zoals geïmporteerd geverfd aardewerken serviesgoed bestaande uit kruiken, kannen, borden, drinkbekers en olielampjes. Daarnaast is tafelwaar gevonden bestaande uit glazen flessen en een glazen kom, maar ook versierde bronzen schenkkannen, drinkbekers en schalen. Persoonlijke eigendommen zijn schaars in de Romeinse grafcontext. De archeologen hebben echter kledingspelden, haarnaalden, spiegels, een schaar en zelfs een compleet parfumflesje (met inhoud) gevonden. Daarnaast zijn bijzondere zaken ontdekt, zoals (fragmenten van) vier perkamentrolhouders, voorwerpen die in Nederlandse bodem nauwelijks worden gevonden en een stenen grafmonument met een vrouwenafbeelding. Bijzonder is ook de vondst van het skeletje van een baby.

Rijkdom in Bemmel

Een dergelijke rijkdom in grafcultuur met de bijbehorende grafgiften is alleen bekend uit Romeinse steden als Nijmegen of van hooggeplaatste villabewoners in Zuid-Nederland, België, Duitsland en Frankrijk. Bij Bemmel is geen Romeinse stad bekend. Dit betekent dat er met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid een Romeinse villa in de nabijheid moet liggen; wellicht de meest noordelijke in het Romeinse rijk.

Publiekspresentatie gevonden voorwerpen

Op dit moment worden de voorwerpen geconserveerd. Op 27, 28 en 29 april 2018 zullen een aantal stukken in Bemmel gepresenteerd worden aan het publiek tijdens de Romeinenweek. In 2019 zijn de vondsten waarschijnlijk te zien in het Valkhofmuseum in Nijmegen.