Het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma

Om Nederland blijvend tegen hoogwater te beschermen, zijn er enkele grote verbeterprogramma’s in uitvoering: Maaswerken, Ruimte voor de Rivier, herstel steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma.

In 2007 is het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2) gestart. Dit is een programma waarin de Rijksoverheid en 22 waterkeringbeheerders (waterschappen, hoogheemraadschappen, Provincie Groningen en Rijkswaterstaat) intensief samenwerken om Nederland te beschermen tegen overstromingen. Zij werken samen om op 89 plekken in het land de afgekeurde waterkeringen te versterken. Het gaat daarbij om bijna 370 km aan dijken, dammen, duinen en 18 kunstwerken.

Regelmatig toetsen

Sinds 1996 kennen we in Nederland een periodieke, wettelijk voorgeschreven toetsing van primaire waterkeringen. Op die manier weten we tijdig wat de conditie van de waterkeringen is en kunnen we indien nodig maatregelen nemen.

In 2001 en in 2006 hebben de waterkeringbeheerders hun primaire waterkeringen getoetst aan de wettelijke norm. Een deel van de waterkeringen keurden zij daarbij af vanwege nieuwe inzichten op het gebied van waterveiligheid. In 2003 werden de zeeweringen langs de Noordzeekust apart getoetst. Daarbij werd vastgesteld dat deze op tien locaties over twintig jaar niet meer aan de geldende veiligheidsnorm zouden voldoen; dit zijn de zogenoemde ‘prioritaire Zwakke Schakels’.

Deze afgekeurde waterkeringen en Zwakke Schakels zijn opgenomen in het HWBP-2, dat in 2007 startte. Dit subsidieprogramma bevat maatregelen die de waterkeringbeheerders nemen om de waterkeringen weer aan de geldende wettelijke veiligheidsnormen te laten voldoen.

Op deze kaart (PDF, 367,9 Kb) staan de locaties van de projecten van het HWBP-2.

Samenwerking essentieel

HWBP-2 kent een heldere verdeling van de verantwoordelijkheden. Waterkeringbeheerders zorgen voor een tijdige verbetering van de primaire waterkeringen. De Rijksoverheid toetst of de projecten aan de subsidiecriteria sober, robuust en doelmatig voldoen. Bij de Rijksoverheid is hiervoor een programmabureau ingesteld dat bij Rijkswaterstaat is ondergebracht.

Samenwerking binnen HWBP-2 is essentieel voor het succesvol realiseren van de programmadoelstelling. De samenwerking richt zich zowel op technische als beheersmatige aspecten. Zo wordt actief kennis en informatie uitgewisseld, worden innovatieve oplossingen onderzocht en wordt de beheersing van de projecten gezamenlijk geoptimaliseerd.

Financiering

De investeringskosten die nodig zijn voor het weer veilig maken van de waterkeringen komen in aanmerking voor subsidie vanuit het HWBP-2 indien de ontwerpen van de waterkeringbeheerders  sober, robuust en doelmatig zijn.

Sober en doelmatig betekent dat alleen maatregelen voor subsidie in aanmerking komen die gericht zijn op het orde brengen van de veiligheid van de waterkeringen en dat de te leveren inspanningen en uitgaven daadwerkelijk bijdragen aan dit doel en in verhouding staan tot de opbrengsten.

Robuust betekent dat de maatregelen een lange levensduur hebben: maatregelen aan dijken en dammen moeten vijftig jaar meegaan, maatregelen aan kunstwerken moeten honderd jaar meegaan. Uitzondering hierop vormen de prioritaire Zwakke Schakels in de kust omdat de maatregelen hieraan zowel de veiligheid moeten waarborgen als de ruimtelijke kwaliteit moeten verbeteren.

De Rijksoverheid en de waterschappen financieren het programma.

Voortgang

De Tweede Kamer hecht belang aan het HWBP-2 en heeft het programma in 2011 daarom aangewezen als Groot Project. Dit betekent onder meer dat de Tweede Kamer elk half jaar een voortgangsrapportage over het gehele programma krijgt aangeboden. Hierin staan de relevante ontwikkelingen binnen HWBP-2. Op deze manier wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over planning, de risico’s en de financiën van het hele programma.

De aanvankelijke verwachting was dat het HWBP-2 in 2015 klaar zou zijn. De omvang en de complexiteit van enkele projecten bleken echter groter dan ingeschat. De verwachting is nu dat 84 projecten van het HWBP-2 in 2017 afgerond zijn. Voor vijf projecten is meer tijd nodig, onder meer vanwege uitvoeringseisen. De Rijksoverheid en waterkeringbeheerders houden de planning van de projecten nauwlettend in de gaten en spannen zich in om de waterkeringen zo snel mogelijk op orde te brengen. Hierbij houden zij rekening met de belangen van betrokkenen.