Simulatie oversteek Amsterdam-Rijnkanaal

Voice-over: Nederland is een waterrijk land, een El Dorado voor watersporters die met honderdduizenden ontspanning zoeken op het water. Beroeps- en recreatievaart maken veelal gebruik van dezelfde vaarwegen. Met de veiligheid op het water is het mede door de invoering van de vaarbewijzen over het algemeen goed gesteld. Toch blijft het streven naar verbetering, vooral in situaties die misschien niet per se onveilig zijn, maar toch een gevoel van onveiligheid geven aan zowel de beroeps- als de recreatievaart. Een goed voorbeeld daarvan is de oversteek tussen de Noorder- en Zuidersluis op het Amsterdam-Rijnkanaal. Het zicht op de scheepvaart wordt hier bij het uitvaren van de sluis door de hoge walkanten en de begroeiing belemmerd, waardoor kruisende schepen pas op het laatste moment worden waargenomen. Ook de vaak stevige golfslag bezorgt menige recreatieschipper zweet op het voorhoofd en in de handen. Tijdens een Rijkswaterstaat Spiegeldag in november 2007 zijn aan de deelnemers, de recreatieschippers, beroepsschippers, sluismeesters en verkeersleiders van Rijkswaterstaat hierover vragen gesteld. Met betrekking tot het veiligheidsgevoel gaven 50% van de mensen aan dat ze een negatieve emotie hadden ervaren. 30% was positief en 20% neutraal. Bij de vraag naar mogelijke oplossingen gingen alle registers open. Duidelijk merkbaar was dat er veelal een gevoel van onveiligheid heerst bij de bewuste oversteek en dat er geen gebrek is aan denkbare oplossingen om dit gevoel te verminderen tot een acceptabel niveau. Voor het verdere genereren en onderzoeken van mogelijke opties ter verbetering van de oversteek is een gebruikerspanel opgesteld, bestaande uit recreatieschippers, beroepsschippers en Rijkswaterstaatmedewerkers. Het gebruikerspanel heeft zich gedurende twee middagen over de oversteek mogen uitspreken. Tijdens het eerste gebruikerspanel werden zowel de probleemstelling van de oversteek als een veelheid aan mogelijke oplossingen ter verbetering van deze oversteek vastgesteld. Bij het tweede gebruikerspanel werden de vele mogelijke oplossingen gereduceerd tot een viertal, waarna tevens scenario's zijn uitgewerkt voor gebruik tijdens de twee geplande simulatiedagen. Bij STC B.V. is men met deze gegevens aan de slag gegaan en door de ontwerpafdeling is een aantal gesimuleerde oversteeksituaties gecreeerd, waaraan een deel van het gebruikerspanel heeft deelgenomen. Tijdens de dagen op de simulator werden de groepen in tweeen gesplitst. Terwijl de ene groep gedebrieft werd, was de andere groep aan het varen op de simulator. Vanuit de controleruimte werden de simulaties begeleid en gemonitord. Na elke sessie op de simulator volgde er een debriefing en werd door de deelnemers een enqueteformulier ingevuld, waarvan de resultaten in het eindrapport zijn meegenomen. Voorafgaand aan de simulaties werden geen mededelingen gedaan over de oversteek. Hierdoor was de voorbereidingstijd voor de oversteek beperkt tot een minimum, waarmee een optimaal effect bereikt werd met betrekking tot de beleving van de oversteek. We laten nu achter elkaar een aantal simulatieoefeningen zien. Volg in het totaalbeeld de koers van het gele vaartuig. Het idee van deze simulatie is om het voorbeeld vanuit het boekje, 'varen doe je samen' te simuleren. Door eerst met het verkeer mee te varen ontstaat er een goed overzicht over de verkeersintensiteit. Sluismeester: Motorjachtsimulator, hier is sector Zuidersluis. Schipper: Wij komen zo uit de sluis. Hoe moet ik het kanaal oversteken? Sluismeester: Ja simulator, dat is begrepen. Er is binnenvaart vanuit de richting van Amsterdam. De eerste nu dwars voor de monding, de tweede op 500 en de derde op 700 meter voor de monding Zuidersluis. En de volgende vaart vanuit de richting Wijk bij Duurstede op 500 meter voor de monding van Zuidersluis. Voice-over: De schipper heeft nu een beeld van de verkeersintensiteit en weet wat hem te wachten staat als hij de monding van de sluis uitvaart. Ook tijdens het verloop van de oversteek kan hij op assistentie rekenen. Sluismeester: Simulator hier is sector Zuidersluis, die eerstvolgende vaart vanuit Wijk is nu 250 meter bij u verwijderd. Wat zijn uw intenties over? Schipper: Ik ga nu oversteken. Sluismeester: U gaat nu oversteken. Sector Zuidersluis heeft dat begrepen. Sector Zuidersluis hier, moet dat binnenvaartschip u aan stuurboord voorbijlopen? Over. Schipper: Dat is de bedoeling Zuidersluis. Sluismeester tegen binnenvaartschipper: Schipper, u kunt stuurboord passeren. Voice-over: Houd rekening met de golven en de zuiging van binnenvaartschepen. Houd voldoende afstand. Sluismeester: Attentie, attentie, motorjacht damwand recht vooruit over 10 meter. Over. Schipper: Begrepen, het is nu boem. Sluismeester: Motorjacht, hier is sectie Zuidersluis, heeft u assistentie nodig of de brandweer? Voice-over: Een beroepsschipper ziet een overstekend recreatievaartuig verdwijnen in zijn dode hoek en weet dan even niet wat er voor zijn schip gebeurt. De dode hoek speelt een bijzonder grote rol bij binnenvaartschepen geladen met containers. Deze kan varieren van een tot wel driemaal de scheepslengte. De gouden regel: als u de schipper niet meer kunt zien, kan hij u ook niet zien. Wees u hiervan bewust. Vaar een heldere koers. Daarmee voorkomt u situaties als deze. Het idee van deze simulatie is dat de schipper vooraf informatie krijgt over de verkeersintensiteit op het Amsterdam-Rijnkanaal. De resultaten van de simulatieoefeningen de nagesprekken en de enquetes hebben geleid tot de volgende aanbevelingen met betrekking tot de verbetering van het gevoel van veiligheid. De getoonde resultaten zijn een gemiddelde van de aanbevelingen, aangedragen door de beroepsschippers en de recreatieschippers. Hiermee kan Rijkswaterstaat verder aan de slag met hartelijk dank aan de recreatie- en beroepsschippers, die meegedaan hebben aan de gebruikerspanels en simulaties.