Rivieren

Hoe belangrijk rivieren zijn, blijkt wel uit hun vele functies:

• De rivieren vullen de zoetwaterbuffers, zoals het IJsselmeer. Zoet water wordt gebruikt als drinkwater, maar ook om landbouwgrond mee te besproeien.
• De rivieren vormen een unieke leefomgeving voor allerlei planten en dieren. Vissen kunnen via de rivieren andere wateren bereiken.  
• Voor de scheepvaart is het Nederlandse rivierengebied de schakel tussen de grote zeehavens en het Europese achterland.  
• De rivieren worden gebruikt voor de pleziervaart. 
• Rivieren worden gebruikt voor koeling in de industrie. 
• Uit de rivieren halen we delfstoffen, zoals zand en grind.         

Kernpunten van het beheer

Bij het beheer van de rivieren probeert Rijkswaterstaat met alle functies rekening te houden. De veiligheid van Nederland staat echter voorop. Het beheer van het rivierengebied is dan ook vooral gericht op bescherming tegen hoogwater en wateroverlast.

Daarnaast zorgt Rijkswaterstaat ervoor dat de vaarwegen goed bevaarbaar zijn voor de scheepvaart. In de rivieren moet voldoende en schoon water stromen, waar ook de natuur de ruimte krijgt. Rijkswaterstaat werkt daarom ook aan het verbeteren van de waterkwaliteit. Dit mag echter niet ten koste gaan van de veiligheid en de scheepvaart. 

Veiligheid voorop: Ruimte voor de Rivier

Door de veranderingen in het klimaat zijn de winters steeds natter. Dat betekent dat de rivieren meer water te verwerken hebben. In het beheer van de rivieren ligt de nadruk dan ook op projecten die de rivier de ruimte geven. Ruimte voor de Rivier en de Maaswerken zijn de belangrijkste projecten op dit gebied. Het programma Stroomlijn zorgt ervoor dat de begroeiing langs de rivier geen belemmering vormt voor de waterafvoer. Rechts op deze pagina vindt u meer informatie over de projecten.

Rivieren krijgen steeds meer de ruimte in ons land

Verbetering van de vaarweg

Goed onderhouden vaarwegen zijn belangrijk voor de scheepvaart. Rijkswaterstaat werkt daaraan. Door bijvoorbeeld de vaardiepte op peil te houden. Door bruggen en sluizen tijdig op te knappen. En door vaargeulen, sluizen, en bruggen groter te maken, zodat er grotere schepen kunnen varen. Via het vaarwegenoverzicht (links in het menu) vindt u meer informatie over de huidige onderhoudsprojecten en de rivieren die Rijkswaterstaat beheert. 

Natuurontwikkeling en waterkwaliteit

De natuur krijgt steeds meer de ruimte langs de rivieren. Rijkswaterstaat probeert zoveel mogelijk rekening te houden met de natuur en neemt hiervoor maatregelen. Dit gebeurt in het kader van de Europese Kaderrichtlijn Water en Natura 2000.

Schoner water
Om het water schoner te maken, saneert Rijkswaterstaat op diverse plekken de waterbodem. Dit kan bijvoorbeeld door vuil slib weg te baggeren of af te dekken.

Herstel van leefgebied
Gemalen, dijken en stuwen hebben ervoor gezorgd dat de natuur in en om de rivieren behoorlijk is veranderd. Zo is er voor veel planten- en diersoorten geen gevarieerd leefgebied meer. Ook zijn voor dieren te weinig rust- en verblijfplaatsen. Dit komt onder andere door het beïnvloeden van het waterpeil. Rijkswaterstaat wil de natuur weer herstellen waar dat kan. Daarom worden er op veel plekken natuurvriendelijke oevers aangelegd. Bijvoorbeeld door stenen oeververdediging weg te halen en glooiende oevers aan te leggen.  Door deze natuurlijke overgang ontstaat meer afwisseling in vegetatie. 

Ook worden rivierarmen en geulen aangelegd of opnieuw verbonden met rivieren, en worden enkele uiterwaarden verlaagd. Hierdoor wordt het leefgebied voor planten en dieren groter en meer divers.

Ruim baan voor vis
Sluizen en gemalen vormen een hindernis voor vissen. Ze kunnen nu onvoldoende van het ene water naar het andere trekken. Door onder andere vispassages aan te leggen in rivieren en beekmondingen, krijgen de vissen weer ruim baan.

Meer informatie over de maatregelen die moeten zorgen voor schoon water, een natuurlijk leefgebied en kansen voor vis, leest u onder ‘Maatregelen waterkwaliteit’.