Maas: Natuur en veiligheid Maas
Het bieden van bescherming tegen hoogwater en het creëren van natuur langs rivieren zijn twee belangrijke taken van de overheid. Voor de Maas heeft Rijkswaterstaat deze taken gecombineerd tot het plan ‘Natuur en veiligheid Maas’. Langs de rivier tussen Eijsden en Hedikhuizen wordt tot 2020 gewerkt aan de realisatie van dit plan.
Doelen
Natuur en veiligheid Maas is een overkoepelende naam voor meerdere projecten. De doelen van alle projecten samen zijn: het verlagen van hoogwaterstanden en het creëren van een ecologische corridor. Zo’n corridor is een soort dier- en plantvriendelijke route die natuurgebieden met elkaar verbindt.
Noodzaak corridor
De meeste oevers van de Maas zijn steil, met diep water aan de ene kant en (vaak intensieve) landbouw aan de andere kant. De natuur krijgt zo weinig kans om zich te ontwikkelen. Daarom bepaalde de overheid, al in de jaren ’90, dat ecologisch herstel noodzakelijk is. Onder andere zeventig procent van de Maasoevers moet uiterlijk in 2020 natuurvriendelijk zijn ingericht.
Natuurvriendelijke oevers
Een natuurvriendelijke oever is een geleidelijkere of natuurlijkere overgang van land naar water. In een natuurvriendelijke oever kunnen planten en diersoorten die afhankelijk zijn van de rivier zich vestigen.
De natuurvriendelijke oevers vormen een ecologische corridor. Op die manier geeft Rijkswaterstaat gehoor aan het overheidsbeleid en ontstaat een netwerk van waterrijke natuurgebieden. Deze worden op hun beurt weer verbonden met de (droge en natte) binnendijkse gebieden. Dit netwerk maakt onderdeel uit van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) van Nederland (klik rechts onder ‘Zie ook’ voor meer informatie).
Noodzaak verlagen hoogwaterstanden
Daarnaast is de verwachting dat de Maas steeds meer water moet afvoeren als gevolg van klimaatverandering (meer neerslag en smeltwater), verdergaande bebouwing en verharding van grond. Door de laatste twee ontwikkelingen is er minder grondoppervlakte beschikbaar om neerslag op te nemen. Hierdoor stroomt regenwater sneller de rivier in. Om bewoners in het rivierengebied ook in de toekomst te beschermen tegen overstromingen, is het nodig om veiligheidsmaatregelen te treffen.
Maatregelen
Langs de Maas worden onder meer riviergeulen gegraven en oevers verlaagd. Hierdoor ontstaan ‘overloopgebieden’; gebieden die bij hoogwater onder water komen te staan. De rivier krijgt door deze maatregelen bij hoogwater meer ruimte om water af te voeren. Op die manier worden de hoogwaterstanden verlaagd en neemt de kans op een overstroming af.
Door de graafwerkzaamheden en het verwijderen van door mensen aangebrachte materialen (oeververdediging) ontstaan natuurvriendelijke oevers. Sommige oevers zullen na het verwijderen van de oeververdediging eroderen waarna onder meer zandstrandjes ontstaan. Zie de pagina Projecten (klik links) voor alle maatregelen.
