Veelgestelde vragen over spitsstroken

Wat is een spitsstrook?

Een spitsstrook is een vluchtstrook aan de rechterkant van de snelweg of een extra rijstrook aan de linkerkant van de snelweg die tijdens drukke periodes opengaat voor verkeer.

Waarom zijn er spitsstroken

De snelweg wordt met spitsstroken beter benut en het verkeer kan hierdoor vlotter doorstromen.

Hoe herken ik een spitsstrook?

Een spitsstrook is te herkennen aan borden boven en/of langs de snelweg. De borden boven de snelweg geven met een groene pijl of een rood kruis aan of de spitsstrook open of dicht is. Borden met witte pijlen langs de snelweg laten teksten zien als 'spitsstrook open' of 'spitsstrook vrijmaken'.

Wanneer ligt een spitsstrook rechts van de rijbaan of links?

De keuze aan welke zijde van de snelweg de spitsstrook wordt aangelegd is afhankelijk van de beschikbare ruimte op de weg en de gevolgen voor de verkeersveiligheid. Als er voldoende ruimte is, is de spitsstrook links van de snelweg gelegen. Anders is dat rechts over de vluchtstrook, waarbij Rijkswaterstaat speciale maatregelen neemt om de veiligheid te waarborgen.

Waarom zie ik bij een nieuw aangelegde spitsstrook soms 'testfase' staan?

Nieuwe spitsstroken worden altijd uitgebreid getest voordat ze opengaan voor verkeer. Dit is van belang voor de verkeersveiligheid. De systemen moeten betrouwbaar zijn en goed werken. Preventief testen kan storingen voorkomen; wat onveiligheid en vertraging voorkomt.

Waarom legt Rijkswaterstaat spitsstroken aan in plaats van vaste rijstroken?

Met de aanleg van een spitsstrook benut Rijkswaterstaat de wegcapaciteit sneller en goedkoper. De procedure voor het aanleggen van een spitsstrook en de feitelijke wegwerkzaamheden kost minder tijd. Bovendien is de aanleg van een spitsstrook aanzienlijk goedkoper dan de aanleg van een vaste rijstrook.

Hoe kan het bord met 'spitsstrook open' zichtbaar zijn terwijl boven de spitsstrook zelf nog een rood kruis te zien is?

Het openen en sluiten van een spitsstrook gebeurt in fases. Nadat het bord 'spitsstrook open' en het bord met de lagere maximumsnelheid zijn opengedraaid, controleren camera’s nog één keer de spitsstrook op obstakels. Tijdens die controle is er nog een rood kruis te zien boven de spitsstrook. Boven de andere rijstroken brandt al een groene pijl.

Wanneer mag ik op een spitsstrook rijden?

De spitsstrook is open als er een groene pijl boven de strook zichtbaar is.

Mag ik op de spitsstrook rechts inhalen?

Nee, dat mag niet. Wanneer de spitsstrook open is voor verkeer is het een normale rijstrook en gelden er de gangbare verkeersregels. Rechts inhalen is dus verboden.

Wanneer mag ik over de doorgetrokken witte streep rijden?

Als de spitsstrook open is, mag u over de doorgetrokken streep rijden. Als de spitsstrook open is, staat er een groene pijl op de borden boven deze strook.

Is een andere soort belijning mogelijk die duidelijk maakt dat die mag worden overschreden als de spitsstrook open is?

De doorgetrokken witte streep mag vanwege de wetgeving niet worden aangepast. Officieel gezien is er zonder doorgetrokken streep geen vluchtstrook meer.

Wanneer is een spitsstrook open?

Een spitsstrook gaat open bij een bepaald aantal auto’s per uur per rijstrook. Er mogen dan geen obstakels op de spitsstroken staan en het zicht moet voldoende zijn om via camera’s de stroken te kunnen bewaken, dus niet bij dichte mist of hevige sneeuw- of regenval. De spitsstrook is open als een groene pijl boven de strook zichtbaar is.

Hoe weet Rijkswaterstaat dat er genoeg auto’s rijden om de spitsstrook open te doen?

Detectielussen in de weg meten de verkeersintensiteit. Deze informatie komt binnen bij de verkeerscentrale. In de regel is de spitsstrook open in drukke periodes zoals tijdens de ochtend- en/of avondspits.

Hoe gaat een spitsstrook open?

De spitsstrook is open als vier stappen zijn doorlopen.

• De teksten op de verkeersborden 'spitsstrook open' en 'lagere maximumsnelheid' zijn te lezen.
• Via een camerasysteem gaat Rijkswaterstaat na of er geen obstakels op de spitsstrook staan.
• Tijdens die controle is er nog een rood kruis te zien boven de spitsstrook. Boven de andere rijstroken is al een groene pijl zichtbaar.
• Als er op de spitsstrook geen obstakels zijn, zet Rijkswaterstaat vanuit de verkeerscentrale het rode kruis om in een groene pijl. De spitsstrook is vanaf dat moment open voor het verkeer.

Omdat een aantal stappen moet worden doorlopen voordat de spitsstrook open kan gaan, zien weggebruikers dat een spitsstrook gesloten is (het rode kruis brandt) terwijl het bord aangeeft dat de spitsstrook open is.

Waarom kunnen sommige spitsstroken alleen op vaste tijden geopend worden?

Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu heeft in december 2011 met een verkeersbesluit bepaald dat spitsstroken open kunnen wanneer er minimaal 1.350 auto’s per uur over een rijstrook rijden. Die grens was 1.500 auto’s per uur per rijstrook. Een klein aantal spitsstroken gaat echter alleen open in bepaalde tijdvakken mits er minimaal 1.350 auto's per uur over een rijstrook rijden.

Om de openstelling van spitsstroken in heel Nederland hetzelfde te maken volgen er afzonderlijke verkeersbesluiten voor deze spitsstroken. Zie ook www.centrumpp.nl onder 'actuele zienswijzeprocedures'.

Moet ik op de spitsstrook rijden als hij open is?

Als de spitsstrook open is, gebruik deze dan als een normale rijstrook. U mag de doorgetrokken streep dan negeren en erover rijden. Houd zo veel mogelijk rechts en houdt u zich aan de maximumsnelheid.

Waarom zijn spitsstroken niet altijd open?

De wettelijke procedure op grond waarvan een spitsstrook kan worden aangelegd, is gebaseerd op tijdelijk gebruik. De spitsstrook rechts (op de vluchtstrook) of de spitsstrook links gaat alleen open bij een bepaalde verkeersintensiteit (minimaal 1.350 voertuigen per uur per rijstrook). Dit heeft onder meer met milieueisen en geluidsoverlast voor de omgeving te maken. Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu start binnenkort wel een procedure om een drietal spitsstroken die links van de weg liggen, permanent open te stellen. Deze spitsstroken zijn:

• A4: Nieuw-Vennep - Hoofddorp
• A4: Hoofddorp - knooppunt Burgerveen
• A12: Woerden - Gouda

Bij deze drie spitsstroken is een permanente openstelling mogelijk, omdat de maximumsnelheid niet omlaag hoeft. Deze stroken zijn breed genoeg of zijn eenvoudig geschikt te maken. De spitsstrook op de A1 knooppunt Watergraafsmeer (Diemen-Noord - knooppunt Diemen) wordt binnen het wegverbredingsproject Schiphol - Amsterdam - Almere vervangen door een reguliere rijstrook.

Hoe weet ik wanneer een spitsstrook dicht is?

De spitsstrook is dicht als een rood kruis boven de strook zichtbaar is. U mag dan niet op de rijstrook rijden. Een spitsstrook aan de rechterkant van de weg wordt weer een vluchtstrook.

Waarom blijft een spitsstrook soms dicht hoewel het toch druk is?

Ondanks drukte op de snelweg kan de spitsstrook om veiligheidsredenen toch dicht zijn.

• Als de camera’s onvoldoende zicht hebben op de spitsstrook, zoals bij hevige sneeuw of dichte mist.
• Als er een obstakel op de spitsstrook of in een pechhaven staat, zoals een auto met pech of afgevallen lading.
• Als er een ongeval heeft plaatsgevonden.
• Als het verkeer verder op de snelweg vastloopt.

Is een spitsstrook veilig?

Spitsstroken bevorderen de verkeersdoorstroming en zorgen voor een rustiger verkeersbeeld. Ervaring leert dat op trajecten waar spitsstroken zijn aangelegd minder kop-staartbotsingen plaatsvinden.

Welke veiligheidsmaatregelen gelden er bij spitsstroken?

• Vanuit de verkeerscentrale houdt Rijkswaterstaat met camera’s en een detectiesysteem de spitsstroken in de gaten.
• Bij een obstakel of pechgeval op de spitsstrook wordt de spitsstrook vanuit de verkeerscentrale gesloten. Boven de spitsstrook brandt dan een rood kruis.
• Er liggen pechhavens om de vijfhonderd tot duizend meter langs de rechterkant van de snelweg.

Wat doet Rijkswaterstaat bij pech en ongevallen op een spitsstrook?

Als de mensen in de verkeerscentrale merken dat er een auto met pech op de spitsstrook stilstaat, nemen ze maatregelen. Het verkeer wordt via pijlen op de elektronische borden boven de weg naar een andere rijstrook gestuurd. De spitsstrook gaat dicht, er komt een rood kruis boven de weg en de maximumsnelheid gaat omlaag.

Wat moet ik doen als ik pech krijg op een spitsstrook?

Krijgt u pech op de snelweg terwijl de spitsstrook open is? Probeer dan door te rijden naar een pechhaven. U vindt ze om de vijfhonderd tot duizend meter.

Lukt het niet om een pechhaven te bereiken, zet uw auto dan zo veel mogelijk rechts van de snelweg stil. Zet uw alarmlichten aan, stap voorzichtig uit, ga achter de vangrail staan en bel 1-1-2 voor hulp.

Wat zijn pechhavens?

Een pechhaven is een extra strook asfalt langs de spitsstrook rechts van de weg van ongeveer 100 tot 150 meter lang. Weggebruikers met pech kunnen hun voertuig op deze pechhaven zetten en met behulp van een daar aanwezige praatpaal hulp inroepen.

Mogen hulpdiensten gebruikmaken van gesloten spitsstroken?

Een voorrangsvoertuig (een auto of motor met sirene en/of blauw zwaailicht) heeft een ontheffing van het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens (RVV) en mag daardoor gebruikmaken van een gesloten spitsstrook rechts (vluchtstrook) of een gesloten spitsstrook links (afgekruiste rijstrook). Als de spitsstrook gesloten is en het verkeer voldoende doorstroomt, zullen de hulpdiensten meestal de reguliere rijstroken gebruiken.

Mag een motorrijder langs de auto’s rijden, als de spitsstrook open is?

Alleen bij een file of als het verkeer langzaam rijdt, mogen motorrijders tussen de rijen auto’s doorrijden. Dit komt niet vaak voor als de spitsstrook geopend is.

Een spitsstrook die aan de linkerkant van de weg ligt, is meestal smaller dan de overige rijstroken. Houd hier als automobilist rekening mee als een motorrijder tussen twee auto’s doorkomt.

Bekijk de spelregels voor motorrijder en automobilist op de pagina van het Motorplatform.

Waarom geldt bij een geopende spitsstrook een lagere maximumsnelheid?

Als een spitsstrook open is, geldt, indien nodig, een lagere maximumsnelheid. Dit is voor de veiligheid. Bij spitsstroken aan de rechterkant van de rijbaan is er tijdelijk geen vluchtstrook en bestaat dus geen uitwijkmogelijkheid. Een spitsstrook aan de linkerkant is soms smaller dan een gewone rijstrook. Ook dan geldt om veiligheidsredenen een lagere maximumsnelheid.

Hoe wordt een lagere maximumsnelheid bepaald?

In het wegdek liggen zogenaamde detectielussen die de snelheid en de hoeveelheid verkeer doorlopend meten. Als de doorstroming van het verkeer sterk afneemt, bijvoorbeeld bij een file of ongeval, geven de detectielussen een signaal door aan de verkeersleiding in de verkeerscentrale. Op de borden boven de weg verschijnt dan een lagere maximumsnelheid om het achteropkomend verkeer te waarschuwen.

Heeft de verhoging van de maximumsnelheid tot 130 km/h gevolgen voor de maximumsnelheid op de spitsstroken?

Als een spitsstrook open is, geldt daar een maximumsnelheid van 100 of 80 km/uur. Deze snelheidsbeperking heeft te maken met de veiligheid. Wanneer een spitsstrook gesloten is, geldt voor de rijstroken naast de spitsstrook meestal een andere maximumsnelheid. Doorgaans is die 120 km/uur. Op een aantal locaties gaat de maximumsnelheid bij een gesloten spitsstrook omhoog naar 130 km/uur tussen 19.00 uur en 06.00 uur. Op de overzichtskaart is aangegeven om welke locaties het gaat. De toegestane maximumsnelheid op een spitsstrook en op de rijstroken daarnaast staat altijd aangegeven op borden naast en boven de weg.

Sinds kort zie ik borden met daarop '120' en daaronder een bord 'bij gesloten spitsstrook'. Waarom wordt de toegestane maximumsnelheid niet op de bestaande spitsstrookborden getoond?

Het is de bedoeling dat de geldende maximumsnelheid op de spitsstrookborden wordt aangegeven. Het aanpassen van deze borden kost veel tijd, omdat ook de achterliggende techniek in de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat moet worden aangepast. Daarom is gekozen voor deze tijdelijke oplossing van een bord '120' en een onderbord 'bij gesloten spitsstrook'. De maximumsnelheid is alleen van kracht als de spitsstrook gesloten is. Begin volgend jaar zullen alle tijdelijke (onder)borden zijn vervangen door spitsstrookborden. Zie hiervoor ook het informatieblad verkeersborden (PDF, 798 Kb) .

Kan Rijkswaterstaat de matrixborden ook gebruiken om hierop de maximumsnelheid aan te geven?

Niet alle matrixborden die nu gebruikt worden, zijn technisch geschikt voor het vermelden van maximumsnelheden. Bovendien zijn niet op alle snelwegen waar variabele maximumsnelheden gelden, matrixborden geplaatst. Alle tijdelijke (onder)borden worden in het begin van 2013 vervangen door spitsstrookborden.