Veelgestelde vragen opslagdepot Henriëttewaard bij ‘s-Hertogenbosch

Welke werkzaamheden vinden precies plaats bij de Henriëttewaard?

Enerzijds wordt bij de Henriëttewaard over een lengte van 250 meter de natuurlijke oever hersteld door de stenen oeververdediging tot rond de waterlijn te verwijderen. Doordat de oever minder beschermd is, krijgen stroming en golfslag weer gedeeltelijk vrij spel, waardoor zich ecologisch gunstige ondiepe waterzones, zandstrandjes en steilranden kunnen vormen.

De oeverlocatie Henriëttewaard wordt door de aannemer tevens gebruikt als centrale opslaglocatie (depot) voor het oeververdedigingsmateriaal dat op de locaties van deze eerste tranche van 36,5 km vrijkomt. Dit materiaal wordt in principe per schip aangevoerd over water, opgeslagen en geschikt gemaakt voor hergebruik bij andere infrastructurele werken zoals de aanleg van wegen, dijkversterking of bestorting van sluizen. Materiaal dat over water is aangevoerd, wordt ook over water afgevoerd.

Tot slot werkt Rijkswaterstaat samen met het Waterschap Aa en Maas, de Gemeente ’s-Hertogenbosch, Natuurmonumenten en de particuliere grondeigenaar aan de hoogwaterveiligheid en het herstel van het leefgebied van plant en dier in de Henriëttewaard. Voor de definitieve herinrichtingsplannen wordt apart een opdracht gegeven. Hierover volgt te zijner tijd meer informatie.

Welke aannemer voert het project uit?

De uitvoering van de eerste tranche van ruim 36 kilometer natuur(vriende)lijke Maasoever is uitbesteed aan Martens en Van Oord.

Blijven de huidige strandjes bestaan?

Ja, het is zelfs de bedoeling dat door het realiseren van natuur(vriende)lijke oevers juist nog méér zandige oevers zullen ontstaan, wat gunstig is voor plant en dier en voor de mens een aantrekkelijker rivierenlandschap oplevert.

Worden er bomen gerooid?

De bakenbomen op de oevertrajecten Henriëttewaard en Koornwaard worden niet gerooid.

Hoe ziet de planning voor de aan- en afvoer er uit?

Er is de afgelopen maanden niet veel materiaal aangevoerd. Martens en Van Oord verwacht in 2011 en 2012 nog wel enige aanvoer, maar zeker niet zoveel als in 2010. De aannemer is al enige tijd bezig het grovere steenmateriaal met een roosterzeef te zeven, waarbij de daarmee verkregen schone stenen per schip via de Maas worden afgevoerd, wat zo af en aan continu zal doorgaan. De grootste berg materiaal zal naar verwachting voor de komende zomerperiode gezeefd zijn. Na de zomer wil Martens en Van Oord het resterende fijnere steenmateriaal met een andere mechanische zeef gaan zeven. Dit zal vanzelfsprekend eveneens gebeuren binnen de in de vergunning gestelde normen voor geluid, stof, stank en werktijden. Het overige materiaal (puin, grond) op het terrein zal waarschijnlijk aanstaand najaar en winter worden afgevoerd.

Wat voor soort oeververdedigingsmateriaal zal worden opgeslagen?

Het betreft voornamelijk basaltblokken en zetsteen en op sommige plekken komt grind vrij. Tevens blijkt regelmatig puin (baksteen) te worden aangetroffen. Al deze materialen worden ter plekke gesorteerd en geschikt gemaakt voor hergebruik. Tevens zal sprake zijn van incidenteel vrijkomende afvalstoffen, die met een vrachtwagen afgevoerd zullen worden naar een stortplaats. Hierbij valt te denken aan houten oeverpalen.

Waarom is een depot nodig?

Het vrijkomende oeververdedigingsmateriaal is van diverse aard (natuursteen, puin en andere afvalstoffen). Voor het welslagen van het project is een tijdelijk depot noodzakelijk als buffer tussen vraag en aanbod. Op basis van een locatieonderzoek is de Henriëttewaard door Martens en Van Oord als meest geschikte locatie gekozen.

Uit het oogpunt van duurzaamheid geven de aannemer en Rijkswaterstaat er de voorkeur aan dat de vrijkomende oeververdedigingsmaterialen zoveel als mogelijk hoogwaardig hergebruikt kunnen worden. Dit kan alleen door het materiaal eerst te sorteren.

Hoeveel zal over het water en hoeveel over de weg worden aan- en afgevoerd?

De materialen worden in principe per schip aan- en afgevoerd, waardoor hinder voor de omgeving zoveel mogelijk beperkt blijft. Alleen incidenteel vrijkomende afvalstoffen, zoals houten oeverpaaltjes, worden per vrachtwagen over de weg afgevoerd. Het gaat dan naar verwachting om enkele vrachtwagens per week.

Waarom is voor de Henriëttewaard gekozen als opslaglocatie?

De Henriëttewaard is door de aannemer om verschillende redenen als meest geschikte locatie voor een tijdelijke opslagdepot beoordeeld: 

1. Het grootste aandeel van de oeverbeschermingsmaterialen komt vrij bij de oevertrajecten in de Getijdemaas. Daarom is gezocht naar een geschikte locatie in dit gebied;
2. De locatie grenst aan een oevertraject binnen het project NVO Maas 1^e tranche en valt binnen het beschikbare werkgebied;
3. De locatie is goed bereikbaar per schip zodat transport per vrachtwagen kan worden voorkomen; 
4. Het depot ligt rivierkundig gunstig. Op deze locatie hoeft niet te worden gevreesd voor negatieve effecten als gevolg van opstuwing; 
5. Met de grondeigenaar ter plaatse kon een pachtovereenkomst worden afgesloten; 
6. De ligging is relatief afgelegen en beschut. De afstand tot de aaneengesloten woonbebouwing (Parcivalring (Haverleij) te Engelen) is circa 300 meter.

Kan ik een kijkje nemen bij het depot?

Omwonenden en andere belanghebbenden kunnen een afspraak met projectleider Bart Hubers van Martens en Van Oord maken om bijvoorbeeld eens een kijkje op het depot te komen nemen. Dat kan per e-mail (b.hubers@mvogroep.nl) of telefonisch (06 - 53 35 18 14). Met vragen en/of klachten kunt ook altijd terecht bij het centrale nummer van Rijkswaterstaat 0800-8002 (ma t/m zo 06.00 – 22.30 uur, gratis).

Wat is uit de controles van het depot naar voren gekomen?

De handhavingsorganisatie Regionale Milieudienst Brabant (RMB) heeft in 2010 het opslagdepot naar aanleiding van enkele klachten van omwonenden meermaals gecontroleerd. Daarbij werd telkens geconstateerd dat het depot er verzorgd uitziet, het depot voldoende is afgeschermd met hekken, de aannemer zich aan de algemeen geldende richtlijnen houdt - zoals het bij droog weer bevochtigen van het terrein om stofvorming tegen te gaan - en dat geen sprake is van overschrijding van de normen voor geluid, stof en stank. Medio april 2011 is bij de Provincie Noord-Brabant en Regionale Milieudienst Brabant nog een geluidklacht van een van de bewoners van Slot Haverleij binnengekomen. Naar aanleiding hiervan heeft de Milieudienst opnieuw een bezoek aan het depot gebracht, waarbij geen aanleiding werd gezien handhavend op te treden. Het rapport van dit bezoek ligt momenteel ter beoordeling bij de Provincie.

Wie heeft toestemming gegeven voor het depot en geldt die inderdaad voor drie jaar?

Voordat het depot in werking was, is door de Gemeente ’s-Hertogenbosch vooroverleg gevoerd met de aannemer, Martens & Van Oord. Op basis van dit gesprek zijn de noodzakelijke geachte vergunningen voor een tijdelijk depot voor de opslag van oeverbeschermingsmaterialen aangevraagd tot en met 31-12-2012. Deze zijn verleend door Rijkswaterstaat, Waterschap Aa en Maas en gemeente. Tevens heeft de lokale particuliere grondeigenaar toestemming gegeven voor het depot. Naderhand ontstond voortschrijdend inzichten over de noodzaak van een ruimtelijke procedure. Voorheen was dat op basis van vooroverleg met de Gemeente niet aan de orde. Martens en Van Oord heeft daarop de vereiste aanvraag bij de Gemeente ’s-Hertogenbosch ingediend en inmiddels is de benodigde aanlegvergunning en vrijstelling van het bestemmingsplan definitief verleend. Tijdens de inzagetermijn is door bewoners van Slot Haverleij en omgeving een gezamenlijke zienswijze ingediend, niet gevolgd door een bezwaarschrift tegen de definitieve vergunning/ontheffing.

Uit onderzoek door de Provincie Noord-Brabant naar aanleiding van klachten van enkele omwonenden concludeerde de Provincie dat voor het opslagdepot bij de Henriëttewaard in de huidige vorm tevens een provinciale Wet-Milieubeheervergunning nodig was, omdat de opgeslagen materialen zoals stortsteen, in tegenstelling tot eerdere aannames, als afvalstof beschouwd moesten worden. Overigens voldoet het opgeslagen materiaal aan het Besluit Bodemkwaliteit en mag het zonder verdere bewerking worden toegepast.

Aannemer Martens en Van Oord heeft daarop in 2010 een vergunningaanvraag bij de Provincie ingediend. Na publicatie van de Ontwerp-beschikking hadden belanghebbenden de gebruikelijke wettelijke mogelijkheden om hun zienswijze kenbaar te maken. Inmiddels heeft de Provincie Noord-Brabant de milieuvergunning definitief verleend. Daarbij zijn geen zienswijzen of bezwaren ingediend door omwonenden.

Is het depot gegarandeerd na drie jaar leeg?

Ja. De vergunning voor het project loopt tot en met 31 december 2012 en uiterlijk op die datum zal ook al het materiaal van het depot verwijderd zijn. De locatie wordt vervolgens in de eerste maanden van 2013 opgeruimd en afgewerkt. De exacte planning hiervan is afhankelijk van de uitvoering van de herinrichtingsplannen voor de Henriëttewaard.

De betrokken partijen (Rijkswaterstaat, Gemeente ’s-Hertogenbosch, Waterschap AA en Maas, particuliere grondeigenaar, Natuurmonumenten) proberen indien mogelijk het eindplan voor de Henriëttewaard tegelijk met de afwerking van het depot te realiseren. Hierbij wordt op de plek van het huidige depot extra grond weggehaald waardoor een nevengeul ontstaat. Zo wordt de eerste stap voor een Groene Delta al definitief afgerond. Zie verder bij ‘Groene Delta’.

Geldt de oever- en opslaglocatie als een natuurgebied?

De opslaglocatie heeft momenteel grotendeels een agrarische bestemming. Als de plannen voor de herinrichting van de complete uiterwaard Henriëttewaard zijn gerealiseerd, zal het hele gebied een natuurbestemming hebben. Zie verder bij het volgende punt ‘Groene Delta’.

Hoe verhoudt dit project zich tot de plannen van de Gemeente ’s-Hertogenbosch voor de ‘Groene Delta’?

De Gemeente heeft aangegeven dat haar er veel aan gelegen is om een groot aaneengesloten natuurgebied te ontwikkelen (‘Groene Delta’) en dat het project Natuurvriendelijke Oevers Maas daar in principe goed bij aansluit. Het herinrichten van de Maasoevers is een maatschappelijk zeer relevant project, omdat het invulling geeft aan de Europese Kaderrichtlijn Water en Ecologische Hoofdstructuur. Tevens dragen natuur(vriende)lijke oevers bij aan een betere bescherming tegen overstromingen.

Juist door de Henriëttewaard in te zetten als tijdelijk depot ontstaat de kans om dit deel van de Groene Delta versneld te realiseren. De betrokken partijen (Rijkswaterstaat, Gemeente ’s-Hertogenbosch, Waterschap AA en Maas, particuliere grondeigenaar, Natuurmonumenten) proberen indien mogelijk het eindplan voor de Henriëttewaard tegelijk met de afwerking van het depot te realiseren. Hierbij wordt op de plek van het huidige depot extra grond weggehaald waardoor een nevengeul ontstaat. Zo wordt de eerste stap voor een Groene Delta al definitief afgerond. Voor meer informatie over de plannen voor de Groene Delta kan men het beste contact opnemen met de Gemeente ’s-Hertogenbosch.

Wat doet de aannemer om geluidhinder te voorkomen?

Aannemer Martens en Van Oord streeft er naar het zeven in een eenmalige aaneengesloten periode van enkele maanden uit te voeren en zal er daarbij alles aan doen eventuele geluidhinder zoveel mogelijk te beperken, onder meer door met moderne machines te werken, waar nodig geluidwerende voorzieningen te treffen, op reguliere werktijden te werken en de aan- en afvoer van materialen in principe via het water te laten plaatsvinden. Vanzelfsprekend zullen alle werkzaamheden binnen de in de vergunningen gestelde normen voor geluid, stof en stank worden uitgevoerd.

Hoe wordt eventuele stofhinder voorkomen?

Bij stofvorming besproeit de aannemer het terrein met water om verstuiving tegen te gaan.

Waar kan ik terecht met vragen en/of klachten?

Vragen en klachten kunnen worden doorgegeven via het centrale servicenummer van Rijkswaterstaat: 0800-8002 (ma t/m zo 06.00 – 22.30 uur, gratis). Met specifieke vragen over de werkzaamheden of voor het maken van een afspraak om een kijkje te nemen op het depot, kunt u contact opnemen met projectleider Bart Hubers van aannemer Martens en Van Oord via email, b.hubers@mvogroep.nl of telefonisch, 06-53351814.

Leidt het opslaan en bewerken van de oeverstenen tot (extra) bodemvervuiling bij het depot?

Nee. Het opgeslagen materiaal voldoet aan het Besluit Bodemkwaliteit en mag zonder verdere bewerking worden toegepast. Overigens zijn de Maasoevers over de gehele lengte in zekere mate verontreinigd, met name met zink. Bij het sorteren en bewerken van het oeververdedigingsmateriaal zullen dan ook, zoals overal in de Maas, gronddeeltjes met deze verontreinigingsgraad klasse B (baggerspecie) vrijkomen. Het gaat om gebiedseigen materiaal dat niet schoner of vuiler is dan elders in de Maas.

Er treedt dus geen opeenstapeling van verontreiniging op, omdat het om verplaatsing van identiek materiaal gaat, waarbij de concentratie procentueel hetzelfde blijft. Zand en grond dat bij het zeven achterblijft, zal door de aannemer worden afgevoerd en hergebruikt. Er blijft geen slib op de locatie liggen. De bodem wordt in principe in de oorspronkelijke staat opgeleverd. De aannemer heeft voor aanvang van de werkzaamheden de beginsituatie van de bodem onderzocht. Na ontmanteling van het depot wordt een eindsituatieonderzoek uitgevoerd, waarmee moet worden aangetoond dat de situatie hetzelfde is gebleven of zelfs verbeterd is.

Klopt het dat in het gebied asbest is aangetroffen?

In het oeververdedigingsmateriaal van de Henriëttewaard zelf, dus niet in van elders aangevoerd materiaal, is eerder inderdaad asbest aangetroffen. Dit asbesthoudende materiaal is in het najaar van 2010 op gecontroleerde wijze afgevoerd door een gespecialiseerd bedrijf. Het ging om circa 60 m3 met asbest verontreinigd puin en 30 m3 met asbest verontreinigde grond. De hoeveelheid asbest hierin was boven de geldende norm.

Daarnaast was in de bovengrond direct langs de oeverstrook asbest aangetroffen. Onderzoek heeft uitgewezen dat deze hoeveelheid asbest beneden de norm was en dus formeel niet verwijderd hoefde te worden. Rijkswaterstaat heeft in het kader van zorgvuldigheid niettemin opdracht geven ook deze grond af te voeren, een hoeveelheid van circa 450 m3.

Hoe komt het asbest daar?

Het asbesthoudende materiaal is zeer waarschijnlijk jaren geleden illegaal gestort. Het is daar dus niet terecht gekomen als gevolg van de werkzaamheden voor natuur(vriende)lijke Maasoevers. Integendeel, doordat nu de oeververdediging op veel plaatsen langs de Maas geheel of gedeeltelijk verwijderd wordt, ontstaat juist de kans dergelijke verontreinigingen op te ruimen en blijft de oever dus schoner achter dan dat hij was.

Komt er ook asbest in het depot te liggen?

De medewerkers van Martens en Van Oord zijn getraind in het herkennen van asbest. Als op een van de oeverlocaties in de Maas asbest wordt aangetroffen, dan wordt het werk stilgelegd en eerst alle aanwezige asbest door een gespecialiseerd bureau verwijderd en naar elders afgevoerd. Het risico dat asbest met het oeverver¬dedigings¬materiaal mee naar de Henriëttewaard komt is daarmee al nagenoeg nihil. Daar bovenop laat de aannemer nog onafhankelijke en onaan¬gekondigde controles op het depot uitvoeren om zich er helemaal van te verzekeren dat niet alsnog onbedoeld asbesthoudend materiaal op het depot terecht komt.

Was er sprake van risico voor de gezondheid?

Asbesthoudend materiaal als zodanig is niet giftig. Het is alleen schadelijk als de asbestvezels vrijkomen en via de lucht ingeademd kunnen worden. Dat was bij de Henriëttewaard niet het geval. In het algemeen geldt wel dat het belangrijk is asbesthoudend materiaal ongemoeid te laten en op gecontroleerde wijze te laten verwijderen. Dit is bij de Henriëttewaard in het najaar van 2010 door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf gedaan.

Wie is aansprakelijk voor calamiteiten bij het depot? Bijvoorbeeld als de jeugd dit als speelplaats ontdekt en er ongelukken gebeuren?

De aannemer heeft de opslaglocatie volgens de geldende voor¬schriften ingericht en afgezet met hekken. Zodoende zal het voor eenieder duidelijk zijn dat dit geen speelterrein is. Daarnaast geldt dat de veroorzaker in principe aansprakelijk is voor calamiteiten en ouders verantwoordelijk zijn voor het doen en laten van hun kinderen.

Mag ik zwemmen in de Maas bij de zandstrandjes?

Zwemmen in de Maas is feitelijk alleen aan te raden op een aantal officiële zwemlocaties. Passerende schepen veroorzaken een verraderlijke onderstroom en wervelingen langs de oevers. Ook is de overgang van oever naar vaargeul gevaarlijk steil en glad. Zwemmen in de Maas – en andere rivieren en kanalen – wordt dan ook sterk afgeraden. Op een aantal plaatsen is zwemmen in de rivier zelfs verboden. Dat geldt onder meer voor zwemmen in de buurt van bruggen, sluizen, stuwen en ballenlijnen en in vaarroutes van veerponten. Ook wordt het rivierwater niet standaard gecontroleerd op geschiktheid als zwemwater, zoals wel gebeurt op de officiële zwemlocaties. Zie voor actuele informatie over zwemwater per provincie www.zwemwater.nl of pagina 725 van NOS Teletekst.